Casa Matos. Córdova&Williams | Aldo G. Facho Dede

Casa Matos, Córdova&Williams, San Isidro – Lima, Perú 1961

A casa Matos é un encargo de particular interese dentro dos proxectos de vivenda desenvolvidos pola sociedade Córdova – Williams. Sitúase no tempo entre os edificios para a Forza Aérea do Perú en Piura e Chiclayo (1959) e a sé no Callao da Escola Naval do Perú (1962); ambos premiados pola crítica nacional de entón. Os clientes son José Matos Mar e Rosalía Ávalos de Matos, amigos de ambos e membro da xa disolta Agrupación Espacioo.

A parcela onde se proxectaría o encargo era relativamente pequena, 12,5 x 24 ml, entre medianeras, situada no distrito de San Isidro, con fronte á rúa Blas Cerdeña. A casa participa da urbanidad de modo especial, aínda que non se sitúa no retiro mínimo pautado buscando tomar unha fronte urbana, refúxiase no interior do predio e comunícase a través do verde e dun discreto muro e portón.

A casa está deseñada en base a unha modulación adecuada ás dimensións do terreo que se respecta en ambas plantas e a partir da cal organízanse os muros e as carpinterías. Isto descubrino no proceso de redibujo da casa e estudo de proporcións, e logo foi confirmado polo arquitecto Córdova quen o asumiu como o proceso natural de deseño.

DISTRIBUCIÓN

Esta casa, aberta aos seus patios e integrada entre os seus espazos, recoñece os dous mundos que coexisten no primeiro piso: a zona social e estudo, entendida espacialmente como unha, e a zona de comer e de servizo. A xerarquía da sala percíbese grazas ao desnivel que a separa do estudo e que lle permite a este mirar ao xardín por enriba da primeira. Unhas lixeiras portas corredizas inspiradas na arquitectura tradicional xaponesa separan visualmente os ambientes cando é necesario, sendo a escaleira de madeira a que se encarga de facelo fisicamente.

Entendendo os tabiques como elementos lixeiros, móbiles, vemos entón como o volume xerado polo baño de visitas e o depósito de servizo é o único elemento corpóreo, orientado en paralelo ás medianeiras e habilmente aproveitado para separar a zona de servizo do escritorio. O muro estrutural sobre o que se apoia este volume prolóngase nos seus dous extremos acompañado por estantes, sempre debaixo do cálido manto da madeira.

Na zona de dormitorios (segundo piso), proxéctanse os tabiques que separan os ambientes do distribuidor como lixeiros, facendo énfase na masa do teito, piso e muro posterior de peche, en contraposición da abertura total da cara frontal, que permite proxectar o dormitorio principal á terraza.

Noto, na modulación das plantas e cerramentos e no manexo dos volumes e planos, unha posible influencia de Cereal Van der Rohe que foi confirmado polo arquitecto Córdova. Se ben non recorda ter tido a súa obra como referente específico neste proxecto recoñece a admiración que tiñan o mestre e en especial ao Pavillón Alemán de Barcelona (1929) ao que visitaron durante o seu paso por esas terras.

FACHADAS

A fachada frontal como xa fómola relatando, está composta por dúas franxas horizontais de cor branca de considerable corporeidade, e por unha combinación de tabiques opacos e carpintaría de madeira de cor escura. As franxas brancas adiántanse ao plano da carpintaría formando a terraza do primeiro piso e teitando o balcón do segundo, tendo maior lonxitude e grosor a primeira. Os muros laterais acusan a súa chegada levantándose para recibilas cun xesto que nos fai recordar a arquitectura precolombina. Ao respecto Córdova comenta que necesitaban resolver o paso do muro baixo que delimitaba o xardín ao muro alto que contiña á casa, a solución “funcionalista” tería sido levantar o muro recto onde corresponde; nesta casa optan por facer un xesto cara á arquitectura precolombina limeña, que estaba neses anos nunha etapa de redescubrimento e revisión a partir da reconstrución de “Puruchuco” polo Dr. Jiménez Borja, animado ademais polo traballo arqueolóxico de Williams e o interese de Córdova.

Vemos nesta etapa da sociedade Córdova-Williams a busca dun matiz local para a arquitectura Moderna á que estaban adscriptos. Xa Luis Miro Quesada afondara sobre este tema no seu libro “Espazo no Tempo” afirmando que:

“Máis se as esixencias climatolóxicas orixinaron unha serie de dispositivos protectores que no seu racionalismo determinan orixinais formas arquitectónicas, é esa mesma racional adecuación ás diversas modalidades climáticas e a reutilización tecnificada de elementos tradicionais, as que determinan que a arquitectura moderna non se anule nunha gris uniformidade internacional, senón que floreza na diversidade atraente e novidosa do nacional.” 1

No proxecto para a Forza Área do Perú Córdova e Williams traballan baixo estas pautas buscando minimizar os efectos do clima sobre os departamentos. Para iso utilizan un gran pano de celosías que dá a un espazo semi-aberto na orientación máis exposta para xerar unha barreira de aire que axude ao control térmico.

Na casa Matos esta busca maniféstase nese xesto, que algúns críticos poderían chamar “manierista” e outros acusar de traizón á liña de pensamento. Sen querer afondar máis no tema eu interprétoo como a necesidade de manifestar o local como un xesto dentro dunha arquitectura concibida dende o universal.

Aldo G. Facho Dede · Arquitecto Autor do Blogue Habitar: Ambiente+Arquitectura+Ciudad
Lima · agosto 2012

Notas:
1 Luis Miro Quesada Garland – “Espacio no Tempo – A Arquitectura Moderna como Fenómeno Cultural”. Compañía de Impresións e Publicidade, Azangaro 1005 – Lima, Perú Febreiro de 1945. Cáp. VII – Páx. 74.

Arquitecto-urbanista, docente-investigador, convencido de que nuestro país necesita desarrollar sus ciudades en base a modelos de planificación urbana estratégicos y adaptativos, que partan desde las personas y el ambiente, y que busquen la multiplicación del bienestar y su equitativa distribución.

Arquitecto-Urbanista por la Universidad Nacional de Ingeniería (UNI-FAUA), título homologado en Argentina. Magister en Desarrollo Sustentable por la Universidad de Lanús (UNLA-FLACAM, Argentina). Estudios de Doctorado en la Universidad Politécnica de Cataluña (España). Experiencia profesional en Urbanismo, Planificación Urbana y Arquitectura, desarrollada en las ciudades de Lima-Perú, La Plata-Argentina y Barcelona-España. Ha participado en el desarrollo de proyectos y consultorías para Perú, Argentina, España, México y Brasil. Ha ganado concursos de arquitectura y diseño urbano en Perú y Argentina. Es docente del área de Urbanismo de la USAT y miembro del Consejo Consultivo de la Escuela de Arquitectura de la UDEP. Es socio de FDARQ Urbanismo + Arquitectura y editor del blog HABITAR

follow me

Arquivado en: Aldo G. Facho Dede, artigos

Tags: , , , , , , , ,