Un conto de Nadal. Loos e a árbore de Nadal de Gabriela | Jorge Meijide

A árbore de Navdal de Gabriela, decembro 2012

Un conto de Nadal. Loos e a árbore de Nadal de Gabriela | Jorge Meijide

Xa está aquí o Nadal. Xa chegaron os anuncios de perfumes, os de juguetes, as ceas, as reunións familiares e demais desatinos e por suposto, como non, os imprescindibles e omnipresentes árbores de Nadal. Eses delicados obxectos arrincados da natureza ou copiados dela, que pasan un par de semanas nas nosas salas de estar e que propician, á calor da súa elección, elaboración e decoración, os primeiros desacuerdos domésticos que estas queridas festas empéñanse en propiciar. Eses queridos obxectos que son o exemplo vivo do exceso de complementos, como de calquera boa arquitectura pastelera que se preciar, ou da ausencia total deles, ata deixalos en pura espina, dignos dun ultraortodoxo minimalista.

O caso é que tocou xa facer a árbore deste ano e en casa, como en calquera boa casa arquitectónica que se preciar, habitada por unha sa parella de arquitectos (é un dicir…), na que se cuestiona, desde a elección do jabonero ata a colocación da mesa… o arbolito foi tema dun intenso taller de ideas, cuxas últimas e inapelables conclusións foron redactadas pola máis pequena da casa e a súa nai, deixando todas as miñas, por suposto, absurdas objeciones desestimadas. A miña cadela Paca non me axudou moito…

A árbore, por si cabía algunha dúbida, foi deseñado e elaborado no taller doméstico, ou sexa o salón, tabernáculo da vida común doméstica; a opción de empregar algún do xardín ou bosque próximo, que logo do seu uso fose volto poñer en liberdade, ou sexa, replantado, dígoo polo si ou polo non alguén me puidese mirar mal, queda totalmente descartada. ¡Claro que o facemos nós…! ¡Faltaría máis! Si é que hai xente moi disposta.

O arduo traballo de posta en común, así como a prolija elaboración material do artilugio, que pasa pola elección do material adecuado, a súa manipulación e estabilidade, as súas proporcións, medidas e consistencia necesarias, a cadea de montaxe, as probas de resistencia, a súa colocación adecuada, a súa iluminación, etc. foi ter en conta ata nas súas máis mínimos detalles e levado a cabo na súa orde precisa; tendo en conta que a man de obra foi infantil e que foron dúas os directores de obra, a cousa ha ir bastante ben. Para proba a foto.

Todo o proceso pode ser entendido como un mero exercicio máis de labor doméstico, dos que hai centos ao longo do ano, feitos case inconscientemente, mecánicamente; pero por algún insano motivo durante todo o tempo, dándolle ao alicate, ás tijeras e ao pegamento, non paraba de pensar en Loos (!) e no seu nobre defensa da arte do traballo do home, do seu esforzo e na nobreza do material así extraído e manipulado. Pode parecer algo perverso, pero é que ás veces a asociación de ideas condúcenos por camiños curiosos.

O caso é que, por pura deformación, veume á cabeza o seu artigo sobre o granito[1], ese que escribiu en 1898, no que enxalzaba o traballo humano empregado para darlle dignidade e valor; desde o esforzo por extraelo da montaña, ata o preciso do seu pulido e colocado, pasando polo transporte e, como non, do necesario para darlle forma. Escribía Loos “E, ante un muro de granito pulido, o noso corazón experimentará un respetuoso estremecimiento. Ante o material? Non, ante o traballo humano”.

A distancia entre a árbore de Nadal de Gabriela e o granito de Loos pode parecer grande, enorme, ata desmesurada, pero o esforzo e o traballo son equiparables en ambos casos, e igual de valorables, non é unha cuestión de escala ou de orzamento, nin de importancia do feito. Non é tanto o resultado final, que deixa mero agrado ao ollo, como o esforzo realizado para levalo a cabo. Así o valoro como pai, obviamente, pero tamén como arquitecto. Kahn tamén falaba diso cando nos animaba a entender o traballo de arquitectura como unha ofrenda, do que creo falar nalgunha ocasión. Esta árbore navideño casero permíteme condensar e expoñer ese traballo, como o condensa e expón o salero do que tamén falaba Loos, a vivenda unifamiliar, o museo ou o aeroporto.

A arquitectura, como case todo o profundo, do mesmo xeito que o é o aire de Chillida, é cuestión de decantación, da decantación que se leva a cabo co tempo e o esforzo necesarios para iso. Esforzo e tempo que non deben regalarse ou minusvalorarse posto que son a nosa ofrenda e levan o noso coñecemento e experiencia. Equivócanse quen a tratan a treo ou a relegan a unha mera tarefa funcional, non hai esforzo niso, hai rutina, e con ela desprezamos os coñecementos adquiridos no proceso da nosa continua formación.

Penso agora nestas xeracións novas de arquitectos, recentemente saídos das escolas, ou a piques diso, abocados a unha realidade incerta, cuns máis que sobrados coñecementos, adquiridos tras anos de esforzo e traballo (que os fan desexables polos estudos de arquitectura de medio mundo), e uns valores por redefinir, aos que lles corresponde cuestionar o herdado, non para derribalo, pois si non estarían abocados a repetilo, si non para continuar unha tarefa, o traballo a arquitectura, en constante evolución.

A árbore de Gabriela desmontarase e del só quedarán as fotos e o recordo e a satisfacción da súa invención e fabricación. O ano que vén haberá outro, distinto deste, porque tamén o seremos nós e mellor, porque a experiencia é un grado…

Este, como todo bo conto, ten moito de metáfora e algo de moraleja e para quen o queira ver, ata mensaxe.

jorge meijide . arquitecto

a coruña. decembro de 2012

Notas:

Los materiales de construcción. Adolf Loos, Escritos I 1897/1909, El Croquis editorial, 1993.

Arquitecto por la ETSA de A Coruña desde 1991. Colabora en el estudio de Juan Navarro Baldeweg entre 1991 y 1992. Máster de proyectos integrados por la fundación camuñas, madrid 1992. A la vuelta A Coruña se incorpora al estudio de su padre, Carlos E. Meijide Calvo con el que trabaja hasta 2001. Desde 2004 hasta 2009 colabora con los arquitectos Patricia de Marichalar y Fernando Martínez. En el año 2009 forma, junto con Patricia de Marichalar meijidedemarichalar arquitectos.

Desde 2014 trabaja en solitario colaborando con estudios y arquitectos amigos. Es profesor de proyectos arquitectónicos en la Escuela Técnica superior de Arquitectura de A Coruña desde 1997; es tutor de proyecto fin de carrera y ha sido presidente del tribunal de PFC. Colabora con blogs y publicaciones de arquitectura.

follow me

Arquivado en: artigos, Jorge Meijide

Tags: , , , ,