Envolvente reciclada | Íñigo García Odiaga

5 (100%) 1 vote

Airstream Clipper, 1936

O automóbil símbolo antano de liberdade, mobilidade e logros persoais, converteuse na actualidade na icona dunha revolución ecolóxica. O coche eléctrico é o novo paraíso sostible e esta nova visión do vehículo individual permite a certas arquitecturas capaces de manexar estas mensaxes pseudopublicitarias xerar novos edificios que incorporen todas estas temáticas.

A aparición do vehículo privado supuxo como non podía ser doutra maneira, unha nova reformulación das cidades, do entendemento da mobilidade e dos propios edificios. O coche introduciu novas problemáticas a resolver nos edificios, como radios de xiro, circulacións ou espazos de aparcadoiro, así como novos programas tales como gasolineiras, edificios de aparcadoiros, concesionarios etc. A nova sociedade que xurdía coa liberdade asociada ao automóbil reclamaba novas arquitecturas e sen dúbida ningunha a atracción pola máquina e os mecanismos ingenieriles que sufriu o movemento moderno son debedores desas ilusións.

Proxectos como o garaxe para 1000 vehículos en París deseñado por Konstantin Melnikov en 1925, ou as súas evolucións como o construído en 1927 os Garages Bakhmetevsky en Moscova, en colaboración con Vladimir Shukhov. Son claros exemplos de edificios en que o uso de sistemas industriais aplicados á arquitectura de vangarda e a fascinación da vangarda polo poder ilimitado da revolución industrial daban como resultado arquitecturas soamente entendibles baixo esas circunstancias.

Hoxe en día, a crise enerxética, medioambiental e como non a económica han reposicionado a potencia industrial baixa a premisa, a estas alturas inescusable, da sostibilidade. O coche de gran cilindrada icona do poder persoal de que o conduce transfórmase agora nun accesorio eléctrico de deseño futurista que parece non só solucionar os nosos problemas de mobilidade senón mellorar o medio ambiente coa súa mera presenza.

Museo do transporte, Lucerna, Gigon&Guyer

A arquitectura actual moi ligada á cultura da imaxe e da comunicación tamén soubo explotar os recursos desta nova mentalidade e sacar partido deste cambio sistemático de mentalidade. Dende esta óptica pódese entender o xurdimento de edificios como o museo do transporte de Suíza, obra dos arquitectos Gigon y Guyer inaugurada recentemente en Lucerna. As fachadas do edificio, un gran colector que alberga no seu interior todo tipo de camións, furgonetas e vehículos son obvias e iconograficamente rotundas. A máis rechamante é a pel-patchwork de sinais reciclados das autoestradas suízas. Unha reutilización que ademais de falarnos de descontextualización e lanzarnos novas mensaxes, nos fala de reutilización e paradoxalmente indícanos unha morea de direccións.

Museo Barreiros da automoción, Torrejón de la Calzada, Madrid | Tuñón y Mansilla, 2006-07

Na mesma liña deste edificio, pero se cabe con algo máis de rotundidade encóntrase o Museo da automoción de Madrid deseñado polos arquitectos Tuñon y Mansilla, que se encontra aínda en fase de construción. O edificio situado nun nó de autoestradas preséntase como un gran cilindro cuxa envolvente se constrúe a partir dos restos reciclados dos propios obxectos que se expoñerán no interior do edificio, isto é, a carrocería de automóbiles que, tras perder o seu uso e ser despoxadas do motor e do resto das pezas recuperables do complexo mecanismo que supón un coche, será limpada e esmagada para pasar a ser parte esencial do cerramento do edificio. Tras unha serie de procesos de galvanizado, limpeza e axuste a utilización de coches prensados formúlase, non só para activar a memoria do visitante, senón tamén como a representación dunha actitude activa fronte ao proceso de reciclado e de conciencia ecolóxica.

Sede de Audenasa, Noáin, Navarra, España | Antonio Vaíllo e Juan Luis Irigaray

Un exemplo máis próximo, pero que reflicte a mesma resposta da arquitectura contemporánea cara a estas cuestións tan determinante, é o da sede de Audenasa, as oficinas de Autoestradas de Navarra, en Noáin, un municipio da periferia de Iruña. Antonio Vaíllo e Juan Luis Irigaray reinterpretaron neste edificio a xa mítica envolvente de gabións que encerraban pedras de basalto para filtrar a luz e manter a idea de cova das adegas Domino no val californiano de Napa.

Ademais de actuar como un envoltorio térmico a pel exterior pétrea transportaba o espectador cara aos materiais do lugar, cara ás rochas da paisaxe e mesmo cara a linguaxes próximas ao Land-art.º Seguindo os mesmos principios que o proxecto do dúo suízo, a fachada norte de Audenasa, tamén actúa como un colchón térmico, pero nesta ocasión enchendo as gabións cos restos dos centos de pneumáticos que se recollen abandonados nas autoestradas navarras.

Estes perpiaños de pneumáticos reciclados, ao igual que os anteriores exemplos, ademais de actuar como elementos da envolvente do edificio, máis ou menos afortunada, fálannos tamén dun cambio de ciclo na que o acerto está máis en repensar, reutilizar e facer do refugallo virtude, que en seguir consumindo sen freo.

íñigo garcía odiaga  arquitecto

san sebastián. outubro 2010

Publicado en MUGALARI 10.10.22

Íñigo García Odiaga

Arquitecto. Editor de NOMU. 1/5 del estudio de arquitectura VAUMM. Vivo en Donosti.

follow me

Arquivado en: artigos, Íñigo García Odiaga

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,