InicioartículosComisariado y jurado: Un asunto personal | bRijUNiComisariado e xurado: Un asunto...

Comisariado y jurado: Un asunto personal | bRijUNiComisariado e xurado: Un asunto persoal | bRijUNicuratorial and juror: A personal matter | bRijUNi

Fotografía: bRijUNi architects

Continuando con algunas de las ideas que se debatieron el pasado 7 de octubre en el Roca Madrid Gallery dentro de la primera de las “4 sesiones Al Borde de la Crítica 2014” cuya reseña inicial apareció en el blog de Arquia, nos gustaría detenernos ahora en uno de los temas que surgieron en la ronda de preguntas posterior a la mesa redonda.

Teniendo como referencia la importante exposición sobre el Estilo Internacional del MOMA de 1932 y el libro casi homónimo de Philip Johnson y Henry-Russell Hitchcok, este último publicó un artículo1 veinte años después donde de alguna manera realizaba una autocrítica señalando los aciertos y también algunos errores cometidos en relación al texto del libro y a la errática, por estricta, definición del propio estilo internacional en el libro. La pregunta en cuestión estaba dirigida a Martha Thorne y Terence Riley y era muy directa. ¿Cabía la posibilidad de que ellos realizaran un ejercicio similar de reflexión y conclusiones con respecto al trabajo realizado como comisarios de las exposiciones sobre arquitectura española para The Art Institute of Chicago (Thorne) y el MOMA (Riley)? La respuesta, sólo fue contestada por Terence Riley quien se remitió a Hans Ulrich Obrist y a una idea de este sobre catalogar o exponer las propias exposiciones, una suerte de meta-exposición, para negar esa posibilidad.

Si desde luego un comisario no está obligado a hacer ese trabajo, el de la autocrítica del trabajo propio, queda esa responsabilidad en manos de terceros. Veamos ahora por ejemplo el foro arquia celebrado en estos días en Granada. Quienes como nosotros no hayamos podido asistir, podríamos no obstante hacer una lectura de lo allí acontecido a través de las crónicas de quienes sí lo siguieron, por ejemplo esta de José María Echarte, o incluso antes de ello, podríamos simplemente leer el fallo del concurso y encontrar los siguientes hechos y datos incontestables. Frente a las 1445 nuevas realizaciones de la convocatoria anterior, este año sólo se recibieron como tales menos de la mitad: 670. Aún así, el fallo ha concentrado la selección con un sesgo muy marcado en realizaciones de equipos madrileños (casi un 60%)2, y del eje catalán3-alicantino4 –murciano -que no valenciano en ninguno de los casos- (casi un 30%)5 lo que deja hueco para un andaluz, un aragonés (aunque también residente en Madrid desde hace años), un equipo colombiano y una última realización de un, de nuevo, madrileño aunque realice su trabajo desde Islandia6 y se haya formado entre Londres y Nueva York, concretamente en Columbia.7

El análisis de este resultado es muy evidente y a pesar de que en el acta se señala que “con toda la información disponible se ha intentado, en suma, mostrar un panorama de la arquitectura que están produciendo los arquitectos con menos de 10 años de titulación y siempre desde premisas de calidad”, ello no se ha logrado ya que no sólo geográficamente no es representativo (no hay ningún seleccionado de Galicia, Asturias, Baleares, Canarias, Extremadura, Castilla-León o el País Vasco, por ejemplo), sino que además de las cuatro líneas planteadas, aunque parece lógico que la de obra nueva y proyecto sea la menos representada de acuerdo a la reducción de la actividad constructiva de nueva planta, no lo parece tanto que haya trece seleccionados en la línea ciudad y territorio y sólo siete en interiorismo y rehabilitación de los cuales en realidad sólo la mitad se corresponden a rehabilitación cuando parte de los esfuerzos de la economía y la sociedad están puestos en una mirada sobre lo construido que desde la ecología quiere proyectar un futuro con mayor respeto sobre el medio natural y urbano existente.

