Consumidores e consumistas | José Ramón Hernández Correa

Agora que nos cae a política, que se nos cae a ideoloxía, que se nos cae a cultura, a fe, a estrutura… todo, a única certeza que nos queda é que vivimos nunha sociedade de consumo e que o consumismo segue sendo o rei de todo.

Non nos decatamos, pero nós, que xa non somos (ou apenas somos) cidadáns, o que si somos é consumidores, que ao parecer vale moito máis.

Os consumidores mandamos, e facémolo cun poder absoluto. Non temos que dar contas a ninguén. Somos soberanos polo noso capricho, porque si, porque nos dá a gana.

Non temos que xustificar nada, nin explicar nada, nin ter razón. Somos os amos e podemos comportarnos, se queremos, como nenos caprichosos. Podemos ser politicamente incorrectos, inxustos, o que queiramos. Podo deixar de comprar un xampú porque non me gusta a canción de fondo do anuncio, e podo comprar un modelo de zapatilla porque me encanta esa rapaza que a anuncia. Si; xa o sei: Os publicistas saben todo iso e manipúlannos. Xa. Pero deámoslle a volta á idea.

Nos albores da publicidade anunciábanse as propiedades do produto anunciado. ¡Pardais! ¿Vedes agora que algún anuncio explique como é o que anuncia?

Just do it. A faísca da vida. Be water, my friend. I’m lovin’ it.

Pois por iso mesmo. Saben que consumimos ás cegas, si, pero tamén que consumimos a capricho, e temen que o noso capricho lles traizoe e os deixe co cu ao aire.

Deixemos esa idea aí, fermentando ou madurando, e mentres tanto vexamos este fragmento da planta soto dun edificio de vivendas. Está sacado dun folleto dunha oficina inmobiliaria. É dicir: É así como pretenden vendernos un piso. Aparece o plano do piso e, ao lado, o do soto coa praza de aparcadoiro e o rocho que lle corresponden.

Non é un exemplo especialmente torpe nin especialmente sinistro. É bastante convencional. É o que hai.

¿Podedes mirar durante uns segundos a rampla e a praza en cuestión? ¿E o piar? ¿Podedes imaxinarvos aparcando aí?

Consumidores e consumistas | José Ramón Hernández Correa

Pois a xente comprábao nun pispás en “os bos tempos”. Sempre pensei que moitos poñían máis atención á compra duns pantalóns que á da súa casa.

A xente ía ás oficinas de vendas das urbanizacións os sábados ou os domingos, cando non había tráfico na estrada, e crían cegamente o que se lles dicía: que ese bloque de pisos no Km 65 estaba a 15 minutos de Madrid. (Xuro que o vin nunha publicidade inmobiliaria duns pisos de Ocaña (Toledo): a 15 minutos de Madrid. Nin no Air Force One). E deixábanse enganar sabendo que os estaban a enganar.

-A ver: ¿Vostede de onde vén?

-De Madrid.

-¿E canto tardou?

-Unha hora e cuarto, pero porque era domingo. Seguro que un mércores ás sete e media da mañá si que tardo eses quince minutos.

O resto da súa vida nun atoamento. Ollos cegos. Tampouco parecían decatarse das enormes naves industriais que tiñan xusto en fronte, e que, por ser domingo, estaban pechadas e silenciosas.

De verdade: Un pantalón próbanseo primeiro, e miran un par deles nun par de tendas. Pero un chalé non. Nin un piso. O piso a que se refire o debuxo de arriba nin o ensino. Para que? Tamén é moi “convencional”. O que hai. O que se leva.

(Por certo: Ten “cociña americana”. Sigo sen saber o que é iso. Eu vin na tele as cociñas de Bill Cosby, do Príncipe de Bel Air, de Las Chicas de Oro, de Los Simpsons, de Padre de Familia, de Dous Homes e Medio, de Modern Family… ¿Que é iso de “cociña americana”? Sheldon Cooper e Leonard Hofstadter téñena integrada no salón, si, pero ampla e cómoda, non unha especie de minibarra contra a parede e pegada ao sofá).

