[:es]
El proyecto de ampliación del Centro de Salud de San Juan Ostuncalco se engloba dentro del trabajo de cooperación que Arquitectura Sin Fronteras lleva a cabo desde el año 1997 en Guatemala.
El objetivo del proyecto es descongestionar el saturado centro de salud municipal, donde la situación de hacinamiento y la mala calidad de los espacios constituyen un ámbito inadecuado y precario para el trabajo diario de los sanitarios y la atención de los pacientes, especialmente para aquellos grupos de mayor riesgo, los menores y las mujeres gestantes.

Con esta intervención se propone la construcción de un módulo materno-infantil en la parte posterior del Centro de Salud, en una pequeña área propiedad del propio Ministerio. La ampliación incluirá el siguiente programa: una sala de espera, dos consultas y un área que pueda ser utilizada para usos diversos en función de las necesidades.
Como elementos para la configuración del diseño se parte, por un lado, de las limitaciones espaciales, en cuanto a superficie (190m2) y forma de la parcela y presupuestarias (688.967,46 Quetzales, aproximadamente: 84.540€) y, por otra parte, de una serie de condicionantes de uso y funcionamiento que serán, a la postre, los que modelen el proyecto y que explicamos a continuación.
En primer lugar era importante establecer una comunicación adecuada con la parte existente del centro de salud, de manera que funcionara correctamente con la configuración actual, pero sin que se viera comprometida en el caso (muy probable) de futuras modificaciones del edificio. En este sentido se propone un paso en el borde de la parcela que va cosiendo los distintos módulos del centro, desde el área de recepción, en la parte frontal hasta el módulo nuevo en la parte posterior de la parcela.
Por otro lado, era necesario hacer un diseño estructural sencillo y regular que garantizara el mejor funcionamiento ante sismo y que, al mismo tiempo se adaptara a las irregularidades de la parcela. Para ello se trata de buscar la mayor área regular y rectangular circunscrita en la parcela, estableciendo ahí el cuerpo principal, de dos niveles, del edificio y, articulando los espacios restantes como áreas coherentes y con sentido dentro del diseño.
Se propone, de igual modo, como punto de partida hacer compatible la privacidad y el recogimiento deseable en un centro de atención a personas enfermas con unas condiciones de ventilación e iluminación natural adecuadas. Para ello se plantea una envolvente opaca protectora en el perímetro exterior del edificio y se dispone de lucernarios y grandes superficies acristaladas hacia los patios interiores, oxigenando ambiental y visualmente los espacios de espera, atención y reuniones.
El centro de salud atiende a un gran número de pacientes diariamente, por otra parte, la cobertura y las actividades que allí se desarrollan son amplias y variadas; por este motivo se plantea la necesidad de establecer un espacio con gran flexibilidad que pueda cambiar fácilmente de uso y adaptarse a las necesidades particulares de cada momento. Tratando de dar respuesta a este punto se diseña un espacio amplio, divisible y muy flexible en el nivel superior que dé cabida a todas estas actividades; desde el desarrollo de talleres y reuniones, hasta incluso prever la posibilidad de que se pueda convertir en clínicas improvisadas o permanentes.
Finalmente, dentro de las limitaciones presupuestarias, se trata de hacer un esfuerzo en el diseño pasivo para ofrecer unas condiciones adecuadas de confort térmico adaptadas al clima local y a los horarios de apertura del centro. Para ellos se elabora un análisis climático y de soleamiento y se establece una estrategia de confort basada en el calentamiento rápido a través de la captación solar directa a través de lucernarios en cubierta y huecos acristalados en la orientación sur y sureste.
A partir de la conjugación coherente de estos condicionantes el centro de salud municipal se va moldeando de manera natural dando como resultado un volumen duro, compacto, con carácter propio pero sin estridencias dentro del conjunto urbano de San Juan Ostuncalco.
Desde el punto de vista del uso el centro de salud viene a dotar al municipio con unas instalaciones sanitarias más amplias y adecuadas que mejoren la calidad de la atención de la población más vulnerable de la región.
Obra: Ampliación del centro de salud de San Juan Ostuncalco
Autoría del proyecto y dirección de obra: Arquitectura Sin Fronteras España
Cálculo de la estructura: Espacio arquitectura e ingeniería
Director de ejecución: Ing. Moisés Eduardo Tucux Cua
Constructora: C.D.O Constructores de Occidente
Superficie construida: 197,76m2
Lugar: San Juan Ostuncalco, Quetzaltenango, Guatemala
Fecha: 2015 – 2016
Presupuesto: 688.967,46 Quetzales (84.540€)
Financiador: Agencia Española de Cooperación Internacional para el Desarrollo (AECID) como parte de un programa de salud materno infantil llevado a cabo en colaboración con Farmacéuticos Mundi, Mugarik Gabe y ASECSA.