¿Se trata de un fallo malintencionado o perverso? En ningún caso. Sin embargo, quisiéramos aventurarnos respetuosamente en explicar estas coincidencias en lo que en su momento denominamos efecto Narciso y que no es otra cosa que la tendencia natural de aquel que juzga a interesarse sobre aquello que le es más próximo y conocido y por tanto ver la belleza del propio trabajo reflejado en el de otros similares como ocurre con muchos de los trabajos, sobre todo de la línea ciudad y territorio, donde lo performativo y las fronteras entre arte urbano y arquitectura se disipan y confluyen los intereses de tres de los cuatro comisarios de línea, concretamente los tres que estudiaron en Madrid, y el equipo con siete realizaciones de veintinueve (un 25% del total), también de Madrid, equipo y jueces de la ETSAM, de donde han salido también muchos de los demás seleccionados. La crítica, en este caso, queda claro, no se dirige ni discute la calidad de los trabajos seleccionados sino que subraya las coincidencias entre estos y los del jurado, quedando al descubierto no sólo eso sino también los muchos intereses comunes disciplinares de los comisarios, así como el desinterés por el resto de la profesión y sus múltiples manifestaciones y variantes, que no han sido mínimamente detectadas y puestas en valor.

Riyadh (Arabia Saudí), noviembre 2014 | Fotografía: bRijUNi architects

bRijUNi architects (Beatriz Villanueva y Francisco Javier Casas Cobo).
Riyadh (Arabia Saudí), noviembre 2014

Notas:

1. “The International Style Twenty Years Later”, Architectural Record, 1951

2. 1-2-3-12-21-22-26 (PKMN), 7 (Gutiérrez-delaFuente Arquitectos y tallerDe2),  9-15 (Elii), 4-11 (Zoohaus Zuloark), 14 (Marina Otero ETSAM Columbia), 19 (Mallo Villalba), 20 (Langarita Navarro), 24 (Praxis), 27 (Ana Peñalba).

3. De donde proceden el comisario de la línea de obra nueva y proyecto la comisaria de la cuarta bienal del programa ARQUIA/PRÓXIMA y por tanto uno de los seis miembros del jurado que estaba compuesto por cada uno de los cuatro comisarios de las cuatro líneas y un patrono de la Fundación.

4. Dos de los cuatro comisarios de línea y miembros del jurado han sido profesores en la Escuela de Arquitectura de Alicante.

5. Cataluña: 5-6-10-16-25. Alicante-Murcia: 8-13-28.

6. No ha sido contabilizado como madrileño a pesar de haber nacido en Madrid por su formación fuera de España.

7. Donde es profesor otro de los miembros del jurado de esta edición.

bRijUNi architects (Beatriz Villanueva y Francisco Javier Casas Cobo). Comisarios de “Menáge a Trois”, “F. A. Q.”, “Portfolio Speed Dating” y “Tres (2013) y Cuatro (2014-15) sesiones Al Borde de la Crítica”. Beatriz Villanueva es Arquitecta, Master en Gestión de Espacios Virtuales, Master en Proyectos Arquitectónicos Avanzados y PhD (ABD) con su tesis “Arquitectura y Compromiso. Actualización y revisión crítica de los manifiestos de arquitectura”, dentro del grupo ARKRIT de teoría y crítica (ETSAM). Francisco J. Casas es Arquitecto, Master en Análisis, Teoría e Historia de la Arquitectura y PhD (ABD) con su tesis “Fundamentos Historiográficos, Teóricos y Críticos de los años 50” dentro del Departamento de Composición Arquitectónica (ETSAM). Han sido profesores en IED Madrid, MADinU Salamanca, Universidad Europea de Madrid, UCJC, ETSA Zaragoza USJ y AA (Londres). Actualmente viven en Riyadh (Arabia Saudí) y trabajan en Prince Sultan University.

Photography: bRijUNi architects

Continuing with some of the ideas that there was debated last October 7 in the Roca Madrid Gallery inside the first one of the “4 meetings Al Borde de la Crítica 2014” whose initial review appeared in Arquia’s blog, we us would like to detain now in one of the topics that arose in the round of later questions to the round table.

