Transparentar o pasado | Íñigo García Odiaga

Garden House, de Ryue Nishizawa | Fotografía: Iwan Baan

Dicía Paul Scheebart en 1914 no texto Glasarchitektur que a arquitectura debía cambiar e evolucionar adoptando o vidro como paradigma da modernidad e dunha sociedade máis elevada culturalmente. As construcións de muros de carga con pequenas fiestras debían transformarse en edificaciones abertas que introducisen a luz do sol, da lúa e das estrelas nos espazos do habitar. Scheebart en definitiva propugnaba unha arquitectura que permitise a relación dun novo home, do home moderno coa natureza e coa contorna. A arquitectura do movemento moderno fíxose caso de relación entre transparencia e modernidad. Á fin e ao cabo a fiestra é un elemento comunicativo da arquitectura, un elemento que relaciona o interior co exterior, sen a cal a arquitectura sería mera construción. O muro de carga convertíase en cristal e non únicamente a contorna pasaba a formar parte do espazo da vivenda senón que a propia arquitectura dilúese no espazo natural.

Garden House, de Ryue Nishizawa | Fotografía: Iwan Baan

Un exemplo paradigmático da historia da arquitectura é o da casa Farnsworth construída por Mies Van der Rohe en 1949, nunha magnífica parcela xunto ao río Fox. A temible época de crecidas do río inundaba parcialmente a parcela de forma cíclica, o que fixo necesario que a vivenda separásese físicamente do terreo sobre o que se implantaba, levantándose sobre un basamento lixeiro de metro e medio de altura. O proxecto mantivo as árbores da parcela, situando a casa cuidadosamente entre os impresionantes arces centenarios que ocupaban o solar. Os cantos brancos dos forxados do chan e da cuberta delimitan un espazo horizontal pechado por planos de vidro que se abren de xeito ilimitada integrando a natureza na vivenda.

Sesenta anos despois os proxectos de vivendas unifamiliares de Sou Fujimoto e Ryue Nisihizawa reinterpretan este concepto de transparencia pero nun contexto similar o da paisaxe urbana. Nisihizawa acaba de inaugurar unha pequena vivenda de catro plantas nun estreito solar para dar resposta ao desexo dos seus clientes, un publicista e unha escritora que querían vivir no centro da cidade e preto do seu ámbito de actividade profesional. Entre dous altos edificios, o soar ábrese a través dunha concisa fachada á concorrida rúa principal do barrio, polo que o proxecto serve de soporte a plantas e flores que constrúen unha sorte de xardín vertical para apoiar a privacidade da vivenda.

Garden House, de Ryue Nishizawa | Fotografía: Iwan Baan

A casa non posúe algo que poida denominarse fachada, o edificio podería máis ben cualificarse de estrutura, dunha sucesión de plantas que dan cabida como un botelleiro aos diferentes usos que require a vivenda. O estar e a cociña ocupan a planta baixa, un primeiro cuarto encóntrase na planta superior seguida dun baño e a lavandaría. A segunda planta alberga outro cuarto que conduce á terraza da cuberta, ocupada tamén por un pequeno habitáculo que pode ser usado como estudo ou como cuarto para convidados.

Todos os paramentos son de vidro, fixos ou móbiles, matizados con cortinas e con vexetación, a casa convértese nun soporte que dilúe os límites entre interior e exterior, un espazo continuo carente de peches físicos. Unicamente a natureza artificial creada pola vexetación das terrazas se configura como un límite espacial.

Neste espazo único de planta libre mesmo o detalle construtivo das escaleiras expresan esta idea de lixeireza e fluidez. O interior defínese sobre todo pola sombra dos planos superpostos, e os cerramentos acritalar. O tema da casa é polo tanto o dun espazo que flúe e a natureza á que é devolto o home, de forma completa non asilándoo dela.

Pola contra este tipo de arquitectura presenta unha contradición en si mesma. A arquitectura ten na súa orixe unha idea intrínseca de protección fronte ao medio, unha idea de seguridade e tamén de privacidade.

Contan que a señora Farnsworth abandonou a casa construída por Cereal en certo modo obsesionado por que os arbores observábana, vítima da excesiva exposición da súa persoa ao ámbito natural. Pode que a paisaxe da cidade de Tokyo non conteña arbores, pero pola contra posúe centos de miradas que peiteasen a casa deseñada por Nisihizawa. Sen dúbida un bo reto que comprobará se o proxecto desenvolvido polo arquitecto xaponés encontrou o home que seis décadas antes Mies non tivo a sorte de ter como cliente.

íñigo garcía odiaga. arquitecto

san sebastián. setembro 2011

Publicado en ZAZPIKA 17.01.2012

Íñigo García Odiaga

Arquitecto. Editor de NOMU. 1/5 del estudio de arquitectura VAUMM. Vivo en Donosti.

follow me

Arquivado en: artigos, Íñigo García Odiaga

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , ,