InicioobrasarquitecturaEdificio de 6 apartamentos y locales en Granada | Bonsai ArquitectosEdificio de...

[:es]Edificio de 6 apartamentos y locales en Granada | Bonsai Arquitectos[:gl]Edificio de 6 apartamentos e locais en Granada | Bonsai Arquitectos[:en]Building of 6 apartments and places in Granada| Bonsai Arquitectos[:]

[:es]

Un lugar olvidado.

El edificio ocupa un lugar que -como tantos en la ciudad- aguardaba que el trascurso del tiempo volviera a darle una oportunidad. El suelo partía de una situación singular en su entorno inmediato, al tratarse de un espacio enquistado en el centro histórico por su dificultad de gestión urbanística. De hecho, el volumen final autorizado es menor que el predominante en la supermanzana en que se inserta, con algunos edificios construidos en los años ’70 y ’80 –antes de la aprobación del PEPRI- que lo superan en dos plantas.

El inmueble se encuadra por tanto en un contexto regulado ya desde el Plan de Protección del Centro Histórico, que impone unos rígidos cánones compositivos. El solar inicial es fruto de una agregación parcelaria, con la condición impuesta desde la Delegación de Cultura de reflejar en alzado la existencia de dos parcelas distintas. Con unas dimensiones de 17’80 de ancho por un fondo medio de 7’30 m, estaba fuertemente condicionado por la diferente naturaleza de las tres medianerías, con diferentes niveles de consolidación y desplomes.

BA_apartGrana_12_ext01 

El concepto arquitectónico.

El gesto inicial del proyecto recoge la intención del Promotor de completar un programa de dos apartamentos por planta. El portal queda centrado, permitiendo la distribución de circulaciones e instalaciones por el eje del edificio –que actúa como una verdadera espina dorsal- minimizando su recorrido y aislando los ruidos del ascensor. Dos pozos de luz iluminan y ventilan simultáneamente escalera, baños y salones, y actúan como chimeneas térmicas que contribuyen a la mejor ventilación cruzada de apartamentos y escalera. Este esquema-director es muy simple, pero a la vez muy eficaz.

La fachada, con 32º de orientación suroeste, hace virtud de la rigidez compositiva impuesta desde el Plan de Protección del Centro Histórico, ordenando una trama de huecos verticales, haciéndose eco de las dos parcelas iniciales mediante el cromatismo y el diferente diseño de los huecos.

Para aprovechar la ventaja de la orientación predominante sur, la propuesta hace énfasis en la eficiencia energética: alzado sur protegido mediante mallorquinas deslizantes, patios para regular la ventilación cruzada, adopción de un sistema de aislamiento térmico exterior SATE para producir una envolvente continua sin puentes térmicos, tabiquería y suelo flotante a modo de caja dentro de caja que garantiza la protección a fuego de la estructura de madera.

La cubierta se resuelve por imposición normativa con una solución de teja tradicional, dejando una zona posterior de terraza plana para instalaciones -el Plan Centro no permite la ubicación de placas solares. Las medianeras vecinas se han tratado utilizando motivos de cielo, para minimizar el impacto visual de los grandes paños de cemento, en un modesto homenaje a la pintora sevillana Carmen Laffón y su instalación “Parra en otoño” para la remodelación de Palacio de San Telmo -sede del Parlamento Andaluz.

En interiorismo hemos apostado por la utilización del color para diferenciar las plantas y favorecer la orientación de los usuarios, unificando la gama cromática de paredes y alicatados en interiores y zonas comunes. El tablero de madera de fibras prensadas OSB se constituye en leit motiv de todo el diseño como revestimiento de paredes singulares, para evocar el papel que la madera juega en la estructura del edificio.

Una estructura innovadora.

Durante el estudio de costes y plazos llegamos a la conclusión de que la hipótesis de una estructura especial de madera era factible para el caso que nos ocupaba: un edificio entre medianeras en casco histórico, de cuatro plantas de alzada en una calle de 3’5 metros de ancho sin posibilidad de espacio para acopios, para un promotor que alquila apartamentos y locales. En este caso el ahorro de plazos resultaba crítico para poner en valor la inversión; en el proceso de licitación se manejaron plazos de entre 12 y 18 meses para sistemas convencionales, frente a los 7 en los que finalmente se adjudicó la obra. También fue crítico ajustar el ratio superficie útil-construida, a causa de las mermas del tamaño de parcela tras llevar a cabo la demolición de inmueble arruinado que ocupaba la mayor parte del solar.

Para validar la inversión total se analizó el incremento de costes con respecto a una obra-tipo por dificultad de accesos, empleo de altos niveles de aislamiento, uso de sistemas de ‘obra seca’, y estructura especial de madera para agilizar plazos. La conclusión es que la repercusión del mayor coste por estructura es relativamente pequeña en el volumen total de la inversión, resultando más condicionantes los demás factores.

Aunque en los meses previos habíamos estudiado minuciosamente las ventajas e inconvenientes de construir con madera –e incluso teníamos experiencia previa en rehabilitaciones con estructuras de madera- a medida que desarrollábamos el proyecto se fue produciendo la confirmación de las ventajas ambientales y de elevado valor añadido ecológico, que para el Promotor constituyen un marchamo de diferenciación en un entorno de alta competitividad para el alquiler de apartamentos.

Dadas las pequeñas dimensiones de la parcela, y lo angosto de la calle, desde el principio se renunció a plantear un sótano de aparcamiento, ni siquiera con solución de montacoches. Resultaba mucho más crítico dar una solución óptima a la situación de escalera y patios –obligados por la Ordenanza a llegar hasta planta baja. Considerando los niveles en parcela tras la excavación arqueológica, y las conclusiones del estudio geotécnico, estudiamos una solución muy sencilla mediante pozos retranqueados de las medianeras, hasta una cota aproximada de -3’55 metros, para producir un empotramiento suficiente en el nivel de gravas y arenas bajo los limos arcillosos. Sobre la coronación de pozos, solera banqueada de 25 cm de espesor, y ya está.