Taking the important exhibition as a reference on the International Style of the MOMA of 1932 and Philip Johnson y Henry-Russell’s almost homonymous book Hitchcok, the latter published one article1 twenty years later where somehow it realized a self-criticism indicating the successes and also some mistakes committed in relation to the text of the book and to the erratic one, for strict, definition of the own international style in the book. The question in question was directed Martha Thorne and Terence Riley and was very direct. Was it fitting the possibility that they realized a similar exercise of reflection and conclusions with regard to the work realized as commissioners of the exhibitions on Spanish architecture for The Art Institute of Chicago (Thorne) and the MOMA (Riley)? The response, only it was answered by Terence Riley who was sent to Hans Ulrich Obrist and to an idea of this one on cataloguing or exposing the own exhibitions, a luck of goal – exhibition, to deny this possibility.

If certainly a commissioner is not forced to do this work, that of the self-criticism of the own work, this responsibility stays in hands of third parties. Let’s see now for example the forum arquia celebrated in these days in Granada. Who as us we could not have represented, we might do nevertheless a reading of there happened across the chronicles of those who yes followed it, for example this one of José María Echarte, or even before it, might read simply the failure of the contest and find the following facts and incontestable information. Opposite to 1445 new accomplishments of the previous summons, this year only they were received like fell less than the half: 670. Nonetheless, the failure has concentrated the selection with a bias very marked in accomplishments of equipments of Madrid (almost 60 %)2, and of the Catalan axis3-native of Alicante4-murciano- that not Valencian in none of the cases – (almost 30 %)5 what leaves hollow for an Andalusian, an Aragonese (though also resident in Madrid for years), a Colombian equipment and a last accomplishment of one, again, person from Madrid though it realizes his work from Iceland6 and he has been formed between London and New York, concretely in Columbia.7

The analysis of this result is very evident and in spite of the fact that in the record one indicates that “with all the available information one has tried, in sum, to show a panorama of the architecture that the architects are producing with less than 10 years of qualifications and always from qualit premises”, it has not been achieved since not only geographically it is not representative (there is no selected one of Galicia, Asturias, Balearics, Canaries, Estremadura, Castille and Leon or the Basque Country, for example), but besides four raised lines, though it seems to be logical that that of new work and project is least represented in agreement to the reduction of the constructive activity of new plant, it it does not seem so much that am thirteen selected ones in the line city and territory and only seven in interiorismo and rehabilitation of which actually only the half they correspond to rehabilitation when it departs from the efforts of the economy and the company they are put in a look on the constructed that from the ecology wants to project a future with major respect on the natural and urban existing way.

Is it a question of an ill-disposed or perverse failure? In no case. Nevertheless, we wanted to risk respectfully in explaining these coincidences in what in his moment we name Narcissus effect and that is not another thing that the natural trend of that one that judges to being interested on that one that him is more near and an acquaintance and therefore to see the beauty of the own work reflected in of similar others since it happens with many of the works, especially of the line city and territory, where performativo and the borders between urban art and architecture vanish and come together the interests of three of four commissioners of line, concretely the three who studied in Madrid, and the equipment with seven accomplishments of twenty-nine (25 % of the total), also of Madrid, equipment and judges of the ETSAM, wherefrom there have gone out also many of the others selected. The critique, in this case, remains clear, neither goes nor discusses the quality of the selected works but it underlines the coincidences between these and those of the juror, staying to the overdraft not only it but also a lot of common interests you will discipline of the commissioners, as well as the disinterest for the rest of the profession and his multiple manifestations and variants, that have been minimally detected and puttings in value.

Riyadh (Saudi Arabia), november 2014 | Photography: bRijUNi architects

bRijUNi architects (Beatriz Villanueva and Francisco Javier Casas Cobo).

Riyadh (Saudi Arabia), november 2014

Notes:

1. “The International Style Twenty Years Later”, Architectural Record, 1951

2. 1-2-3-12-21-22-26 (PKMN), 7 (Gutiérrez-delaFuente Arquitectos y tallerDe2), 9-15 (Elii), 4-11 (Zoohaus Zuloark), 14 (Marina Otero ETSAM Columbia), 19 (Mallo Villalba), 20 (Langarita Navarro), 24 (Praxis), 27 (Ana Peñalba).