+ asfes.org
[:gl]
O proxecto de ampliación do Centro de Saúde de San Xoan Ostuncalco englóbase dentro do traballo de cooperación que Arquitectura Sen Fronteiras leva a cabo desde o ano 1997 en Guatemala.
O obxectivo do proxecto é desconxestionar o saturado centro de saúde municipal, onde a situación de hacinamiento e a mala calidade dos espazos constitúen un ámbito inadecuado e precario para o traballo diario dos sanitarios e a atención dos pacientes, especialmente para aqueles grupos de maior risco, os menores e as mulleres gestantes.

Con esta intervención proponse a construción dun módulo materno-infantil na parte posterior do Centro de Saúde, nunha pequena área propiedade do propio Ministerio. A ampliación incluirá o seguinte programa: unha sala de espera, dúas consultas e unha área que poida ser utilizada para usos diversos en función das necesidades.
Como elementos para a configuración do deseño se parte, por unha banda, das limitacións espaciais, en canto a superficie (190m2) e forma da parcela e orzamentarias (688.967,46 Quetzales, aproximadamente: 84.540?) e, por outra banda, dunha serie de condicionantes de uso e funcionamento que serán, ao cabo, os que modelen o proxecto e que explicamos a continuación.
En primeiro lugar era importante establecer unha comunicación adecuada coa parte existente do centro de saúde, de maneira que funcionase correctamente coa configuración actual, pero sen que se vise comprometida no caso (moi probable) de futuras modificacións do edificio. Neste sentido proponse un paso no bordo da parcela que vai cosendo os distintos módulos do centro, desde a área de recepción, na parte frontal ata o módulo novo na parte posterior da parcela.
Doutra banda, era necesario facer un deseño estrutural sinxelo e regular que garantise o mellor funcionamento ante sismo e que, ao mesmo tempo adaptásese ás irregularidades da parcela. Para iso trátase de buscar a maior área regular e rectangular circunscrita na parcela, establecendo aí o corpo principal, de dous niveis, do edificio e, articulando os espazos restantes como áreas coherentes e con sentido dentro do deseño.
Proponse, de igual modo, como punto de partida facer compatible a privacidade e o recollemento desexable nun centro de atención a persoas enfermas cunhas condicións de ventilación e iluminación natural adecuadas. Para iso exponse unha envolvente opaca protectora no perímetro exterior do edificio e disponse de lucernarios e grandes superficies acristaladas cara aos patios interiores, osixenando ambiental e visualmente os espazos de espera, atención e reunións.
O centro de saúde atende a un gran número de pacientes diariamente, por outra banda, a cobertura e as actividades que alí se desenvolven son amplas e variadas; por este motivo exponse a necesidade de establecer un espazo con gran flexibilidade que poida cambiar facilmente de uso e adaptarse ás necesidades particulares de cada momento. Tratando de dar resposta a este punto deséñase un espazo amplo, divisible e moi flexible no nivel superior que dea cabida a todas estas actividades; desde o desenvolvemento de talleres e reunións, ata mesmo prever a posibilidade de que se poida converter en clínicas improvisadas ou permanentes.
Finalmente, dentro das limitacións orzamentarias, trátase de facer un esforzo no deseño pasivo para ofrecer unhas condicións adecuadas de confort térmico adaptadas ao clima local e aos horarios de apertura do centro. Para eles elabórase unha análise climática e de soleamiento e establécese unha estratexia de confort baseada no quecemento rápido a través da captación solar directa a través de lucernarios en cuberta e ocos acristalados na orientación sur e sueste.
A partir da conxugación coherente destes condicionantes o centro de saúde municipal vaise moldeando de maneira natural dando como resultado un volume duro, compacto, con carácter propio pero sen estridencias dentro do conxunto urbano de San Xoan Ostuncalco.
Desde o punto de vista do uso o centro de saúde vén dotar ao municipio cunhas instalacións sanitarias máis amplas e adecuadas que melloren a calidade da atención da poboación máis vulnerable da rexión.