Por lo demás, nuestro edificio se construye como un ‘mueble’ exento, separado de las medianeras mediante cámaras de aire de espesor variable, ventiladas para un mejor mantenimiento de la madera. Se apoya sobre un sistema de muretes a partir de cimentación, para garantizar una mejor protección de las placas-pared en su arranque.

El concepto singular de la envolvente se completa con la adopción de una estructura de paneles contralaminados, que resuelve a la vez el esqueleto y el cascarón de nuestro edificio, ya que por las luces estructurales no son necesarios paneles intermedios. La posición de escalera y patios determina una solución inmediata de crujías de luces modestas, arriostradas por núcleo de comunicaciones. El predimensionado inicial se respetó prácticamente durante el desarrollo de proyecto, optimizando secciones de forjados en zona de baños y cocinas.

Este sistema ha supuesto una reducción de más de un 50% en el plazo de una obra de estas características entre medianeras y en el Centro Histórico. Adicionalmente, ha permitido construir minimizando puentes térmicos y acústicos, ahorrando energía por utilización de madera –que es un excelente aislante térmico natural.

El principal reto logístico estribó en la necesidad de organizar adecuadamente la fractura de carga de los tráiler, acopiando el material en periferia para su traslado y montaje en obra mediante camiones-grúa de medio tonelaje. El proyecto de despiece y montaje de paneles de CLT resultó fundamental para el éxito de la fase de estructura, que se completó en seis semanas.

La madera necesita muy poca energía para su producción y procesamiento. La huella ecológica del material en relación con otros sistemas constructivos es mínima, mientras que la capacidad de absorción y fijación de CO2 es enorme. Por razones de uso y presupuesto, la madera va completamente revestida a fuego con distintas configuraciones de placas de cartón-yeso. Los paneles CLT con algún nivel de exposición –fundamentalmente en medianeras- llevan tratamiento biocida para mejorar su comportamiento a largo plazo.

A la terminación de la estructura se llevó a cabo un evento que bautizamos como “Flamenco Sostenible”, en colaboración con la escuela de danza ‘Carmen de las Cuevas’. Entre gran expectación una pareja de bailaores taconearon sobre el tablao de nuestros forjados, haciendo posible por un día el maridaje entre danza y madera.

Eficiencia energética y comportamiento acústico.

En la fase de proyecto se llevó a cabo un detallado estudio de transmisión acústica, comprobando el comportamiento del edificio sobre un modelo teórico de cálculo que se chequeó para varias opciones diferentes, considerando todos los materiales de la envolvente. Se optó por una solución a base de una combinación de paneles de cartón-yeso en tabiquerías y trasdosados de paredes y techos, con soleras secas, todo ello sobre lámina de polietileno expandido de celda cerrada de 5 mm, y acabado con pavimento flotante laminado.

La estructura de madera permite una adecuada disposición del aislamiento por su cara exterior, minimizando los puentes térmicos. Se optó por un sistema SATE integrado por paneles de poliestireno extruido de 100 mm tomados con fijaciones mecánicas y adhesivo, revestidos por su cara exterior con revestimiento a base de mortero, cargas minerales, resina y malla de fibra de vidrio, con acabado acrílico pigmentado en masa.

El edificio ha alcanzado excelentes resultados en las mediciones finales de acústica. Los resultados que se derivan del aislamiento a ruido de impacto en medianeras y forjados quedan muy por debajo de la norma (23dB y 25dB, cuando lo exigido en ambos casos es 65dB), resultando además una vibración “más cálida”que redunda en un mayor confort acústico para los usuarios.

Especial trascendencia tiene la utilización en fachadas de ventanas de alta gama de aluminio con rpt, en combinación con mallorquinas deslizantes del mismo material –fundamentales para el óptimo control de la incidencia solar sobre los vidrios en función de la estación. El buen uso de dichas mallorquinas permite apantallar cargas en verano, y permitir ganancias solares en invierno con gran facilidad. Doble acristalamiento con vidrio bajo emisivo, cámara de aire deshidratado, y doble vidrio laminado acústico y de seguridad, que contribuye a favorecer la atenuación del sonido.

Otras mejoras en la eficiencia energética: iluminación LED en zonas privativas y comunes; climatización mediante unidades aerotérmicas independientes de última generación.

Seguridad y Salud.

Desde el punto de vista de la Seguridad y Salud esta obra es tan rigurosa como cualquier otra obra de construcción. Necesita por supuesto de un Estudio, un Plan, un equipo técnico formado y comprometido y unos trabajadores aptos para realizar trabajos en altura, con formación específica y conocimiento de los riesgos y de las medidas de prevención y protección a utilizar en cada caso. Las medidas organizativas de obra, las protecciones colectivas, las individuales y las instalaciones sanitarias han sido las siguientes:

· La obra ha estado vallada continuamente protegiendo al viandante en todo momento.

· Se han respetado las señalizaciones de advertencia, prohibición, obligación, y de salvamento y socorro y se ha invertido tiempo en marcar y trazar las circulaciones en obra.

· Las protecciones colectivas en estructura y albañilería son menores que una obra tradicional. No se han utilizado ni horcas ni barandillas tipo sargento, sino una línea de vida donde los trabajadores han enganchado sus arneses y equipos de trabajo en vertical. El tiempo entre la colocación de un forjado horizontal y su fachada es de menos de 24 horas. Prácticamente albañilería y estructura se ejecutan a la par minimizando los riesgos de caídas. Cuando ha sido necesario los huecos y bordes se han señalizado y protegido convenientemente.

· Los movimientos y recorridos de los paneles de madera contralaminada se han hecho utilizando un camión grúa. Los carpinteros estructuristas han trabajado desde plataformas de andamios con barandillas y han utilizado pequeña maquinaria de obra tal como taladros, sierra circular de corte, martillos y clavadoras.

· Las protecciones individuales utilizadas han sido cascos, botas de punta de acero, gafas protectoras, cinturones portaherramientas, guantes de cuero, cinturones de seguridad y arneses.

· Debido a lo angosto y estrecho de la parcela se ha habilitado una cabina sanitaria prefabricada con lavabo e inodoro y para el comedor se habilitó espacio en obra con mesa y asientos para los trabajadores.

· El número de trabajadores máximo en la fase de albañilería y estructura ha sido de 4.

Las ventajas más sobresalientes de los sistemas constructivos prescritos son:

· La estructura y la albañilería exterior de fachadas se ejecutan y terminan a la vez por lo que se reduce considerablemente el riesgo de caídas de materiales y personas a distinto nivel.

· El número de trabajadores es inferior que en las obras tradicionales para los tajos de estructura y albañilería, con lo que las interferencias y actuaciones simultaneas son muy pequeñas.

· La ausencia de agua en obra supone un ahorro importante en los costes generales de la obra.

· La limpieza y orden en obra es mayor que en las obras tradicionales, con lo que se minimizan los riesgos de caídas de personas al mismo nivel, y las caídas por pisadas sobre objetos.

· No existen riesgos de sobreesfuerzos ya que la manipulación manual de los paneles contralaminados se efectúa con los medios auxiliares de elevación y transporte.

· La intensidad del ruido es menor que en obras tradicionales, produciéndose un beneficio sobre los trabajadores y sobre su entorno inmediato.

Conclusiones.

La obra se ha completado en el plazo previsto, y dentro de los costes establecidos en el estudio de viabilidad inicial. Una Constructora comprometida y un equipo técnico volcado en un férreo control de ejecución y seguimiento económico han hecho posible la ‘cuadratura del círculo’. Considerando el factor de incertidumbre inicial por el uso de una estructura novedosa, los resultados son altamente satisfactorios.

Desde la humildad de este proyecto hemos defendido un modo de construir más respetuoso tanto con el medio ambiente como con el entorno inmediato: obra rápida, limpia, seca y silenciosa, en buena medida reciclable o reutilizable; ahorro de agua de un 90% con respecto a un edificio equivalente construido con hormigón armado; uso de la madera como garante de sostenibilidad. Sólo la estructura de CLT supone una reducción de las emisiones de CO2 a medio ambiente en unas 270 toneladas. El ahorro energético es hasta un 400% mayor con respecto a soluciones estructurales de hormigón o acero. Además, la madera está libre de compuestos orgánicos volátiles y formaldeídos, y procede de explotaciones sostenibles con sello PEFC. Se trata de un sistema que se utiliza desde hace muchos años con gran éxito en Europa para edificios públicos y privados, y sin embargo nuestro caso se trata del primer edificio de esta naturaleza en Andalucía.

Si tenemos en cuenta que el 30% de las emisiones globales de CO2 y el 40% del consumo global de recursos en Europa se deben a la actividad del sector de la construcción, podemos hacernos una idea de la importancia que el nuevo paradigma de la sostenibilidad tiene para nuestro futuro. Los tiempos evolucionan, y no debemos seguir construyendo edificios como en el siglo XIX. Es necesario el compromiso de la industria de la construcción para encontrar nuevas fórmulas competitivas, que resuelvan las necesidades de la sociedad actual a costes económicos –y ambientales- asumibles.

Obra: Edificio de 6 apartamentos y 2 locales en c/ Cuenca 6-8, Granada
Cliente: Fundación Benéfica Anticáncer San Francisco Javier y Santa Cándida
Arquitectura: Luis Llopis y Eva Chacón (BONSAI ARQUITECTOS), (Proyecto de Ejecución, Proyecto Despiece Estructura)
Dirección Facultativa: Luis Llopis y Eva Chacón, Cristina Llopis (Dirección de Ejecución y Coordinación de Seguridad)
Consultor de estructuras: Miguel R. Nevado
Consultor de instalaciones: Ábaco Ingenieros (P. Bautista, A. Carmona, L. Ollero, F. Anel)
Consultor de acústica: Susana Arines (ISANOR Acústica)
Consultor de geotecnia: CEMOSA Ingeniería y Control
Consultor de arqueología: Loreto Gallegos
Colaboradores proyecto: Miguel Dumont,  Leticia Aranda. Arquitectos. Agatha Mróz, Elïna Mürniece, Alejandro Peñalver. Estudiantes de Arquitectura
Contratista General: INVESIA CONSTRUCCIÓN Y SERVICIOS
Jefe de Obra: Javier Chica, ICCP
Jefe de Producción: Javier López, Arquitecto Técnico
Encargado de Obra: Jesús Castilla
Localización: calle Cuenca 6-8. Granada, España
Superficie construida: 470 m2
Fecha proyecto: junio 2014
Fecha inicio obra: enero 2015
Fecha finalización obra: agosto 2015
Fotografía: Liina Agur | Ádám Tóth | Bonsai Arquitectos
+ bonsaiarquitectos.es

[:gl]

Un lugar esquecido.

O edificio ocupa un lugar que -como tantos na cidade- agardaba que o trascurso do tempo volvese darlle unha oportunidade. O chan partía dunha situación singular na súa contorna inmediata, ao tratarse dun espazo enquistado no centro histórico pola súa dificultade de xestión urbanística. De feito, o volume final autorizado é menor que o predominante na supermanzana en que se insere, con algúns edificios construídos nos anos ’70 e ’80 -?antes da aprobación do PEPRI- que o superan en dúas plantas.

O inmoble encádrase por tanto nun contexto regulado xa desde o Plan de Protección do Centro Histórico, que impón uns ríxidos canons compositivos. A solar inicial é froito dunha agregación parcelaria, coa condición imposta desde a Delegación de Cultura de reflectir en alzado a existencia de dúas parcelas distintas. Cunhas dimensións de 17’80 de ancho por un fondo medio de 7’30 m, estaba fortemente condicionado pola diferente natureza das tres medianerías, con diferentes niveis de consolidación e esborralles.