3. Wherefrom they come the commissioner of the line of new work and I project the police station of the fourth biennial show of the program ARQUIA/PRÓXIMA and therefore one of six members of the juror who was composed by each of four commissioners of four lines and an employer of the Foundation.

4. Two of four commissioners of line and members of the juror have been teachers in the School of Architecture of Alicante.

5. Cataluña: 5-6-10-16-25. Alicante-Murcia: 8-13-28.

6. It has not been assessed as person from Madrid in spite of having born in Madrid for his formation out of Spain.

7. Where he is a different teacher of the members of the juror of this edition.

bRijUNi architects (Beatriz Villanueva and Francisco Javier Casas Cobo). Commissioners of “Menáge a Trois”, “F. A. Q.”, “Portfolio Speed Dating” and “Three (2013) and four (2014-15) meetings Al Borde de la Crítica”. Beatriz Villanueva is Arquitecta, Master in Management of Virtual Spaces, Master in Architectural Advanced Projects and PhD (ABD) with his thesis “Architecture and Commitment. Update and critical review of the manifests of architecture”, inside the group ARKRIT of theory and critique (ETSAM). Francisco J. Houses he is An Architect, Master in Analysis, Theory and History of the Architecture and PhD (ABD) with his thesis “Foundations Historiográficos, Theoretical and Critics of the 50s” inside the Department of Architectural Composition (ETSAM). They have been teachers in IED Madrid, MADinU Salamanca, European University of Madrid, UCJC, ETSA Saragossa USJ and AA (London). Nowadays they live in Riyadh (Saudi Arabia) and are employed at Prince Sultan University.

Fotografía: bRijUNi architects

Continuando con algunhas das ideas que se debateron o pasado 7 de outubro no Rocha Madrid Gallery dentro da primeira das “4 sesións Al Borde de la Crítica 2014” cuxa reseña inicial apareceu no blogue de Arquia, gustaríanos deternos agora nun dos temas que xurdiron na rolda de preguntas posterior á mesa redonda.

Tendo como referencia a importante exposición sobre o Estilo Internacional do MOMA de 1932 e o libro case homónimo de Philip Johnson e Henry-Russell Hitchcok, este último publicou un artigo1 vinte anos despois onde dalgún xeito realizaba unha autocrítica sinalando os acertos e tamén algúns erros cometidos en relación ao texto do libro e á errática, por estrita, definición do propio estilo internacional no libro. A pregunta en cuestión estaba dirixida a Martha Thorne e Terence Riley e era moi directa. ¿Cabía a posibilidade de que eles realizasen un exercicio similar de reflexión e conclusións con respecto ao traballo realizado como comisarios das exposicións sobre arquitectura española para The Art Institute of Chicago (Thorne) e o MOMA (Riley)? A resposta, só foi contestada por Terence Riley quen se remitiu a Hans Ulrich Obrist e a unha idea deste sobre catalogar ou expoñer as propias exposicións, unha sorte de meta-exposición, para negar esa posibilidade.

Se dende logo un comisario non está obrigado a facer ese traballo, o da autocrítica do traballo propio, queda esa responsabilidade en mans de terceiros. Vexamos agora por exemplo o foro arquia celebrado nestes días en Granada. Os que como nós non puidésemos asistir, poderiamos non obstante facer unha lectura do alí acontecido a través das crónicas dos que si o seguiron, por exemplo esta de José María Echarte, ou mesmo antes diso, poderiamos simplemente ler o fallo do concurso e encontrar os seguintes feitos e datos incontestables. Fronte ás 1445 novas realizacións da convocatoria anterior, este ano só se recibiron como tales menos da metade: 670. Aínda así, o fallo concentrou a selección cun nesgo moi marcado en realizacións de equipos madrileños (case un 60%)2, e do eixe catalán3-alicantino4-murciano -que non valenciano en ningún dos casos- (case un 30%)5 o que deixa oco para un andaluz, un aragonés (aínda que tamén residente en Madrid dende hai anos), un equipo colombiano e unha última realización dun, de novo, madrileño aínda que realice o seu traballo dende Islandia6 e se formase entre Londres e Nova York, concretamente en Columbia.7

