Fritz Lang e Nova Iork | Jorge Gorostiza

Fotografía de Fritz Lang, publicada en el libro Amerika: Bilderbucheines Architekten, (1926) escrito por Erich Mendelsohn.
Fotografía de Fritz Lang, publicada no libro Amerika: Bilderbucheines Architekten, (1926) escrito por Erich Mendelsohn.

O domingo 12 de outubro de 1924, o transatlántico alemán Deutschland atracou nun peirao do West Side de Manhattan, entre os seus pasaxeiros estaban o arquitecto Erich Mendelsohn e os cineastas Erich Pommer e Fritz Lang, ao parecer, este último anotou no seu diario que vira

«unha rúa, iluminada, coma se fose de día, por neones, todos eles agresivos, cambiando constantemente, acendéndose e apagándose, espirais xigantes, inmensos rótulos publicitarios».

Anos despois, Langre flexionaba sobre esta visión:

«todo iso, entón, era completamente novo e case máxico para o visitante europeo. A impresión que me fixo deume unha primeira intuición da cidade futura»

e ademais escribiu:

«os rañaceos case parecían non ter gravidade, como unha gran capa luxosa que colga do ceo para cegarnos, para turbarnos, para hipnotizarnos. De noite a cidade tiña unha impresión de vida irreal; vivía como viven as ilusións».

As fotografías que tomou mostran unha cidade iluminada, un efecto que ademais multiplicou ao realizar dobres exposicións, e confesou:

«a vista de Nova York de noite é un faro de beleza suficientemente vigoroso para ser a atracción principal dunha película.. Hai escintileos de vermello e azul e branco relucente, verde chillón… rúas cheas de luces móbiles, cambiantes, espirais, e no alto sobre os coches e trens elevados, os rañaceos aparecen en azul e ouro, branco e púrpura, e aínda máis altos hai anuncios eclipsando ás estrelas coa súa luz»

e moito tempo despois Lang declarou:

«alí concebín Metrópolis».

No folleto dun DVD de Metrópolis, editado pola fundación arquia, escribín sobre as impresións de Lang que

«unha cidade contemporánea, aínda que descoñecida para el, asómbralle tanto que imaxina a gran urbe do porvir. O europeo cae fascinado ante Nova York, como lle podía suceder a un indíxena africano ante ao Berlín onde por aquel entón vivía Lang»

e desde entón tiña claro que realmente,

«se Fritz Lang concibiu algo en Nova York foi o aspecto que habería de ter a cidade da súa próxima película, xa que en xuño de 1924 el e a súa esposa, Thea Von Harbou, xa terminaran o guión de Metrópoles».

Grazas a Patrick MacGiligan e o seu libro Fritz Lang: The Nature of the Beast, sábese que Lang era, por dicilo sen ferir susceptibilidades, un fantasioso e que, por exemplo, a famosa aventura da súa apresurada fuxida da Alemaña nazi, tras entrevistarse con Goebbels,  é completamente falsa. Tendo isto en conta cabería preguntarse se tamén sería falsa a súa afirmación de que concibiu Metrópolis cando contemplou Nova York.

Nas revistas estadounidenses da época dedicadas ao cinema, publicáronse bastantes noticias sobre a viaxe de Lang e Erich Pommer. O único indicio que se atopou por agora, é unha columna que se publicou na primeira páxina do Filme Daily o 14 de outubro, na que se di que

«Lang esta aínda tremendamente impresionado con Nova York. O seu barco atracou pola noite, permitíndolle unha vista da cidade desde o porto. O recordo aínda persiste. A súa nova película será “A metrópoles” [sic] e por iso está ansioso por ter a Nova York como fondo».

Esta nota non pode xustificar o devandito por Lang, sobre todo, porque a súa afirmación é moi subxectiva, pero si fai pensar que desde entón o director estaba a crear outra lenda que transcendeu.

Un último apuntamento. En todo esta “concepción arquitectónica” de Metrópolis esquécese ao seu creador real -ou polo menos un deles con Otto Hunte e Karl Vollbrecht-,, ao estupendo escenógrafo cinematográfico Erich Kettelhut, cuxos debuxos sobreviviron e podían verse no Filmmuseum Berlin, aínda que tamén cabía preguntarse se os fixo antes da rodaxe da película ou despois, o que é completamente esencial para valorar a súa importancia no aspecto visual de Metrópolis.

Jorge Gorostiza, Doutor arquitecto. Autor do blogue Arquitectura+Cine+Ciudad
Santa Cruz de Tenerife, setembro 2017

Arquivado en: arte, capturas, cine, Jorge Gorostiza

Tags: , , , , , , , , , , , , ,