BA_apartGrana_12_ext01

O concepto arquitectónico.

O xesto inicial do proxecto recolle a intención do Promotor de completar un programa de dous apartamentos por planta. O portal queda centrado, permitindo a distribución de circulacións e instalacións polo eixo do edificio -que actúa como unha verdadeira espiña dorsal– minimizando o seu percorrido e illando os ruídos do ascensor. Dous pozos de luz iluminan e ventilan simultaneamente escaleira, baños e salóns, e actúan como chemineas térmicas que contribúen á mellor ventilación cruzada de apartamentos e escaleira. Este esquema-director é moi simple, pero á vez moi eficaz.

A fachada, con 32º de orientación suroeste, fai virtude da rixidez compositiva imposta desde o Plan de Protección do Centro Histórico, ordenando unha trama de ocos verticais, facéndose eco das dúas parcelas iniciais mediante o cromatismo e o diferente deseño dos ocos.

Para aproveitar a vantaxe da orientación predominante sur, a proposta fai énfase na eficiencia enerxética: alzado sur protexido mediante mallorquinas deslizantes, patios para regular a ventilación cruzada, adopción dun sistema de illamento térmico exterior SATE para producir unha envolvente continua sen pontes térmicas, tabiquería e chan flotante a modo de caixa dentro de caixa que garante a protección a lume da estrutura de madeira.

A cuberta resólvese por imposición normativa cunha solución de tella tradicional, deixando unha zona posterior de terraza plana para instalacións -o Plan Centro non permite a localización de placas solares. As medianeiras veciñas tratáronse utilizando motivos de ceo, para minimizar o impacto visual dos grandes panos de cemento, nunha modesta homenaxe á pintora sevillana Carmen Laffón e a súa instalación “Parra no outono” para a remodelación de Palacio de San Telmo -sede do Parlamento Andaluz.

En interiorismo apostamos pola utilización da cor para diferenciar as plantas e favorecer a orientación dos usuarios, unificando a gama cromática de paredes e alicatados en interiores e zonas comúns. O taboleiro de madeira de fibras prensadas OSB constitúese en leit motiv de todo o deseño como revestimento de paredes singulares, para evocar o papel que a madeira xoga na estrutura do edificio.

Unha estrutura innovadora.

Durante o estudo de custos e prazos chegamos á conclusión de que a hipótese dunha estrutura especial de madeira era factible para o caso que nos ocupaba: un edificio entre medianeiras en centro histórico, de catro plantas de alzada nunha rúa de 3’5 metros de ancho sen posibilidade de espazo para provisións, para un promotor que aluga apartamentos e locais. Neste caso o aforro de prazos resultaba crítico para poñer en valor o investimento; no proceso de licitación manexáronse prazos de entre 12 e 18 meses para sistemas convencionais, fronte aos 7 nos que finalmente se adxudicou a obra. Tamén foi crítico axustar o cociente superficie útil-construída, por mor das diminucións do tamaño de parcela tras levar a cabo a demolición de inmoble arruinado que ocupaba a maior parte do solar.

Para validar o investimento total analizouse o incremento de custos con respecto a unha obra-tipo por dificultade de accesos, emprego de altos niveis de illamento, uso de sistemas de ‘obra seca’, e estrutura especial de madeira para axilizar prazos. A conclusión é que a repercusión do maior custo por estrutura é relativamente pequena no volume total do investimento, resultando máis condicionantes os demais factores.

Aínda que nos meses previos habiamos estudado minuciosamente as vantaxes e inconvenientes de construír con madeira -e mesmo tiñamos experiencia previa en rehabilitacións con estruturas de madeira- a medida que desenvolviamos o proxecto foise producindo a confirmación das vantaxes ambientais e de elevado valor engadido ecolóxico, que para o Promotor constitúen un sinal de diferenciación nunha contorna de alta competitividade para o aluguer de apartamentos.

Dadas as pequenas dimensións da parcela, e o angosto da rúa, desde o principio renunciouse a expor un soto de aparcadoiro, nin sequera con solución de montacoches. Resultaba moito máis crítico dar unha solución óptima á situación de escaleira e patios -obrigados pola Ordenanza para chegar ata planta baixa. Considerando os niveis en parcela tras a escavación arqueolóxica, e as conclusións do estudo geotécnico, estudamos unha solución moi sinxela mediante pozos retranqueados das medianeiras, ata unha cota aproximada de -3’55 metros, para producir un empotramiento suficiente no nivel de gravas e areas baixo os limos arcillosos. Sobre a coroación de pozos, soleira banqueada de 25 cm de espesor, e xa está.

Polo demais, o noso edificio constrúese como un ‘moble’ exento, separado das medianeiras mediante cámaras de aire de espesor variable, ventiladas para un mellor mantemento da madeira. Apóiase sobre un sistema de muretes a partir de cimentación, para garantir unha mellor protección das placas-parede no seu arranque.

O concepto singular da envolvente complétase coa adopción dunha estrutura de paneis contralaminados, que resolve á vez o esqueleto e o cascarón do noso edificio, xa que polas luces estruturais non son necesarios paneis intermedios. A posición de escaleira e patios determina unha solución inmediata de crujías de luces modestas, arriostradas por núcleo de comunicacións. O predimensionado inicial respectouse practicamente durante o desenvolvemento de proxecto, optimizando seccións de forxados en zona de baños e cociñas.

Este sistema supuxo unha redución de máis dun 50% no prazo dunha obra destas características entre medianeiras e no Centro Histórico. Adicionalmente, permitiu construír minimizando pontes térmicas e acústicas, aforrando enerxía por utilización de madeira -que é un excelente illante térmico natural.

