O urbanismo e as amas de casa | Alberto Ruiz

5 (100%) 1 vote[s]

blanco-y-negro-24-01-1959

En 1959 o concepto de corrección política aínda estaba por inventarse, así que aínda era posible que un xornal de tirada nacional, neste caso Branco r Negro —suplemento cultural de ABC— publicase un artigo con este rotundo encabezado.1 O artigo cumpría todas as premisas para chamar a atención: titular polémico, composición gráfica rechamante e, sobre todo, asinante de recoñecido prestixio; neste caso, Miguel Fisac.

Esta profesión quéixase regularmente de que a sociedade ten unha imaxe distorsionada do labor dos arquitectos. Identifícasenos co tópico do profesional caprichoso e pago de si mesmo, que resulta máis un estorbo que un axente útil no proceso de construción da cidade. Nunha ollada rápida á prensa actual española é fácil localizar columnas periódicas dedicadas á crítica de cinema, moda, música ou arte, pero, salvo contadas excepcións, a difusión do labor dos arquitectos limítase a algunha soada inauguración ou a algún —non menos soado— escándalo inmobiliario. Aínda que é certo que, duns anos a esta parte, os suplementos culturais da maior parte dos xornais teñen unha sección dedicada a este asunto, a boa arquitectura, medida, sensata e responsable —que a hai— resulta difícil de atopar entre noticias que terían mellor acomodo nas páxinas de sucesos ou nas de prensa do corazón.

Por outra banda, tamén existe a crenza de que o arquitecto non considera a opinión que sobre a arquitectura teñen os ‘non iniciados’. Boa mostra diso é o pouco interese que sempre mostrou o colectivo por difundir o seu traballo entre o público máis xeneralista. Demasiado a miúdo os arquitectos servímonos dunha linguaxe deliberadamente críptico, aprendido e asimilado xa nas aulas que, aínda que pode entenderse por unha gran parte da profesión —e aínda isto é discutible—, resulta, canto menos, complicado de entender para o resto da poboación.

Se a día de hoxe ábrese calquera revista especializada, poden localizarse descricións como a que segue, referidas ao proxecto dun edificio de vivendas no centro de Madrid:

«O futuro claustro resultante, ou praza interior, anticipa e promete a felicidade dunha fusión morfológica, co fin de compartir o mellor: a alma colectiva e arboredo da mazá. Esa alma aventada e fresca (xa que mira e respira polos ocos de dobre escala á rúa) constituirá un espazo panóptico e fluyente que converterá o que era simple patio nunha homotecia investida e ampliada da vivenda de dobre rostro»

Este texto, que podería resultar poético e evocador para moitos, non parece, con todo, demasiado alcanzable para un lector que pretenda comprender e apreciar o que, por outra banda, é un magnífico proxecto de arquitectura. Así que, onde radica realmente a distancia entre os arquitectos e a sociedade? Por unha banda, parece que a arquitectura como tal non interesa e, por outra, diríase que os propios profesionais empeñámonos en afastala da comprensión da xente.

Este artigo de Fisac dá moito máis do que promete no seu titular. Fala de achegar a arquitectura á xente, de terlles en conta á hora de deseñar as cidades nas que van vivir, de abandonar este florido ensimismamiento que nos converteu nese axente incomprensible do que agora renegamos. Fala de que, a final de contas, non deberiamos estar encantados de inventar o frigorífico, sen pensar en que quizá, só quizá, a xente preferiría seguir usando o botixo.

Alberto Ruiz. Arquitecto, docente e investigador.
Madrid. Outubro 2016.

Notas:

1. “O urbanismo e as amas de casa”. Este artigo apareceu na edición do día 24 de xaneiro de 1959 na revista Branco e Negro.

Es Doctor Arquitecto por la ETSAM, compaginando su actividad profesional con la docencia y la investigación en la URJC. Los artículos son un reflejo de la inquietud, reflexión y pensamiento en torno a mi pasión: la arquitectura.

follow me

Arquivado en: artigos, Raquel Martínez - Alberto Ruiz

Tags: , , , , , , , , , , , , , ,