Nave 8b de Matadero Madrid | Arturo Franco

Nunha pequena nave do antigo matadoiro de Madrid, a nave 8 B, retiráronse as tellas dunha cuberta en mal estado, amoreáronse e introducíronse dentro para resolver unha necesidade. Ata aquí podería chegar o resumo desta intervención.

O matadoiro de Madrid foi proxectado en torno a 1907 e construído durante a segunda década do século XX por Luis Bellido, arquitecto municipal. Durante preto de sesenta anos estivo a funcionar como gran despensa da zona centro. Ao longo deste tempo demostrou sobradamente as súas virtudes funcionais e as súas calidades espaciais. Máis discutible ten resultado, co paso dos anos, o estilo aplicado ás súas fachadas, moi afastado das primeiras aproximacións ao movemento Moderno que se comezaban a explorar neste tipo de edificios industriais en Alemaña, Holanda ou Francia. A partir dos anos oitenta, o matadoiro trasladouse á periferia da cidade. A pequena “cidade industrial” proxectada por Bellido caeu no abandono e no esquecemento. Dende hai algúns anos o concello de Madrid quere converter este complexo deteriorado nun motor cultural de vangarda para a cidade.

A nave 8 B será o espazo destinado á xestión administrativa. Unha pequena zona de traballo, un almacén e un espazo polivalente para charlas ou presentacións. Orixinalmente eran unhas salas de apoio para a almacenaxe dos restos producidos na nave 8, onde se secaban as peles e o salgadura. Unha nave menor pero de grande interese espacial.

A prioridade da intervención era restituír unha cuberta de tella plana sobre taboleiros e ladrillos sucesivamente parcheados, realizar un reforzo estrutural do conxunto e acondicionar o interior, térmica e acusticamente, para dar servizo aos novos usos. Este proceso seguírase anteriormente nalgunhas outras naves do matadoiro e, como resultado diso, acumuláronse montañas de entullos de tellas, madeiros, lastras e lousas de granito, esperando ser trasladado ao vertedoiro.

Quero pensar que este proxecto xurdiu da oportunidade. De ter descuberto unha oportunidade naqueles entullos.

No camiño de explorar todas as posibilidades razoables, o sistema construtivo convértese nun xerador de proxecto, no lugar onde descansa unha determinada postura ética ante a rehabilitación, ante a arquitectura.

¿Como funciona aquel obxecto encontrado? ¿como funciona a tella plana? ¿como se amorea? ¿como se aparella? ¿cales son as súas características organolépticas, o seu peso? ¿como se unen? Estas son algunhas da preguntas que aparecen no proceso. A ausencia dalgúns elementos do aparello produce celosías, o paso da luz. Ás veces unha peza enteira para os muros, outras, media peza para os revestimentos. O problema das esquinas, os linteis. Aparecen os problemas universais da arquitectura. Ao mesmo tempo e coa mesma intensidade aparecen tamén a man de obra e a imperfección. A imperfección do home e do vello, do recuperado. Recordo unha orde inxenua durante a obra: “Xosé, tórcete que non importa”, e unha resposta, unha lección do encargado: “Non me torzo que de torcerse sempre haberá tempo”. Un traballo de moitos cheo de vibracións. As vibracións do artesán colectivo, do artesán que reivindica Richard Sennett.

Como aquela cabana do bosque do arquitecto sueco Ralph Erskine, na que amoreaba madeiros para protexerse do rigor do inverno, este proxecto tamén é bioclimático. Bioclimático porque a tella contribúe ao confort térmico e acústico e sostible porque se reinventa co que ten ao seu alcance. É bioclimático como a arquitectura de pobo, como eses fogares-cheminea revestidos de cerámica que se encontran na provincia de Soria.

É unha intervención que pretende respectar unha configuración espacial válida, sen adulterala. É unha proba do poder da arquitectura como colector cualificado, independentemente dos seus usos, dos usos conxunturais. Un concepto clásico, eterno do espazo, nada que ver co clasicismo, nin necesariamente con Italia. Fronte ao estilo pretendidamente “nacional-castizo” que aplicou Luis Bellido ás fachadas, neste caso, no interior, o estilo dilúese, desaparece como herdeiro da antiga Escola de Madrid. Orde, oportunidade, compromiso, contención ou claridade sen ningunha vontade formal a priori. Un terreo para min descoñecido, máis alá do proxecto, máis alá de calquera intención. O protagonismo do arquitecto dá un paso cara a atrás, retírase da arquitectura a tempo. A historia é pendular ou helicoidal, se a entendemos en tres dimensións. Este proxecto desfai algúns camiños recorrido, pretende alcanzar puntos de encontro. Avanza retrocedendo, como os remeiros, mirando cara a atrás, como explicaba Oteiza. Da tella árabe, procedente da coxa da muller como molde, e da súa colocación manual, pasouse á súa aplicación industrializada e á súa versión plana. Agora os elementos industriais, inertes, enténdense doutro xeito, descontextualizados e colocados dende a imprevisibilidade do traballo manual.

Este proxecto pretende entender a arquitectura como unha experiencia intelectual, cultural, ética. Non confundir cun posicionamento social ou político.

Obra: Nave 8b de Matadero Madrid

Situacion: C/Paseo de la Chopera, 14. Nave 8b. Antiguo Matadero Legazpi. Madrid. España

Autor: Arturo Franco

Colaboradores: Diego Castellanos (arquitecto de interiores) e Yolanda Ferrero (arquitecto)

Aparejador: Jose H. Largo Díaz. DITE SL.

Data de redacción do proxecto e fin de obra: Xaneiro 2009_Decembro 2009.

Prazo de execución:8 meses

Presuposto de obra: 500.000 €.

Presuposto de amoblamiento: Non contratado salvo os propios de ferraxaría deseñados pola oficina e incluídos no presuposto total.

Superficie de actuación: 1.000 m2

Promotor/Propietario: Concellalía das Artes do Concello de Madrid

Empresa Constructora: PECSA.s.a.

Fotógrafo: Carlos Fernández Piñar.

+ arturofranco.es

+ diegocastellanos.es

Recoñecementos

Premio FAD de Arquitectura 2012.

Finalista nos V Premios de Arquitectura Ascensores Enor.

Finalista Premios Construmat 2011 de Edificación.

veredes
veredes Administrator

Búsqueda para satisfacer el conocimiento de la actividad arquitectónica y tangentes que se generan. La idea es crear un espacio para divulgar los diversos proyectos en busca de nueva inspiración y de intercambio.

follow me

Arquivado en: arquitectura, equipamento cultural, equipamiento dotacional, espacio publico, obras, rehabilitación

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,