O principal reto loxístico estribou na necesidade de organizar adecuadamente a fractura de carga dos tráiler, amoreando o material en periferia para o seu traslado e montaxe en obra mediante camións-guindastre de media tonelaxe. O proxecto de despezamento e montaxe de paneis de CLT resultou fundamental para o éxito da fase de estrutura, que se completou en seis semanas.

A madeira necesita moi pouca enerxía para a súa produción e procesamiento. A pegada ecolóxica do material en relación con outros sistemas construtivos é mínima, mentres que a capacidade de absorción e fixación de CO2 é enorme. Por razóns de uso e orzamento, a madeira vai completamente revestida a lume con distintas configuracións de placas de cartón-xeso. Os paneis CLT con algún nivel de exposición -fundamentalmente en medianeiras- levan tratamento biocida para mellorar o seu comportamento a longo prazo.

Á terminación da estrutura levou a cabo un evento que bautizamos como “Flamenco Sustentable”, en colaboración coa escola de danza ‘Carmen das Covas’.. Entre gran expectación unha parella de bailaores taconearon sobre o taboado dos nosos forxados, facendo posible por un día a maridaxe entre danza e madeira.

Eficiencia enerxética e comportamento acústico.

Na fase de proxecto levou a cabo un detallado estudo de transmisión acústica, comprobando o comportamento do edificio sobre un modelo teórico de cálculo que se chequeó para varias opcións diferentes, considerando todos os materiais da envolvente. Optouse por unha solución a base dunha combinación de paneis de cartón-xeso en tabiquerías e trasdosados de paredes e teitos, con soleiras secas, todo iso sobre lámina de polietileno expandido de cela pechada de 5 mm, e acabado con pavimento flotante laminado.

A estrutura de madeira permite unha adecuada disposición do illamento pola súa cara exterior, minimizando as pontes térmicas. Optouse por un sistema SATE integrado por paneis de poliestireno extruido de 100 mm tomados con fixacións mecánicas e adhesivo, revestidos pola súa cara exterior con revestimento a base de morteiro, cargas minerais, resina e malla de fibra de vidro, con acabado acrílico pigmentado en masa.

O edificio alcanzou excelentes resultados nas medicións finais de acústica. Os resultados que se derivan do illamento a ruído de impacto en medianeiras e forxados quedan moi por baixo da norma (23dB e 25dB, cando o esixido en ambos os casos é 65dB), resultando ademais unha vibración “máis cálida” que redunda nun maior confort acústico para os usuarios.

Especial transcendencia ten a utilización en fachadas de xanelas de alta gama de aluminio con rpt, en combinación con mallorquinas deslizantes do mesmo material -fundamentais para o óptimo control da incidencia solar sobre os vidros en función da estación. O bo uso de dicha mallorquinas permite apantallar cargas no verán, e permitir ganancias solares no inverno con gran facilidade. Dobre acristalamiento con vidro baixo emisivo, cámara de aire deshidratado, e dobre vidro laminado acústico e de seguridade, que contribúe a favorecer a atenuación do son.

Outras melloras na eficiencia enerxética: iluminación LED en zonas privativas e comúns; climatización mediante unidades aerotérmicas independentes de última xeración.

Seguridade e Saúde.

Desde o punto de vista da Seguridade e Saúde esta obra é tan rigorosa como calquera outra obra de construción. Necesita por suposto dun Estudo, un Plan, un equipo técnico formado e comprometido e uns traballadores aptos para realizar traballos en altura, con formación específica e coñecemento dos riscos e das medidas de prevención e protección a utilizar en cada caso. As medidas organizativas de obra, as proteccións colectivas, as individuais e as instalacións sanitarias foron as seguintes:

· A obra estivo valada continuamente protexendo ao viandante en todo momento.

· Respectáronse as sinalizacións de advertencia, prohibición, obrigación, e de salvamento e socorro e investiuse tempo en marcar e trazar as circulacións en obra.

· As proteccións colectivas en estrutura e albañilería son menores que unha obra tradicional. Non se utilizaron nin forcas nin varandas tipo sarxento, senón unha liña de vida onde os traballadores engancharon os seus arneses e equipos de traballo en vertical. O tempo entre a colocación dun forxado horizontal e a súa fachada é de menos de 24 horas. Practicamente albañilería e estrutura execútanse á vez minimizando os riscos de caídas. Cando foi necesario os ocos e bordos sinalizáronse e protexido convenientemente.

· Os movementos e percorridos dos paneis de madeira contralaminada fixéronse utilizando un camión guindastre. Os carpinteiros estructuristas traballaron desde plataformas de estadas con varandas e utilizaron pequena maquinaria de obra tal como trades, serra circular de corte, martelos e clavadoras.

· As proteccións individuais utilizadas foron cascos, botas de punta de aceiro, lentes protectoras, cintos portaherramientas, luvas de coiro, cintos de seguridade e arneses.

· Debido ao angosto e estreito da parcela habilitouse unha cabina sanitaria prefabricada con lavabo e inodoro e para o comedor habilitouse espazo en obra con mesa e asentos para os traballadores.

· O número de traballadores máximo na fase de albañilería e estrutura foi de 4.

As vantaxes máis sobresalientes dos sistemas construtivos prescritos son:

· A estrutura e a albañilería exterior de fachadas execútanse e terminan á vez polo que se reduce considerablemente o risco de caídas de materiais e persoas a distinto nivel.

· O número de traballadores é inferior que nas obras tradicionais para os tallos de estrutura e albañilería, co que as interferencias e actuacións simultaneas son moi pequenas.

· A ausencia de auga en obra supón un aforro importante nos custos xerais da obra.

· A limpeza e orde en obra é maior que nas obras tradicionais, co que se minimizan os riscos de caídas de persoas ao mesmo nivel, e as caídas por pisadas sobre obxectos.

· Non existen riscos de sobreesfuerzos xa que a manipulación manual dos paneis contralaminados efectúase cos medios auxiliares de elevación e transporte.

· A intensidade do ruído é menor que en obras tradicionais, producíndose un beneficio sobre os traballadores e sobre a súa contorna inmediata.

