Retorno o paraíso | Íñigo García Odiaga

Natureza artificial na zona de embarque do aeroporto de Schiphol, Amnsterdam

As orixes da arquitectura están ligados ao natural, si quérese ao salvaxe. A natureza era ao mesmo tempo o medio hostil do que protexerse e o paraíso que fornecía todo o necesario para procurarse a subsistencia. As oquedades das rocas, as pedras, os arboles caídos ou as ramas convertéronse en materiais de construción. Co paso dos anos e da historia, a arquitectura prehistórica, aquela que os teóricos debuxaron para ilustrar a cabana primitiva, a casa de Adán e Eva no paraíso bíblico foi esquecendo a natureza e achegándose a un novo concepto, o de urbe.

A cidade, a súa construción e a súa arquitectura centraron os esforzos de gran parte dos últimos séculos, depurando o seu modelo e adecuando a súa estrutura e funcionamento ao seu imparable crecemento, ligado ao éxodo de poboación do campo á cidade.

Este proceso de multiplicación da cidade, esquecéndoselle o ámbito natural tocou teito fai apenas unhas décadas colocando cidades como Shangai, Tokyo ou Nova York como os paradigmas da obra construída polo home.

Ben por fastío, ou ben simplemente, pola ver entrado en razón, o ser humano esta cuestionándose este modelo baseado no urbano, de modo que nun lento pero imparable proceso se esta volvendo recuperar a natureza como espazo de vida, mesmo no interior da cidade.

Santos Bregaña, da oficina de diseño donostiarra Atelier Laia

É rechamante pensar como por exemplo o coche, antes icona da construción da cidade, se publicita agora como a tecnoloxía capaz de dotar o home da independencia suficiente como para capturar a natureza e as súas paisaxes.

Os xardíns ou as intervencións paisaxísticas abandonaron as xeometrías estritas ou as composicións artificiais para mostrarse o mais salvaxes posible, pero non de forma aleatoria, senón baixo o caos que producen as leis da natureza. Moitas veces pensouse no natural, no non controlado polo home como no lugar do salvaxe, como no lugar de incultura, ou se se prefire como nun lugar sen lei, pero talvez non exista unha afirmación máis contraditoria. É certo que o espazo natural non esta regulado polo home, pero iso non implica ausencia de lei senón supeditación aos equilibrios da natureza aos que mesmo o ser humano esta supeditado por moito que se refuxie na creación da súa cidade.

Este proceso non foi alleo á arquitectura ou o deseño e facilitou a construción dun novo ideario e de novos produtos que tratan de apoiar esta volta ao natural. O deseñador Santos Bregaña, da oficina de deseño donostiarra Atelier Laia, resolveu a identidade gráfica da empresa de recente creación Silversii.. Esta empresa que toma o seu nome dun xogo de palabras proposto a partir da mazá prohibida do Edén, a Malus Sieversii, pretende re-introducir a natureza no ámbito urbano, e reconectar a sociedade cos ciclos naturais das épocas e as estacións e, en definitiva, coa idea de “volver ao paraíso”.

Froito deste obxectivo, nacen os seus servizos de deseño e instalación de Xardíns Verticais ou Hortos urbanos, así como a súa gama de produtos Ventra, unha solución innovadora que permite dispoñer dunha gran variedade de especies pouco frecuentes na xardinaría domestica, para o seu uso cotián na cociña.

Xardines Verticais nun ático de Donostia

Un dos seus primeiros traballos foi a construción dun xardín vertical nun ático de Donostia. En plena parte vella donostiarra, no interior da última planta dun edificio do século XIX, renovado por dentro e decorado con estilo contemporáneo, sitúase unha parede que foi devolta á natureza. O antigo tabique separador entre a cociña e o salón, é agora grazas á súa orientación oeste que recibe todo o sol da tarde un xardín vertical.

A un par de mazás do edificio encóntrase o monte Urgull, resgardando os edificios do mar. E debido ao evocadores e frondosos que son os seus camiños xurdiu a idea de trasladar esa vexetación dende a suba ao monte, ata o interior da casa lindante.

O xardín resolveuse con especies que soportan a dureza do clima do mar. Polo que as plantas autóctonas que se utilizaron forman un xardín moi denso e viril. Rapidamente asentáronse no seu novo hábitat e non están a dubidar en seguir abriendose camiño pola casa. Non deixa de ser un espectáculo contemplar como o código xenético da natureza esta perfeccionado para abrirse paso, para sobrevivir en calquera situación.

Ventra

Ventra é un sobre que foi deseñado para almacenar cafe, pero ao abrilo transfórmase en recipiente, viveiro e maceta das sementes que contén, de forma que a súa presenza na cociña do noso fogar significa que polo menos nunha pequena porción esta foi de novo conquistada polas leis da natureza. Por esta serie de razóns estas bolsas fan posible que calquera casa volva ser un verxel, cultivando nela unha extensa variedade de plantas, tanto aromáticas, coma medicinais, hortalizas e flores.

íñigo garcía odiaga . arquitecto

san sebastián. xullo 2012

Publicado en ZAZPIKA 2012.07.01

Íñigo García Odiaga

Doctor Arquitecto y profesor asociado de Proyectos Arquitectónicos, ETSASS. Editor de NOMU. 1/5 del estudio de arquitectura VAUMM. Vivo en Donosti.

follow me

Arquivado en: artigos, Íñigo García Odiaga

Tags: , , , , , , , , , , ,