Os ditadores e o cinema | Jorge Gorostiza

5 (100%) 1 vote[s]

Hai unhas semanas nunha cea, unha amiga expuxo que a pesar de todo o que nos interesa e gusta o cinema, non debiamos esquecer que case todos os ditadores tamén foran moi afeccionados á sétima arte; ela mencionou a Hitler, Mussolini e Franco, eu engadín a Stalin, sen lembrar entón a película O círculo do poder.

Dirixida por Andréi Mijalkov Konchalovski en 1991, inspirada na vida de Alexandr Ganshin, o proyeccionista privado de Stalin, tamén mencionei a Kim Jong- Il que antes de ser líder do seu país, dirixiu o departamento de Artes Culturais do Departamento de Axitación e Propaganda, e os estudos de cinema de Corea do Norte, sendo produtor e guionista de moitas películas e mesmo escribiu o libro Sobre a arte do cinema en 1973.

Planta baja del Berghof, la residencia de vacaciones de Hitler. El número 9 es la dependencia destinada a la cabina de proyección.
Planta baixa da Berghof, a residencia de vacacións de Hitler.
O número 9 é a dependencia destinada a cabina de proxeción.

Volvendo a Hitler, cando se lle menciona case sempre é necesario acudir ás memorias do seu arquitecto Albert Speer e nelas conta o seguinte:

«Hitler falaba con Goebbels para elixir as películas, que polo xeral eran as mesmas que se proxectaban nos cinemas de Berlín. Preferíaas lixeiras, de amor ou comedias. Tamén había que conseguir canto antes as películas en que interviñesen Jannings e Rühmann, Henny Porten, Lil Dagover, Olga Chekova, Zarah Leander ou Jenny Jugo.

As películas musicais que ensinasen moita perna tiñan o seu entusiasmo asegurado. Viamos a menúdo producións estranxeiras, incluso as que lle estaban negadas ao público alemán. En cambio, non había case ningunha deportiva nin de montañismo, nin documentais sobre animais ou paisaxes, ou que falasen de países estranxeiros. Hitler tampouco tiña ningún interese nas películas cómicas que a min gustábanme, como as de Buster Keaton ou Charlie Chaplin.

A produción alemá non bastaba nin con moito para fornecer as dúas novas películas que se necesitaban cada día, polo que moitas se proxectaban varias veces. Significativamente, nunca se repetían as de argumento tráxico, pero si as que eran moi espectaculares ou aquelas en que aparecían os seus actores favoritos.

Hitler mantivo esa forma de seleccionar as películas e o costume de ver unha ou dúas cada noite ata o comezo da guerra

Tamén nunha entrevista que James P. O’Donell fíxolle a Speer en 1969, comentábase a relación de Hitler co cinema:

«Noutra das nosas conversacións, Speer contoume que o Palacio do Führer estaba modelado, en parte, sobre a Casa Dourada de Nerón. Entón deime conta, por primeira vez, por que O gran ditador, de Charlie Chaplin, e A subida ao poder de Arturo II podía ser impedida, de Berthold Brecht, non chegaron, en certo sentido, a realizar plenamente o seu obxectivo; xa que:

“É imposible facer literatura satírica ou humorística acerca de Hitler, polo mesmo que nunca foi posible escribir unha boa comedia sobre Nerón ou Calígula. Hai demasiado sangue no escenario…”.

Pregunteille a Speer se fala visto O gran ditador, de Chaplín, e díxome que non.

“Goebbels enviaba películas desde Berlín, mesmo films de Hollywood. Cheguei a ver unhas setecentas. Dous dos meus actores favoritos eran Chaplin e Buster Keaton; pero Hitler detestábaos. Dicía que eran grotescos. Nunca quixo velos…”»

A comedia ás veces é máis corrosiva que o cinema directamente político e por iso é lóxico que aos ditadores incomodásenlles os comediantes.

A semana pasada comentaba neste espazo, o perigoso incremento do racismo e o ascenso dos partidos políticos e grupos diversos que o alentan, seguro que entre os seus líderes tamén haberá quen adore o cinema, a banalidade do mal non evita a natureza da maldade e, sobre todo, as súas accións e consecuencias.

Jorge Gorostiza, Doutor arquitecto.
Santa Cruz de Tenerife, agosto 2018
Autor do blogue Arquitectura+Cine+Ciudad

Jorge Gorostiza

Doctor arquitecto, proyecta y construye edificios y desarrolla trabajos de urbanismo. Desde 1990, publica numerosos artículos sobre cine y arquitectura en medios de su localidad, revistas como Nosferatu, Nickleodeon, Academia, Lateral, Cahiers du Cinema… y en varios volúmenes colectivos. Entre el 2000 y el 2005 dirige la Filmoteca Canaria. Imparte conferencias sobre arquitectura y cine en instituciones como el CAAM en Gran Canaria, la UIMP, el CENDEAC en Murcia, INCUNA en Gijón, Fundación Telefónica, la ETS de Arquitectura y el CCCB de Barcelona, las ETS de Arquitectura de La Coruña, Sevilla, Valencia y SEU madrileña, La Ciudad de la Luz en Alicante, la UNED en Pamplona, en varios colegios de arquitectos, así como en las universidades del País Vasco, Gerona, Valladolid, Málaga, Granada, SEK en Segovia y CEES de Madrid. Jurado en varios festivales cinematográficos, como los de Alcalá de Henares (2001), San Sebastián (2002), Sitges (2003), Las Palmas (2005) y Documentamadrid (2005), y comisario de las exposiciones Constructores de quimeras. (Centro Conde Duque, Madrid, 1999) y La arquitectura de los sueños (Capilla del Oidor, Alcalá de Henares, 2001).

He publicado bastantes libros y muchos artículos, he impartido conferencias, he sido comisario de exposiciones y jurado en muchísmos festivales. Si quieren saber más no duden en consultar mi blog ARQUITECTURA + CINE + CIUDAD.

follow me

Arquivado en: arquitectos, arte, artistas, capturas, cine, Jorge Gorostiza

Tags: , , , , , , , , , , ,