Conclusións.

A obra completouse no prazo previsto, e dentro dos custos establecidos no estudo de viabilidade inicial. Unha Construtora comprometida e un equipo técnico envorcado nun férreo control de execución e seguimento económico fixeron posible a ‘cuadratura do círculo’. Considerando o factor de incerteza inicial polo uso dunha estrutura nova, os resultados son altamente satisfactorios.

Desde a humildade deste proxecto defendemos un modo de construír máis respectuoso tanto co medio ambiente como coa contorna inmediata: obra rápida, limpa, seca e silenciosa, en boa medida reciclable ou reutilizable; aforro de auga dun 90% con respecto a un edificio equivalente construído con formigón armado; uso da madeira como garante de sustentabilidade. Só a estrutura de CLT supón unha redución das emisións de CO2 a medio ambiente nunhas 270 toneladas. O aforro enerxético é ata un 400% maior con respecto a solucións estruturais de formigón ou aceiro. Ademais, a madeira está libre de compostos orgánicos volátiles e formaldeídos, e procede de explotacións sustentables con selo PEFC. Trátase dun sistema que se utiliza desde hai moitos anos con gran éxito en Europa para edificios públicos e privados, e con todo o noso caso trátase do primeiro edificio desta natureza en Andalucía.

Se temos en conta que o 30% das emisións globais de CO2 e o 40% do consumo global de recursos en Europa débense á actividade do sector da construción, podemos facernos unha idea da importancia que a novo paradigma da sustentabilidade ten para o noso futuro. Os tempos evolucionan, e non debemos seguir construíndo edificios como no século XIX. É necesario o compromiso da industria da construción para atopar novas fórmulas competitivas, que resolvan as necesidades da sociedade actual a custos económicos -e ambientais- asumibles.

Obra: Edificio de 6 apartamentos e 2 locais en c/ Cuenca 6-8, Granada
Cliente: Fundación Benéfica Anticáncer San Francisco Javier e Santa Cándida
Arquitectura: Luis Llopis e Eva Chacón (BONSAI ARQUITECTOS), (Proxecto de Execución, Proxecto Despiece Estructura)
Dirección Facultativa: Luis Llopis e Eva Chacón, Cristina Llopis (Dirección de Execución e Coordinación de Seguridade)
Consultor de estructuras: Miguel R. Nevado
Consultor de instalacións: Ábaco Ingenieros (P. Bautista, A. Carmona, L. Ollero, F. Anel)
Consultor de acústica: Susana Arines (ISANOR Acústica)
Consultor de xeotecnia: CEMOSA Ingeniería e Control
Consultor de arqueoloxía: Loreto Gallegos
Colaboradores proxecto: Miguel Dumont, Leticia Aranda. Arquitectos. Agatha Mróz, Elïna Mürniece, Alejandro Peñalver. Estudantes de Arquitectura
Contratista Xeral: INVESIA CONSTRUCCIÓN Y SERVICIOS
Xefe de Obra: Javier Chica, ICCP
Xefe de Producción: Javier López, Arquitecto Técnico
Encargado de Obra: Jesús Castilla
Emprazamento: calle Cuenca 6-8. Granada, España
Superficie construida: 470 m2
Data proxecto: xuño 2014
Data inicio obra: xaneiro 2015
Data finalización obra: agosto 2015
Fotografía: Liina Agur | Ádám Tóth | Bonsai Arquitectos
+ bonsaiarquitectos.es

[:en]

A forgotten place.

The building occupies a place that – as so many people in the city – was waiting that the trascurso of the time was returning to give him an opportunity. The soil was departing from a singular situation in his immediate environment, to treat itself about a space sealed off in the historical center by his difficulty of urban development management. In fact, the final authorized volume is minor that the predominant one in the superapple in which it is inserted, with some buildings constructed in the years ‘ 70 and ‘ 80 – before of the approval of the PEPRI – that they it overcome in two plants.

The building is fitted therefore in a context regulated already from the Protection plan of the Historical Center, which imposes a few rigid cánones compositivos. The initial lot is a fruit of an aggregation parcelaria, with the condition imposed from the Delegation of Culture to reflect in gathering the existence of two different plots. With a few dimensions of 17’80 of width for an average bottom of 7’30 m, it was strongly determined by the different nature of three party walls, with different levels of consolidation and collapses.

BA_apartGrana_12_ext01

The architectural concept.

The initial gesture of the project gathers the intention of the Promoter of completing a program of two apartments for plant. The portal remains centered, allowing the distribution of traffics and facilities for the axis of the building – that acts as a real dorsal thorn – minimizing his tour and isolating the noises of the elevator. Two wells of light illuminate and ventilate simultaneously stairs, baths and lounges, and act as thermal chimneys that they contribute to the best crossed ventilation of apartments and stairs. This scheme – director is very simple, but simultaneously very effectively.

The front, with 32 º of orientation southwest, does virtue of the inflexibility compositiva imposed from the Protection plan of the Historical Center, arranging a plot of vertical hollows, echoing both initial plots by means of the chromatism and the different design of the hollows.

To take advantage of the advantage of the predominant south orientation, the offer does emphasis in the energy efficiency: south gathering protected by means of Majorcans deslizantes, courts to regulate the crossed ventilation, adoption of a system of thermal exterior isolation SATE to produce the surrounding constant one without thermal bridges, tabiquería and floating soil like box inside box that guarantees the protection to fire of the structure of wood.

The cover is solved by normative imposition by a solution of traditional tile, leaving a later zone of flat terrace for facilities – the Plan Center does not allow the location of solar plates. The dividing neighbors have treated each other using motives of sky, to minimize the visual impact of the big cloths of cement, in a modest honoring to the Sevillian painter Carmen Laffón and his installation “Grapevine in autumn” for San Telmo’s remodeling palace – headquarters of the Andalusian Parliament.

