Íntimas rutinas | Martín Marcos

O intelixente experimento levado a cabo nos anos noventa por Ana de Brea e Tomás Dagnino en Señores arquitectos…1, un libro onde reuniron aos nosos dous personaxes nunhas charlas inesquecibles no café A Biela de Recoleta, motivounos a volver facelos dialogar, a recrear eses contrapuntos e aprender novamente das súas diferenzas e similitudes. Os seus talantes de cabaleiros cultos e elegantes déixanse oír en cada parágrafo desas conversas.

O humor de Testa para xustificar unha decisión ou o apasionamiento de Álvarez para soster unha idea son síntomas de dúas personalidades ben diferenciadas, pero moi seguras de onde querían ir e como pretendían ser vistos. Esas relecturas, o resoar das súas voces, espertáronnos renovadas ansias por entrar nos seus mundos máis íntimos. E alí fomos.

Innumerables e riquísimos testemuños permitíronnos reconstruír como eran os seus días de traballo, os seus espazos de cotidianeidad e os seus estilos de vida. Aquí tamén a rutina e a orde parecen afastarnos de calquera estereotipo.

Clorindo Testa en su estudio | malevamag.com
Clorindo Testa no suu estudo | Fonte: malevamag.com

“Clorindo Testa camiñaba as poucas cuadras que separan a súa casa do estudo e paraba todos os días, antes das 9hs. na confeitería La Farola, próxima a Santa Fe e Callao. Alí tomaba café e en soidade cara a bosquexos e pequenos debuxos sobre servilletas. Os mozos esperábano a diario. Subía ao estudo e era o primeiro en chegar. Entre as 9 e as 9.30hs pintaba, terminaba algún cadro, empezaba outro ou simplemente lía o diario Ámbito Financeiro. Graciela, a súa secretaria, chegaba ás 9.30hs e de aí en diante o resto dos socios, arquitectos, debuxantes, etc. Clorindo sentaba no seu escritorio e comezaba o día pasando revista das obras, os proxectos en marcha e os concursos por vir. Transcorría a maior parte do tempo na súa mesa esbozando esbozo, detalles de obras arquitectónicas e artísticas, que entregaba aos debuxantes para ser pasados ou el mesmo levaba á tea. A súa secretaria servíalle un café a media mañá, el non o pedía, Graciela sabía cando levarllo.

Ela mesma atendía os teléfonos e pasáballe os chamados. Clorindo atendía a todos. Moitas veces recibía visitas de estudantes, arquitectos, artistas e clientes. Sempre tiña tempo para unha conversación agradable. Testa levaba a súa propia axenda e remarcaba con cores, debuxos e trazos as súas actividades ou cousas que non quería esquecer. Cara ás 12.30hs ía xantar á súa casa, logo durmía unha sesta dunha hora e as 15 en punto levantábase. Volvía camiñando pola avenida Santa Fe e 15.30hs estaba de novo no estudo. sentaba na súa mesa e seguía traballando e debuxando, ata as 17 ou 18hs que partía para algún evento, reunión, exposición ou á súa casa onde os esperaban a súa muller Teresa, a súa filla Joaquina e os seus gatos.”

Mario Roberto Álvarez | arqmartinmotta.blogspot.com.es
Mario Roberto Álvarez | Fonte: arqmartinmotta.blogspot.com.es

“Mario Roberto Álvarez saía da súa casa ao redor das 8.20hs, manexaba o seu auto ou alguén o pasaba a buscar. Visitaba algunha obra ou chegaba ao estudo na rúa Solís do barrio de Congreso antes das 9hs. Reuníase coa súa secretaria e repasaba a axenda e os temas pendentes. Pedía que lle fixesen algúns chamados e daba instrucións que os seus asistentes anotaban nos seus cadernos. Logo chamaba aos distintos socios e arquitectos encargados de proxectos e vía temas con eles, revisaban documentación, avaliaban cambios, avances, etc. Cando quedaba só no seu escritorio acendía a radio e escoitaba noticias. Luns, mércores e venres adoitaba xantar cos socios en restaurantes próximos ao estudo. Eran os seus preferidos o Centro Lucense (xa desaparecido), o Vasco Francés (en rúa Moreno), o Centro Asturiano (Solís e Belgrano) ou algunha grella próxima, sempre movéndose a pé.

