Bitácora | Antonio S. Río Vázquez

«Se puidésemos cargar sobre a arquitectura as responsabilidades que pesan sobre a construción de barcos, teriamos dende fai tempo edificios mellores que o Partenón»[1]

Horatio Greenough

Jørn Utzon, ópera de Sydney. Fotografía de Balthazar Korab (1988)

Para os arquitectos da modernidad, a construción naval foi unha referencia constante. Peter Collins, no seu ensaio Changing Ideals in Modern Architecture (1750-1950), recórdanos cómo, xa no século XIX, o escultor americano Horatio Greenough reclamaba que os arquitectos volvesen a vista hacia o deseño naval:

«Se as nosas construcións sobre terra firme enfrontásense ás mesmas probas que se realizan nos astilleros, pouco máis habería que engadir. En lugar de encaixar á forza as funcións de todo tipo de edificios nunha forma xeral, dada previamente, e de adoptar unha forma exterior sen considerar a distribución interior, empecemos polo corazón progresando desde aí cara a fóra»[2].

Collins cita outros exemplos onde arquitectos en procura da modernidad achan novos rumbos ao estudar a construción naval: O historiador de arquitectura James Fergusson analizou a fabricación de barcos desde a época de Guillermo o Conquistador ata o «último barco botado nos nosos peiraos», mentres o escritor Prosper Mérimée llamentaba en varios artigos que se estivesen deseñando barcos de vapor tomando como modelo as galeras antigas, opinión que tamén compartían Eugène Viollet-le-Duc e o seu discípulo Anatole de Baudot, quén escribe:

«¿Non temos un dos máis útiles e interesantes exemplos nos novos vehículos terrestres e marítimos? Déuselles a estes as formas dos carruajes ou barcos da época de Luís XVI? De ningún xeito: interrelaciónelas e a aparencia deducíanse de datos científicos e industriais. Por que, entón, os refuxios fixos, é dicir, os edificios, non se deseñan dun xeito similar?»[3].

Os cadernos de bitácora dos arquitectos modernos están cheos de deseños de barcos. Le Corbusier, ademáis de ver os navíos «o xogo sabio, correcto e magnífico dos volúmenes reunidos baixo a luz»[4], transformou a barcaza Louise-Catherine nun asilo flotante sobre o Sena para o Exército de Salvación. Alvar Aalto chamou o seu bote Nemo propheta in patria, dedicando o seu deseño a mesma atención que o seu refuxio privado en Muraatsalo, sólo accesible atravesando as aguas do lago Päijänne, Ramón Vázquez Molezún daba forma, verán tras verán, a sua casa-embarcadoiro en Bueu —dende onde salía a navegar— e Ralph Erskine chegou a convertir un veleiro —La Verona— no se estudio temporal.

No caso de Jørn Utzon é aínda máis singular: o seu padre, Aage Utzon, era enxeñeiro naval e traballou no proxecto de varios navíos ao longo da súa vida. Desde neno, o futuro arquitecto visitaba os astaleiros da súa cidade natal e axudaba ao seu pai a realizar os planos e as maquetas dos barcos. O último deseño de Aage é velero que denominou Sisu, nome que Utzon retomará para as vigas que sosteñen as «velas» da ópera de Sydney e que permanece como un sentido homenajxe os comenzos da sua singladura arquitectónica.

antonio s. río vázquez . arquitecto

a coruña. xuño 2013

Notas:

[1] GREENOUGH, Horatio. «American Architecture». En: TUCKERMAN, Henry Theodore. A memorial of Horatio Greenough consisting of a memoir, selections from his writings, and tributes to his genius. New York: G.P. Putnam & Co., 1853, p. 125

[2] GREENOUGH, Horatio. «American Architecture». En: TUCKERMAN, Henry Theodore. Op. Cit., p. 125

[3] BAUDOT, Anatole de. L’architecture: Le passé. Le présent. París: H. Laurens, 1916, p. 3

[4] En la página 79 de Vers une architecture aplica esta definición o paquebote Empress of Asia de la Canadian Pacific.

Antonio S. Río Vázquez

Antonio S. Río Vázquez (A Coruña, 1981) es arquitecto por la E.T.S.A. de A Coruña, master en Urbanismo y doctor por la Universidade da Coruña. Especializado en teoría y diseño, su línea de trabajo se ha centrado en la investigación y divulgación del patrimonio arquitectónico moderno. Ha desarrollado proyectos de modo independiente y ha colaborado con varios estudios de arquitectura. Es socio fundador de Aroe Arquitectura. Es profesor en el Departamento de Proyectos Arquitectónicos, Urbanismo y Composición de la Universidade da Coruña, y ha sido profesor invitado en la Robert Gordon University de Aberdeen (Reino Unido), en la Universidade do Minho (Portugal) y en la Università degli Studi di Roma La Sapienza (Italia). Es miembro de la red UEDXX Urbanism of European Dictatorships during the XXth Century, del Grupo de Investigación en Historia de la Arquitectura IALA y del Grupo de Innovación Educativa en Historia de la Arquitectura. Ha formado parte del proyecto de investigación FAME Fotografía y Arquitectura Moderna en España, 1925-1965. Los resultados de sus investigaciones, tanto personales como conjuntas, han servido como aportación a eventos de debate y difusión científica y han sido publicados en libros y revistas.

follow me

Arquivado en: Antonio S. Río Vázquez, artigos

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,