In interiorismo have bet for the utilization of the color to differentiate the plants and to favor the orientation of the users, unifying the chromatic range of walls and tiled in interiors and common zones. The board of wood of pressed fibers OSB is constituted in leit motiv of the whole design as coating of singular walls, to evoke the paper that the wood plays in the structure of the building.

An innovative structure.

During the study of costs and period we come to the conclusion of that the hypothesis of a special structure of wood was feasible for the case that was occupying us: a building between dividing in historical hull, of four plants of appeal in a street of 3’5 meters of width without possibility of space for collections, for a promoter who rents apartments and places. In this case the saving period was turning out to be critical to put in value the investment; in the process of bidding they handled period of between 12 and 18 months for conventional systems, opposite to the 7 in which finally the work was awarded. Also it was critical the ratio fitted useful constructed surface, because of the wastages of the size of plot after carrying out the demolition of ruined building that was occupying most of the lot.

To validate the total investment the cost increase was analyzed with regard to a work – type by difficulty of accesses, employment of high places levels of isolation, system use of ‘work dries’, and special structure of wood to improve period. The conclusion is that the repercussion of the major cost for structure is relatively small in the total volume of the investment, turning out to be more determining other factors.

Though in the previous months we had studied meticulously the advantages and disadvantages of constructing with wood -and even we were experienced previous at rehabilitations with structures of wood- as we were developing the project there was taking place the confirmation of the environmental advantages and of high ecological added value, which for the Promoter constitute a stamp of differentiation in an environment of high competitiveness for the rent of apartments.

Given the small dimensions of the plot, and the narrow of the street, from the beginning one gave up raising a basement of parking, not at least with solution of montacoches. It was turning out to be much more critical to give an ideal solution to the situation of stairs and courts – bound by the Ordinance to come up to ground floor. Considering the levels in plot after the archaeological excavation, and the conclusions of the geotechnical study, we study a very simple solution by means of wells retranqueados of the dividing ones, up to an approximate level of-3 ‘ 55 meters, to produce a sufficient empotramiento in the level of gravels and sands under the clayey slimes. On the coronation of wells, crossbeam banqueada of 25 cm of thickness, and already it is.

For the rest, our building is constructed as an exempt ‘furniture’ separated from the dividing ones by means of air chambers of variable thickness, ventilated for a better maintenance of the wood. It rests on a system of muretes from foundation, to guarantee a better protection of the plates – walls in his take-off.

The singular concept of the surrounding one is completed by the adoption of a structure of counter laminated panels, which solves simultaneously the skeleton and the shell of our building, since for the structural lights they are not necessary intermediate panels. The position of stairs and courts determines an immediate solution of you were squeaking of modest lights, arriostradas for core of communications. The initial predimensionado was respected practically during the project development, optimizing sections of forged in zone of baths and kitchens.

This system has supposed a reduction of more than 50 % in a period of a work of these characteristics between dividing and in the Historical Center. Additional, it has allowed to construct minimizing thermal and acoustic bridges, saving energy for utilization of wood – that is an excellent insulating thermal native.

The principal logistic challenge rested on the need to organize adequately the fracture of load of the tráiler, gathering the material in periphery for his movement and assembly in work by means of trucks – derricks of half a tonnage. The project of break-down and assembly of CLT’s panels turned out to be fundamental for the success of the phase of structure, which was completed in six weeks.

The wood needs very little energy for his production and processing. The ecological fingerprint of the material in relation with other constructive systems is minimal, whereas the capacity of absorption and fixation of CO2 is enormous. For reasons of use and budget, the wood is completely re-dressed to fire in different configurations of plates of carton – plaster. The panels CLT with some level of exhibition – fundamentally in dividing – take treatment biocida to improve his long-term behavior.

To the completion of the structure there was carried out an event that we baptize as “Sustainable Fleming”, in collaboration with the ‘Carmen de las Cuevas’ dance school. Between great expectation a pair of dancers they tapped on the tablao of our wrought ones, making possible for one day the union between dance and wood.

Energy efficiency and acoustic behavior.

In the project phase there was carried out a detailed study of acoustic transmission, verifying the behavior of the building on a theoretical model of calculation who was checked for several different options, considering all the materials of the surrounding one. It was chosen for a solution based on a combination of panels of carton-plaster in partitions and underlying of walls and ceilings, with dry crossbeams, all this on sheet of polyethylene expanded of closed cell of 5 mm, and ended with floating laminated pavement.

The structure of wood allows a suitable disposition of the isolation for his exterior face, minimizing the thermal bridges. It was chosen for a system SATE integrated by panels of polystyrene extruded of 100 mm taken with mechanical fixings and adhesive, re-dressed by his exterior face with coating based on mortar, mineral loads, resin and mesh of glass fiber, with ended acrylic pigmented in mass.

The building has reached excellent results in the final measurements of acoustics. The results that stem from the isolation to noise of impact in dividing and wrought they stay far below of the norm (23dB and 25dB, when the demanded in both cases is 65dB), turning out to be in addition a vibration «hotter» that redounds to a major acoustic comfort for the users

Special transcendency has the utilization in fronts of windows of high range of aluminium with rpt, in combination with Majorcans deslizantes of the same material – fundamental for the ideal control of the solar incident on the glasses depending on the station. The good use of the above mentioned Majorcans allows to shield loads in summer, and to allow solar earnings in winter with great facility. Double glazing with low glass emmision chamber of dehydrated air, and double laminated acoustic glass and of safety, which helps to favor the attenuation of the sound.

Other improvements in the energy efficiency: lighting LED in exclusive and common zones; air conditioning by means of units aerotérmicas independent from last generation.

Security and Health.

From the point of view of the Security and Health this work is so rigorous as any other work of construction. He needs certainly from a Study, a Plan, a technical formed and awkward equipment and a few suitable workers to realize works in height, with specific formation and knowledge of the risks and of the measures of prevention and protection to using in every case. The organizational measures of work, the collective protections, the individuales and the sanitary facilities have been the following ones:

· The work has been fenced constant protecting the viandante at all time.