A análise deste resultado é moi evidente e a pesar de que na acta se sinala que “con toda a información dispoñible se intentou, en suma, mostrar un panorama da arquitectura que están a producir os arquitectos con menos de 10 anos de titulación e sempre dende premisas de calidade”, iso non se logrou xa que non só xeograficamente non é representativo (non hai ningún seleccionado de Galicia, Asturias, Baleares, Canarias, Extremadura, Castela-León ou o País Vasco, por exemplo), senón que ademais das catro liñas formuladas, aínda que parece lóxico que a de obra nova e proxecto sexa a menos representada de acordo á redución da actividade construtiva de nova planta, non o parece tanto que haxa trece seleccionados na liña cidade e territorio e só sete en interiorismo e rehabilitación dos cales en realidade só a metade se corresponden a rehabilitación cando parte dos esforzos da economía e a sociedade están postos nunha mirada sobre o construído que dende a ecoloxía quere proxectar un futuro con maior respecto sobre o medio natural e urbano existente.

¿Trátase dun fallo malintencionado ou perverso? En ningún caso. Non obstante, quixeramos aventurarnos respectuosamente en explicar estas coincidencias no que no seu momento denominamos efecto Narciso e que non é outra cousa que a tendencia natural daquel que xulga a interesarse sobre aquilo que lle é máis próximo e coñecido e polo tanto ver a beleza do propio traballo reflectido no doutros similares como acontece con moitos dos traballos, sobre todo da liña cidade e territorio, onde o performativo e as fronteiras entre arte urbana e arquitectura se disipan e conflúen os intereses de tres dos catro comisarios de liña, concretamente os tres que estudaron en Madrid, e o equipo con sete realizacións de vinte e nove (un 25% do total), tamén de Madrid, equipo e xuíces da ETSAM, de onde saíron tamén moitos dos demais seleccionados. A crítica, neste caso, queda claro, non se dirixe nin discute a calidade dos traballos seleccionados senón que subliña as coincidencias entre estes e os do xurado, quedando ao descuberto non só iso senón tamén os moitos intereses comúns disciplinares dos comisarios, así como o desinterese polo resto da profesión e as súas múltiples manifestacións e variantes, que non foron minimamente detectadas e postas en valor.

Riyadh (Arabia Saudí), noviembre 2014 | Fotografía: bRijUNi architects

bRijUNi architects (Beatriz Villanueva e Francisco Javier Casas Cobo).

Riyadh (Arabia Saudí), novembro 2014

Notas:

1. “The International Style Twenty Years Later”, Architectural Record, 1951

2. 1-2-3-12-21-22-26 (PKMN), 7 (Gutiérrez-delaFuente Arquitectos e tallerDe2), 9-15 (Elii), 4-11 (Zoohaus Zuloark), 14 (Marina Otero ETSAM Columbia), 19 (Mallo Villalba), 20 (Langarita Navarro), 24 (Praxis), 27 (Ana Peñalba).

3. De onde proceden o comisario da liña de obra nova e proxecto a comisaria da cuarta bienal do programa ARQUIA/PRÓXIMA e polo tanto un dos seis membros do xurado que estaba composto por cada un dos catro comisarios das catro liñas e un patrón da Fundación.

4. Dous dos catro comisarios de liña e membros do xurado foron profesores na Escola de Arquitectura de Alicante.

5. Cataluña: 5-6-10-16-25. Alicante-Murcia: 8-13-28.

6. Non foi contabilizado como madrileño a pesar de nacer en Madrid pola súa formación fóra de España.

7. Onde é profesor outro dos membros do xurado desta edición.

bRijUNi architects (Beatriz Villanueva e Francisco Javier Casas Cobo). Comisarios de “Menáge a Trois”, “F. A. Q.”, “Portfolio Speed Dating” e “Tres (2013) y Cuatro (2014-15) sesións Al Borde de la Crítica”. Beatriz Villanueva é Arquitecta, Master en Xestión de Espazos Virtuais, Master en Proxectos Arquitectónicos Avanzados e PhD (ABD) coa súa tese “Arquitectura e Compromiso. Actualización e revisión crítica dos manifestos de arquitectura”, dentro do grupo ARKRIT de teoría e crítica (ETSAM). Francisco J. Casas é Arquitecto, Master en Análisis, Teoría e Historia da Arquitectura e PhD (ABD) coa súa tese “Fundamentos Historiográficos, Teóricos e Críticos dos anos 50” dentro do Departamento de Composición Arquitectónica (ETSAM). Foron profesores en IED Madrid, MADinU Salamanca, Universidade Europea de Madrid, UCJC, ETSA Zaragoza USJ e AA (Londres). Actualmente viven en Riyadh (Arabia Saudí) e traballan en Prince Sultan University.

