Contra o simbolismo arquitectónico | José Ramón Hernández Correa

No S. XVIII o arquitecto neoclásico utopista Ledoux deseñou unha cidade ideal para unha nova sociedade ideal. Un dos edificios desa cidade marabillosa era o Oikema: unha casa do pracer. Non é exactamente o que estades pensando; é peor. Ao cidadán (varón) da nova sociedade había que darlle educación sexual, e non só teórica, senón, sobre todo, práctica. Polo tanto, eran necesarios uns establecementos científicos que lle mostrasen ao mozo cidadán todas as perversiones, e despois sinalásenlle o recto camiño e désenlle o servizo adecuado e óptimo.

(Curiosamente, para as novas cidadás non se prevía nada similar. Supoño que o mozo aprendería nestes establecementos e xa llo ensinaría despois á súa noiva como puidese, cando fose a súa esposa. Digo eu). A este edificio deulle forma de… si. É certo. Podedes crelo.

A este edificio deulle forma de… si. É certo. Podedes crelo.

Ledoux

As súas ideas sociais poderían ser revolucionarias. A súa arquitectura nada de nada. Corredor, habitación, habitación, habitación… Imos, o de sempre. Cunha sala elíptica innecesaria para facer de glande e dúas galerías semicirculares, tamén completamente gratuítas, para os testículos.

Cáeseme a alma aos pés. Que cousa tan chabacana, pero, sobre todo, tan estúpida.

Pero estoutra planta xa é porno:

Ledoux
Ledoux

E faime dubidar da formación sexual do propio Ledoux. Fillo: onde che metiches? (Ou, mellor preguntado: Ata onde?).

Non sigo por aí. É que hai que ser bruto.

Só engado que o torpe de Ledoux nin sequera soubo resolver arquitectónicamente o seu edificio. Porque o que expón en planta non sabe resolvelo en alzado.

Ledoux
Ledoux

As plantas non ven. Ninguén pode apreciar a planta dun edificio. Un edificio só vese como unha sucesión de perspectivas. A planta é unha abstracción que unha mente ben adestrada pode reconstruír a posteriori (sobre todo se lle facilitan os planos).

Para que propón Ledoux semellante parvada, se logo non a leva ata o final, se logo só son columnatas e frontóns que ninguén pode entender?

Curiosamente, esa arquitectura “utópica” e “ideal” deuse en pleno “século das luces”, en pleno racionalismo.

Hoxe prosperamos. Hoxe liberámonos do clasicismo e poderiamos facer un pene 3D ata coa venilla esa tan graciosa. Hoxe estamos moitísimo mellor.

Frank Gehry
Frank Gehry

Creo firmemente na arquitectura. Creo que a arquitectura ten a súa propia linguaxe, as súas propias ferramentas, as súas propias estratexias, e que non está ben darlle a un edificio a forma dun ollo só porque teña unha función visual (un cinema, por exemplo).

Queda moi simpático, si, coa súa pálpebra aberta

 L'Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia
L’Hemisferic, Cidade das Artes e as Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava

e coa súa pálpebra pechada.

L'Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava
L’Hemisferic, Cidade das Artes e as Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava

Pero á parte do gasto tremendo que supón facer esas pálpebras que se abren e péchanse, para que serve todo iso? Para que serven eses enormes espazos residuais que quedan entre as pálpebras e a bóla central na que se atopa o cinema propiamente devandito?

L'Hemisferic, Ciudad de las Artes y las Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava
L’Hemisferic, Cidade das Artes e as Ciencias de Valencia | Santiago Calatrava

Que malgasto! Que inutilidade! Tantísimos metros cadrados para nada.

Pero, iso si, o edificio é altamente simbólico.

-María Soledad, cal de todos estes será o cinema?

-Pois ese, o que ten forma de ollo.

-Anda, é verdade. Pero espera, que me estou meando. Vou primeiro ao de Ledoux.

-Que non, Jesús Manuel, que non é para iso!

-E onde estarán os aseos de señoras?

A arquitectura non ten ningunha necesidade de simbolizar nada. Non debería ser unha metalinguaxe de si mesma. Iso non funciona, non serve para nada e sae carísimo.

Ademais, impelido pola propia simboloxía, o arquitecto vese obrigado a dispoñer espazos inútiles, ou a darlles unha forma que non é a que máis lles convén. Un conservatorio con forma de piano? Un hospital con forma de enfermo? Un parlamento con forma de pesebre?

Non, radicalmente non.

Quero escoitar un concerto nun auditorio con boa acústica e con butacas cómodas, non nun que pareza un saxofón e que sacrifique todo o demais (acústica, comodidade, percorridos, orzamento) á forma do saxofón (que, por certo, é idónea para que un tubo de metal soe a saxofón).

Aprendámoslo dunha vez: Os edificios non significan nada. Non teñen significado. Ou, en todo caso, facendo unha lectura semiótica da arquitectura, diremos con Umberto Eco que o significado dun edificio é a súa función. Só a súa función. Non busquemos metáforas nin flores de cores. É só arquitectura. Nada menos.

José Ramón Hernández Correa · Doutor Arquitecto
Toledo · novembro 2011
Autor do blogue arquitectamoslocos?

José Ramón Hernández Correa

Nací en 1960. Arquitecto por la ETSAM, 1985. Doctor Arquitecto por la Universidad Politécnica, 1992. Soy, en el buen sentido de la palabra, bueno. Ahora estoy algo cansado, pero sigo atento y curioso.

follow me

Arquivado en: artigos, José Ramón Hernández Correa

Tags: , , , , , , , , , , , ,