Leccións do arquetipo | Miguel Ángel Díaz Camacho

5 (100%) 2 votes

Sección
Sección

A principio dos anos 20 en Alemaña, un notable grupo de arquitectos tradicionalistas establecen -de maneira individual- un modelo sachlich, obxectivo, para o proxecto de arquitectura1. En realidade, a obxectividade xorde desde a común aceptación dun arquetipo, unha orixe simbólica que forma parte do inconsciente colectivo nun determinado contexto.

A clasificación e estudo de todas e cada unha das súas lixeiras variacións, permite identificar os elementos constantes dunha serie, xa sexa construtiva, distributiva ou compositiva, habilitando a identificación do tipo: o proxecto arquitectónico como a interpretación dun saber herdado.

Curiosamente, será a construción a variable germinal de forma e habitabilidade, unha sorte de condición preliminar:

“Para Schmitthenner, no proceso de construír, técnica significa sempre traballo artesanal de fronte ao Proxecto moderno. O traballo artesanal leva implícito un saber facer (oficio) e a esencia do mesmo consiste sempre na redución formal”.2

Nin a forma, nin o estilo, nin tan sequera a función: a construción é a arquitectura. O eco desta afirmación puidese parecer algo anacrónico e mesmo descontextualizado, impropio dunha contemporaneidad quebradiza e desmaterializada, aburrida e mesmo por momentos irritante, renderizada ata a práctica extenuación da arquitectura como configuración material. Non é así.

A observación detida da sección tipo incluída por Schmitthenner no seu libro Gebaute Form3, revela unha enorme complexidade e diversidade de solucións: os muros especializan a súa sección en función da carga soportada; a altura libre dos pisos resulta lixeiramente distinta; a xeometría dos ocos especialízase en función da habitación á que serven; a estrutura horizontal dos forxados alixéirase coa altura ata alcanzar o baleiro seminal da cuberta.

A construción desprega a verdadeira complexidade espacial da arquitectura, antecede á habitación e o seu recoñecemento formal. En palabras de Peter Zumptor:

“Non entendo unha maneira de proxectar na que a forma se decida primeiro e os materiais despois”.4

Coma se antes mesmo da técnica -na súa orixe- atopásese a materia coas súas propias fortalezas e limitacións. Remotas leccións do arquetipo.

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doutor Arquitecto
Madrid. Febreiro 2016.
Autor de Parráfos de arquitectura#arquiParrafos

Notas:

1 Heinrich Tessenow, Paul Schmitthenner, Paul Bonatz, etc.

2 José Manuel García Roig, Paul Schmitthenner. Proyecto de Arquitectura y Sachlichkeit, Madrid, Mairea, 2011, pág. 11.

Gebaute Form. Variationen über ein Thema mit 60 Zeichnungen im Faksimil (A forma construída. Variacións sobre un tema con 60 debuxos en facsímile)Paul Schmitthenner, 1984.

4 Peter Zumptor, Diálogo con Peter Zumptor, por José Manuel Cabrero. Entrevista completa.

 

Arquivado en: artigos, Miguel Ángel Díaz Camacho

Tags: , , , , , , , , , ,