Pola tarde encontros con clientes na súa sala de reunións e revisión de planos e orzamentos. Atendía todas as chamadas telefónicas e nunca deixaba sen contestar a ninguén. Gustáballe, despois do xantar, recibir e falar con estudantes de arquitectura. Escribía a súa propia axenda que era un caderno espiralado e cuadriculado. Tomaba café a media mañá e té polas tardes, sempre acompañado de varias Rhodesias de Bagley. Os martes e xoves xogaba ao tenis, saía do estudo ás 12hs e volvía ás 16hs. Eses días xantaba cos seus compañeiros de partido no Buenos Aires Law Tennis Club ou no Tenis Club Arxentino. O seu café preferido era La Biela, a curta distancia da súa casa en Pousadas e Schiaffino. Nos últimos anos adoitaba ir á Academia Nacional de Belas Artes polas tardes. Alí cruzábase con Clorindo Testa.”

A posibilidade de recrear e poñer en diálogo os dous espazos de traballos foi desde o principio nosa maior ideaforza. Entender o clima dos seus cotidianeidades o noso desafío. Rutinas reproduce as súas mesas cos seus obxectos persoais orixinais. Os seus escritorios, lapis, regras, anteollos, calculadoras e pinceis están alí, xuntos aos seus debuxos, papeis de traballo, axendas e fotos de familia. Case coma se saísen a xantar e en calquera momento regresasen.

Así os visitantes poderán vivenciar como eran os sitios onde estes dous homes traballaban e creaban, que obxectos acompañábanos e que orde impoñíanlle aos seus espazos cotiáns. Un gran plano diagonal recrea unha cronoloxía coas liñas de vida de ambos os arquitectos xunto a referencias da historia local e a produción arquitectónica internacional.

Unha colaxe de fotos persoais e familiares móstranos as súas vidas intimas, as viaxes de mocidade, amigos e os seus grandes amores.

Martín Marcos. Arquitecto, urbanista, Director MARQ-SCA (Museo de Arquitectura e Deseño de Bos Aires) e Profesor Titular FADU UBA
Bos Aires. Outubro 2017

Notas:

1 De Brea, Ana; Dagnino, Tomás. “Señores arquitectos… Diálogos con Mario Roberto Álvarez e Clorindo Testa”. Ediciones UBROC, 1999. Bos Aires.

2 Foi decisivo o apoio de ambas as familias para a concreción deste proxecto. A súa muller Teresa e a súa filla Joaquina Testa por unha banda e “Bimbo” Álvarez, arquitecto e fillo de Mario Roberto, polo outro, mostráronse sempre solidarios e entusiastas coa idea de realizar unha exposición conxunta. Con gran xenerosidade abríronnos os seus fogares e os seus recordos. En ambos os estudos sempre recibimos apoio e axuda ás nosas requisitorias e necesidades. Foron meses de buscar, revolver e clasificar papeis, fotos, obxectos e documentos con moito coidado; dixitalizar centos de imaxes e desenvolver epígrafes de decenas de obxectos persoais. Pequenos debuxos, esquemas de detalles, anotacións á marxe, probas e contra-probas buscando alternativas, tramas, grillas, liñas e volumes coloreados permiten ler entre pliegues os segredos de métodos proxectuales ben diferenciados e extremadamente ricos e complexos onde Álvarez e Testa mergullaban as súas solucións e obsesións.

Arquivado en: faro, Martín Marcos

Tags: , , , , , , , , , , , ,