Pedra, papel, tesoira | Sergio de Miguel


Pedra, papel, tesoira

Nunha ocasión aceptei a invitación de dar unha charla monográfica no afastado Budapest sobre a “pedra na arquitectura española actual”. Era, polo menos para min, un estraño labor, pero tomeino como un exercicio de análise. Elixín algúns edificios exemplares, realizados todos tendo como protagonista o uso da pedra, e empecei a buscar un fío condutor para a miña exposición.

Pedra, …. pensei de modo un tanto lúdico.

Pedra, papel, tesoira!

Sorprendeume a ocorrencia e púxenme a indagar no significado de cada termo.

Pronto descubrín un método bastante nítido de ordenar aquel conxunto de proxectos. Recoñecín en cada palabra, máis que o seu obxecto literal, unha actitude. Un modo de ser.

Fixen unha lista dos edificios e vinculei cada un deles con cada un dos termos.

Así, tódolos edificios ordenados na columna “pedra” tiñan características ligadas coa estabilidade e a sustentación, destacando como protagonista a sección valíanse da forza do volume, a masa e a vertical gravitatoria. En definitiva, tiñan que ver co tectónico.

Os clasificados baixo o termo “papel” tiñan como invariante unha extrema funcionalidade, derivada do enfático valor das pautas de distribución en planta, do extenso e horizontal. Estaban fortemente ligados ao planimétrico.

Por último, os destacados na apartado “tesoira” apostaban de maneira inequívoca pola procura da presenza, polo valor primordial dos seus envolventes e alzados. Pola silueta, a liña e o problema do perimetral. En definitiva, pola orde estereotómico.

Máis aló do uso do material concreto da pedra, o que os clasificaba era unha determinada estratexia de utilización do material. Descubrín que todo material pode ter un modo “pedra”, un modo”papel” e un modo “tesoira” de ser. De ser e estar na arquitectura. Que todo edificio pode proxectarse tendo como orixe estas tres xeitos alternativos de dispoñer a materia. E que a boa arquitectura conduce convenientemente as súas diversas combinacións.

O ancestral xogo de mans de orixe chinesa, baseado na existencia dos tres reinos da natureza, é dicir, o mineral, o vegetal e o animal, lévanos ao mundo das tríadas universais. Poderiamos retrotraernos a outros ámbitos, aos mitos de Osiris, Isis e Horus e os seus sucesivos paralelismos históricos. Pero tamén ao tratado secular de “firmitas, utilitas e venustas” e as súas reinterpretacións clásicas e modernas. E outras moitas tríadas dialécticas. E en todos os casos recorrer ao mesmo xogo de oposicións xerárquicas.

É un xogo que nos suscita fronte ao problema do tres, en términos de cantidade, que os enfrontamentos prodúcense dous a dous. Con resultados cíclicos. Antagónicos. Polares.

Prevennos da difícil arte da elección. E da intuición. Vence o que adiviña. O que ten a estratexia máis psicolóxica (é inútil ademais de aburrido xogar fronte a unha máquina). Non cabo a dúbida ou a ambigüedad. Prevalece a virtude do instantáneo, do inmediato.

Sen dúbida, é un bo xogo. Un xogo que está tamén no arquitectónico.

E é que, como dicía LC,

“Só os tipos serios xogan”.

Sergio de Miguel, arquitecto
Madrid, febreiro 2010

veredes
veredes Administrator

Búsqueda para satisfacer el conocimiento de la actividad arquitectónica y tangentes que se generan. La idea es crear un espacio para divulgar los diversos proyectos en busca de nueva inspiración y de intercambio.

follow me

Arquivado en: faro, Sergio de Miguel

Tags: , , , , , , , , , , ,