· There have been respected the signpostings of warning, prohibition, obligation, and of rescue and help and it has invested time in marking and planning the traffics in work.

· The collective protections in structure and masonry are minor that a traditional work. Neither gallows nor rails have been in use type sergeant, but a line of life where the workers have hooked his harnesses and equipments of work in vertically. The time between the placement of the wrought horizontal one and his front is of less than 24 hours. Practically masonry and structure execute at par minimizing the risks of falls. When it has been necessary the hollows and edges they have put up signs and protected suitably.

· The movements and tours of the panels of counter laminated wood have been done using a truck derrick. The carpenters estructuristas have worked from platforms of scaffoldings with rails and there have used small machinery of work as drills, circular saw of court, hammers and clavadoras.

· The individual used protections have been hulls, boots of top of steel, protective glasses, belts portaherramientas, gloves of leather, safety belts and harnesses.

· Due to the narrow and narrow of the plot there has been enabled a sanitary cabin prefabricated with wash basin and watercloset and for the dining room space was enabled in work by table and seats for the workers.

· The maximum number of workers in the phase of masonry and structure has been of 4.

The most excellent advantages of the constructive prescribed systems are:

· The structure and the exterior masonry of fronts execute and end simultaneously for what diminishes considerably the risk of falls of materials and persons to different level.

· The number of workers is low that in the traditional works for the slits of structure and masonry, with what the interferences and simultaneous actions are very small.

· The water absence in work supposes an important saving in the general costs of the work.

· The cleanliness and order in work is major that in the traditional works, with what there are minimized the risks of persons’ falls to the same level, and the falls for trodden on objects.

· Risks of overstrains do not exist since the manual manipulation of the counter laminated panels is effected by the auxiliary means of elevation and transport.

· The intensity of the noise is minor that in traditional works, producing a benefit to him on the workers and on his immediate environment.

Conclusions.

The work has been completed in the foreseen term, and inside the costs established in the study of initial viability. Awkward Una Constructora and a technical equipment overturned in a ferreous control of execution and economic follow-up have made possible the ‘squaring of the circle’. Considering the factor of initial uncertainty for the use of a new structure, the results are highly satisfactory.

From the humility of this project we have defended a way of constructing more respectful both with the environment and with the immediate environment: rapid, clean, dry and silent work, mostly recyclable or reusable; water saving of 90 % with regard to an equivalent building constructed with reinforced concrete; use of the wood like guarantor of sustainability. Only CLT’s structure supposes a reduction of the CO2 emissions to environment in approximately 270 tons. The energetic saving is up to 400 major % with regard to structural solutions of concrete or steel. In addition, the wood is free of organic volatile compounds and formaldeídos, and comes from sustainable developments with stamp PEFC. It is a question of a system that is in use for many years with great success in Europe for public and private buildings, and nevertheless our case treats itself about the first building of this nature in Andalusia.

If we bear in mind that 30 % of the global emission of CO2 and 40 % of the global consumption of resources in Europe owe to the activity of the sector of the construction, we can do to us an idea of the importance that the new paradigm of the sustainability has for our future. The times evolve, and we must not continue constructing buildings as in the 19th century. There is necessary the commitment of the industry of the construction to find new competitive formulae, which solve the needs of the current company to economic costs – and environmental – permissibles.

Work: Building of 6 apartments and 2 places in c/ Cuenca 6-8, Granada
Client: Fundación Benéfica Anticáncer San Francisco Javier y Santa Cándida
Architecture: Luis Llopis and Eva Chacón (BONSAI ARQUITECTOS), (Project of Execution, Project Quarters Structure)
Optional direction: Luis Llopis and Eva Chacón, Cristina Llopis (Direction of Execution and Coordination of Security)
Structures Consultant: Miguel R. Nevado
Facilities Consultant: Ábaco Ingenieros (P. Bautista, A. Carmona, L. Ollero, F. Anel)
Acoustics Consultant: Susana Arines (ISANOR Acústica)
Geotecnia Consultant: CEMOSA Ingeniería y Control
Archaeology Consultant: Loreto Gallegos
Project Collaborators: Miguel Dumont, Leticia Aranda. Architects. Agatha Mróz, Elïna Mürniece, Alejandro Peñalver. Students of Architecture
General contractor: INVESIA CONSTRUCCIÓN Y SERVICIOS
Work Chief: Javier Chica, ICCP
Production Chief: Javier López, Arquitecto Técnico
Work Manager: Jesús Castilla
Location: calle Cuenca 6-8. Granada, España
Constructed surface: 470 m2
Dates project: June, 2014
Date beginning acts: January, 2015
Dates ending acts: I shrivel, 2015
Photography: Liina Agur | Ádám Tóth | Bonsai Arquitectos
+ bonsaiarquitectos.es

[:]

veredes
veredeshttps://veredes.es/
Surge enero de 2009 como búsqueda de satisfacer el conocimiento de la actividad arquitectónica y tangentes que se generan. La idea es crear un espacio para divulgar los diversos proyectos en busca de nueva inspiración y de intercambio.
ARTÍCULOS RELACIONADOS
ARTÍCULOS DEL AUTOR
0 0 votos
Article Rating
Suscribirse
Notificarme
guest
0 Comments
Los más recientes
Los más viejos Los más votados

Espónsor

Síguenos

23,683FansMe gusta
5,321SeguidoresSeguir
1,844SeguidoresSeguir
23,782SeguidoresSeguir

Promoción

También:

feedly

Columnistas destacados

Íñigo García Odiaga
87 Publicaciones0 COMENTARIOS
Antonio S. Río Vázquez
57 Publicaciones0 COMENTARIOS
José del Carmen Palacios Aguilar
54 Publicaciones0 COMENTARIOS
Aldo G. Facho Dede
50 Publicaciones0 COMENTARIOS