A arquitectura das verbas | Miguel Ángel Díaz Camacho


The Century is Over. Evolutionary Tree of Twentieth-Century Architecture, Charles Jencks, Architectural Review, julio 2000, pág. 77.
The Century is Over. Evolutionary Tree of Twentieth-Century Architecture, Charles Jencks, Architectural Review, xullo 2000, páx. 77.

A nosa vida transcorre baixo o firmamento das palabras: vivimos na linguaxe. Con frecuencia pensamos torpemente na palabra como un mero utensilio a través do cal tratamos de explicitar as nosas mensaxes e os nosos argumentos, pobre palabrería ao redor de -poñamos- a arquitectura. Con todo, en ocasións parecese que estes conxuntos ordenados de letras formasen con anterioridade e por si mesmos, se non unha arquitectura, si polo menos un lugar, un preámbulo luminoso da existencia de obxectos, paisaxes ou habitacións. Para José Ángel Valente, primeiro de nada, a palabra será luz:

“luz,

onde aínda non forma

o seu innumerable rostro o visible”.1

As relacións entre arquitectura e linguaxe foron convenientemente estudadas en numerosos textos, artigos e mesmo mapas desde a academia2. Algúns arquitectos cultivaron as súas propias palabras e esperado pacientemente os seus froitos: Buckminster Fuller no seu Dicionario de Sinerxias propón unha colección de termos inventados que haberían de estimular a súa propia arquitectura: tensegrity, livingry, dymaxion...

Ás veces necesitamos inventar un dicionario, patentar a singularidade dunhas ideas desde a instauración de certos contrasinais ou neoloxismos. Palabras chave. Noutras ocasións será a propia arquitectura a que soporte -non sen sorpresa- palabras sinxelas e inesperadas, mensaxes que consigan desvelar o mundo desde o alto: lembremos que -por algún motivo- Álvaro Siza acepta o coñecido Bonjour Tristesse en Berlín a finais dos oitenta.

Palabras patrimonio.

Sobre a liberdade das palabras, a súa autonomía respecto de nós, non parece sinxelo aventurar nin unha soa resposta nin conclusión3. Quizá a concreción do exemplo asístanos: a palabra “lugar” designaba na súa orixe -fai miles de anos- un claro no bosque. Talvez a enerxía contida nesta soa palabra sexa capaz de enunciar o sentido primeiro da arquitectura, un estado das cousas previo ás intervencións dos homes, quen sabe se anterior mesmo á nosa existencia:

“pois máis aló do noso soño

as verbas, que non nos pertencen,

asócianse como nubes

que un día o vento precipita

sobre a terra

para cambiar, non inutilmente, o mundo“.4

Coma se nas palabras habitase xa o principio de toda estrutura: palabras disolución. Convén advertir, non inutilmente, a arquitectura das palabras.

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doutor Arquitecto
Madrid. Decembro 2015.
Autor de Parráfos de arquitectura#arquiParrafos

Notas:

1 José Ángel Valente, Palabra, en “Material memoria“, 1979.

2 Ver Adrian Forty, “Words and Buildings: a Vocabulary of Modern Architecture“, Londres, Thames & Hudson, 2004.

3 O “idioma” supón unha apropiación particular da linguaxe común a todos os homes, unha primeira privatización colectiva das palabras.

4 José Ángel Valente, No inútilmente, en “La memoria y los signos“, 1966.

Arquivado en: artigos, Miguel Ángel Díaz Camacho

Tags: , , , , , , , , , ,