O do edificio que estou a dicir é un soar no que houbo unha casa “de pobo” de dúas plantas e patio traseiro. Unha casa. Unha soa casa. Derrubouse e agora hai un edificio con soto, tres plantas e “baixo cuberta”, cun total de sete apartamentos. Sete.

Parece mentira que cumpra a normativa sobre pendentes de rampla, raios de xiro, dimensións da praza… e mesmo parece mentira que os servizos técnicos do concello respectivo desen o seu informe favorable e os concelleiros pelasen cigalas a custa desta promoción. Parece mentira. Pero o que máis mentira parece é que alguén a comprase. O máis incrible de todo é que estivésemos todos tan tolos que comprásemos ese tipo de cousas.

A xente, en xeral, non entende os planos, pero compraban as súas casas sobre plano, porque era imposible esperar a que estivesen construídas. ” ¡Imos, imos, que mas quitan das mans! “

Así era. Quitábanas.

-¿E canto custa o piso?

-Cen oitenta mil euros.

-¿Canto dixo?

-Douscentos mil euros.

-Moi ben. Vouno pensar.

-Douscentos vinte mil.

-¡Qué narices! ¡Cómproo!

-Moi ben. Fixo vostede unha boa compra por douscentos corenta mil euros.

-Si. A verdade é que tiven moita sorte.

¿Alguén comprou un pantalón sobre o patrón? Non. Probámonolo. Probámonos varios. Mesmo imos a varias tendas. E a vivenda que imos estar a pagar durante trinta anos (se mantemos o emprego e a nómina) comprabámola a parvas e a tolas.

¿Non somos consumidores? ¿Non somos os reis do sistema?

Volvo ao inicio.

Un exemplo: Hai tempo a Asociación de Vítimas do Terrorismo publicou a lista dos que se anunciaban en Egin. Moita xente deixou de comprar eses produtos ou contratar eses servizos. Algúns dos anunciantes queixáronse do inxusto que resultaba…, etc, e trataron de explicar…, etc. A resposta deses consumidores díscolos foi moi clara: Non me dea vostede as súas razóns. Seguro que as ten. Pero é que non me dá a gana seguir sendo cliente seu”. Ante isto, ¿que se pode facer? Nada. Absolutamente nada. No consumo un é soberano de si mesmo e das súas decisións. E ademais é un soberano absolutista, tan tirano e caprichoso como lle dea a gana.

Entón, ¿por que non se fixo algo parecido coas casas?

Bótase a culpa de todos os desastres urbanísticos aos promotores, aos políticos, aos arquitectos. Moi ben; asumamos todos a parte que nos toca. Pero eu vía que os que compraban os chalés e pisos a corenta ou cincuenta quilómetros de Madrid estaban encantados. E os que se compraban un apartamento en Benidorm ou en Torrevieja, dende o que non se vía o mar, estaría bo, senón o aparcadoiro dun Mercadona, tamén eran moi felices.

¿Que nos pasou a todos? ¿Curaranos a crise de tanta parvada? Témome que non. Estou a escoitar moita xente que está a desexar que remate a crise para volver facer o animal.

Non apelo ao noso espírito, nin á nosa cidadanía, nin á nosa intelixencia, nin á nosa bonhomía, nin á nosa ética. Non. Non apelo a nada máis que ao noso consumismo.

José Ramón Hernández Correa · Doutor Architect

Toledo · novembro 2013

José Ramón Hernández Correa

Nací en 1960. Arquitecto por la ETSAM, 1985. Doctor Arquitecto por la Universidad Politécnica, 1992. Soy, en el buen sentido de la palabra, bueno. Ahora estoy algo cansado, pero sigo atento y curioso.

follow me

Arquivado en: artigos, José Ramón Hernández Correa

Tags: , , , , , , , , , , , ,