bRijUNi arquitectos
bRijUNi arquitectoshttps://www.brijuni.studio/
Beatriz Villanueva es Doctora arquitecta en Proyectos arquitectónicos avanzados, Máster en Arquitectura, Master en Proyectos Arquitectónicos Avanzados por la Escuela Técnica Superior de Arquitectura de Madrid y Máster en Gestión de Espacios Virtuales por la Fundación Camuñas, Escuela de Arquitectura del C.E.U., Madrid. Francisco J. Casas es Doctor Arquitecto en Comunicación Arquitectónica (ETSA Madrid), Máster en Análisis, Teoría e Historia de la Arquitectura (ETSA Madrid) y profesor en el College of Engineering de Alfailsal University en Riad (Arabia Saudí). Fueron Embajadores de la IV Bienal Arquia Próxima y Comisarios de “Menáge a Trois”, “F. A. Q.”, “Portfolio Speed Dating” y “Tres (2013) y Cuatro (2014-15) sesiones Al Borde de la Crítica” y de la exposición "Couples & Co.: 22 Mirror Stories of Spanish Architecture" en Berlín (2015), Hamburgo (2016) y Sevilla (2016). Han sido profesores en IED Madrid, MADinU Salamanca, Universidad Europea de Madrid, UCJC, ETSA Zaragoza USJ y Summer School AA (Londres). Viven en Riad (Arabia Saudí) desde agosto de 2014 y son profesores en Prince Sultan University y Alfaisal University respectivamente. Beatriz Villanueva es Arquitecta, Master en Gestión de Espacios Virtuales, Master en Proyectos Arquitectónicos Avanzados y PhD (ABD) con su tesis “Arquitectura y Compromiso. Actualización y revisión crítica de los manifiestos de arquitectura”, dentro del grupo ARKRIT de teoría y crítica (ETSAM). Francisco J. Casas es Arquitecto, Master en Análisis, Teoría e Historia de la Arquitectura y PhD (ABD) con su tesis “Fundamentos Historiográficos, Teóricos y Críticos de los años 50” dentro del Departamento de Composición Arquitectónica (ETSAM). Fueron Embajadores de la IV Bienal Arquia Próxima y Comisarios de “Menáge a Trois”, “F. A. Q.”, “Portfolio Speed Dating” y “Tres (2013) y Cuatro (2014-15) sesiones Al Borde de la Crítica” y de la exposición "Couples & Co.: 22 Mirror Stories of Spanish Architecture" en Berlín (2015), Hamburgo (2016) y Sevilla (2016). Han sido profesores en IED Madrid, MADinU Salamanca, Universidad Europea de Madrid, UCJC, ETSA Zaragoza USJ y Summer School AA (Londres). Viven en Riad (Arabia Saudí) desde agosto de 2014 y son profesores en Prince Sultan University y Alfaisal University respectivamente.
ARTÍCULOS RELACIONADOS
ARTÍCULOS DEL AUTOR
0 0 votos
Article Rating
Suscribirse
Notificarme
guest
0 Comments
Los más recientes
Los más viejos Los más votados

Espónsor

Síguenos

23,683FansMe gusta
5,321SeguidoresSeguir
1,844SeguidoresSeguir
23,782SeguidoresSeguir

Promoción

También:

feedly

Columnistas destacados

Íñigo García Odiaga
87 Publicaciones0 COMENTARIOS
Antonio S. Río Vázquez
57 Publicaciones0 COMENTARIOS
José del Carmen Palacios Aguilar
54 Publicaciones0 COMENTARIOS
Aldo G. Facho Dede
50 Publicaciones0 COMENTARIOS