Obra: Ampliación do centro de saúde de San Xoan Ostuncalco
Autoría do proxecto e dirección de obra: Arquitectura Sin Fronteras España
Cálculo da estructura: Espacio arquitectura e enxeñería
Director de execución: Ing. Moisés Eduardo Tucux Cua
Constructora: C.D.O Constructores de Occidente
Superficie construida: 197,76m2
Emprazamento: San Juan Ostuncalco, Quetzaltenango, Guatemala
Data: 2015 – 2016
Presuposto: 688.967,46 Quetzales (84.540€)
Financiado: Axencia Española de Cooperación Internacional para o Desenvolvemento (AECID) como parte dun programa de saúde materno infantil levado a cabo en colaboración con Farmacéuticos Mundi, Mugarik Gabe e ASECSA.
+ asfes.org
[:en]
The project of extension of the San Juan Ostuncalco Health Center is included inside the work of cooperation that Architecture Without Borders carries out from the year 1997 in Guatemala.
The aim of the project is to clear the saturated center of municipal health, where the situation of accumulation and the bad quality of the spaces the minors and the women constitute an inadequate and precarious area for the daily work of the sanitary ones and the attention of the patients, specially for those groups of major risk, gestantes.

With this intervention there proposes itself the construction of a mother – infantile module in the later part of the Health Center, in a small area property of the own Department. The extension will include the following program: a waiting room, two consultations and an area that could be used for diverse uses depending on the needs.
As elements for the configuration of the design it splits, on the one hand, of the spatial limitations, as for surface (190m2) and form of the plot and budgetary (688.967,46 Quetzales, approximately: 84.540 €) and, on the other hand, of a series of determining of use and functioning that they will be, at last, those who shape the project and that we explain later.
First it was important to establish a communication adapted with the existing part of the center of health, so that it was working correctly with the current configuration, but without one saw compromised in the case (very probable) of future modifications of the building. In this respect one proposes a step in the edge of the plot that is sewing the different modules of the center, from the area of receipt, in the frontal part up to the new module in the later part of the plot.
On the other hand, it was necessary to do a structural simple and regular design that was guaranteeing the best functioning before earthquake and that, at the same time one was adapting to the irregularities of the plot. For it it is a question of looking for the major regular and rectangular area circumscribed in the plot, establishing there the principal body, of two levels, of the building and, articulating the remaining spaces as coherent areas and with sense inside the design.
It proposes, of equal way, as point of item to make the privacy and the desirable concentration compatible in a center of attention to sick persons with a few conditions of ventilation and natural lighting adapted. For it there appears the surrounding opaque protective one in the exterior perimeter of the building and arranges of lucernarios and big glazed surfaces towards the interior courts, becoming oxygenated environmental and visually the spaces of wait, attention and meetings.
The center of health attends to a great number of patients every day, on the other hand, the coverage and the activities that there develop are wide and varied; for this motive there appears the need to establish a space with great flexibility that could change easily use and to adapt to the particular needs of every moment. Trying to give response to this point there is designed a wide, divisible and very flexible space in the top level that gives content to all these activities; from the development of workshops and meetings, up to even foreseeing the possibility that it could turn in unexpected or permanent clinics.
Finally, inside the budgetary limitations, it is a question of doing an effort to him in the passive design to offer a few suitable conditions of thermal comfort adapted to the local climate and to the schedules of opening of the center. For them a climatic analysis is elaborated and of soleamiento and there is established a strategy of comfort based on the rapid warming across the solar direct capture across roofwindows in cover and glazed hollows in the south and south-east orientation.
From the coherent conjugation of determining these the center of municipal health is molded in a natural way giving like proved a hard, compact volume, with own character but without stridencies inside the urban set of San Juan Ostuncalco.
From the point of view of the use the center of health comes to provide to the municipality with a few more wide sanitary and suitable facilities that improve the quality of the attention of the most vulnerable population of the region.
Work: Extension of the San Juan Ostuncalco Health Center
Authorship of the project and direction of work: Arquitectura Sin Fronteras España
Calculation of the structure: Espacio arquitectura e ingeniería
The execution director: Ing. Moisés Eduardo Tucux Cua
Built company: C.D.O Constructores de Occidente
Constructed Area: 197,76m2
Location: San Juan Ostuncalco, Quetzaltenango, Guatemala
Date: 2015 – 2016
Budget: 688.967,46 Quetzales (84.540€)
Financier: Spanish Agency of International Cooperation for the Development (AECID) like part of a mother infantile program of health carried out in collaboration with Pharmacists Mundi, Mugarik Gabe and ASECSA.
+ asfes.org
[:]






















