[:es]
La puerta que Alicia encuentra en la madriguera del conejo es, en realidad, una ventana. A pesar de su apariencia de puerta, su minúsculo tamaño la convierte en tan solo una hendidura practicada en la pared desde donde poder mirar el jardín más maravilloso del mundo1, ese lugar fascinante que se esconde tras los muros y al que todos nos hemos asomado alguna vez, aunque solo Amélie Poulain pudiera rescatar una antigua caja repleta de tesoros2. En arquitectura contamos con una maravillosa herramienta de proyecto, la puerta amplificada, un mecanismo de acceso que trasciende el elemento “puerta” para formar parte de una curiosa constelación de ventanas, pasajes, umbrales, bosques e incluso muros que constituyen “otras puertas” ante la imaginación del habitar cotidiano.
Cuando en 1914 Asplund y Lewerentz presentan su propuesta para el concurso del Cementerio Sur de Estocolmo, eligen como lema “Tallum” (pinar), preservando el frondoso bosque existente como la más poderosa de las puertas de acceso en el límite último de la vida: el Cementerio del Bosque3. Las puertas se vuelven excitantes cuando, por algún motivo, dejan de serlo. Es entonces cuando se amplifican, comienzan a ser, reverberan afuera y adentro: desaparecen. Para Alejandro de la Sota las puertas son los muros, en ocasiones tabiques que giran o se deslizan sobre el suelo integrándose en paredes ahora más gruesas:
“si pudiésemos entrar en nuestras casas como entró el Comendador, a través de los muros, habríamos hecho desaparecer esta otra tonta palabra: la entrada”4.
Mies lo hizo antes: si se observa con atención la planta de la Casa con Tres Patios (1934), se puede comprobar la total y absoluta ausencia de puertas; a pesar de la presencia de un camino que conecta la casa con el exterior del recinto, el ventanal se propone como una membrana continua, transparente y transpirable, una veladura vaporosa y accesible en toda su extensión bidimensional; tal vez en este caso la verdadera puerta sea el camino, flanqueado por el árbol y el muro exterior de ladrillo5. En el interior, sin embargo, las puertas se han transformado en pequeños espacios entre las distintas estancias, umbrales en penumbra que sirven de transición entre funciones de distinta naturaleza, el lugar preciso entre un dormitorio y un baño.
Para Sáenz de Oíza la puerta es
“el centro del mundo en arquitectura”6.
La aparente trascendencia de sus palabras no revela la frescura de algunas soluciones concretas ciertamente ingeniosas, como aquella puerta levadiza que diseña para una de sus casas y que utiliza como puente para salir y entrar; al cerrar por la noche, las huellas sobre la superficie vertical indican una extraña capacidad de los habitantes para caminar sobre las paredes: la increíble puerta magnética, una solución brillante, la puerta cinematográfica como instrumento para la fabricación de historias, un género en sí mismo cultivado por grandes directores como Jacques Tati o Billy Wilder:
“es aburrido ver a alguien entrar en una casa por la puerta. Es mucho más interesante cuando alguien entra por la ventana”.
Miguel Ángel Díaz Camacho. Doctor Arquitecto
Madrid. febrero 2014
Notas:
1 Alice’s Adventures in Wonderland, Lewis Carroll, 1865. Dibujos de la primera edición por John Tenniel.
2 Le fabuleux destin d’Amélie Poulain, Jean-Pierre Jeunet, 2001.
3 En la imagen de cabecera, acceso a la Capilla en el Bosque, Erik Gunnar Asplund, Cementerio Sur de Estocolmo.
4 Alejandro de la Sota; Alejandro de la Sota, Madrid, Pronaos 1989. Sobre la casa en la calle Dr. Arce, Madrid, tristemente demolida el 12 de abril de 1987.
5 Ver El árbol, el camino, el estanque ante la casa; Luis Martínez Santa-María, Barcelona, Arquía 2004.
6 Francisco Javier Sáenz de Oíza, Escritos y Conversaciones, Barcelona, Fundación Caja de Arquitectos 2006.
[:gl]
A porta que Alicia encontra no tobo do coello é, en realidade, unha ventá. A pesar da súa aparencia de porta, o seu minúsculo tamaño convértea en tan só unha fenda practicada na parede dende onde poder mirar o xardín máis marabilloso do mundo1, ese lugar fascinante que se esconde tras os muros e ao que todos nos asomamos algunha vez, aínda que só Amélie Poulain puidese rescatar unha antiga caixa repleta de tesouros2. En arquitectura contamos cunha marabillosa ferramenta de proxecto, a porta amplificada, un mecanismo de acceso que transcende o elemento “porta” para formar parte dunha curiosa constelación de ventás, pasaxes, albores, bosques e mesmo muros que constitúen “outras portas” ante a imaxinación do habitar cotián.
Cando en 1914 Asplund e Lewerentz presentan a súa proposta para o concurso do Cemiterio Sur de Estocolmo, elixen como lema Tallum” (piñeiral), preservando o frondoso bosque existente como a máis poderosa das portas de acceso no límite último da vida: o Cemiterio do Bosque3. As portas vólvense excitantes cando, por algún motivo, deixan de selo. É entón cando se amplifican, comezan a ser, reverberan fóra e dentro: desaparecen. Para Alejandro de la Sota as portas son os muros, en ocasións tabiques que xiran ou se deslizan sobre o chan integrándose en paredes agora máis grosas:
“se puidésemos entrar nas nosas casas como entrou o Comendador, a través dos muros, teriamos feito desaparecer esta outra parva palabra: a entrada”4.
Mies fíxoo antes: se se observa con atención a planta da Casa con Tres Patios (1934), pódese comprobar a total e absoluta ausencia de portas; a pesar da presenza dun camiño que conecta a casa co exterior do recinto, o ventanal proponse como unha membrana continua, transparente e transpirable, unha veladura vaporosa e accesible en toda a súa extensión bidimensional; talvez neste caso a verdadeira porta sexa o camiño, flanqueado pola árbore e o muro exterior de ladrillo5. No interior, non obstante, as portas transformáronse en pequenos espazos entre as distintas estanzas, albores en penumbra que serven de transición entre funcións de distinta natureza, o lugar preciso entre un dormitorio e un baño.
Para Sáenz de Oíza a porta é
“o centro do mundo en arquitectura”6.
A aparente transcendencia das súas palabras non revela a frescura dalgunhas solucións concretas certamente enxeñosas, como aquela porta levadiza que deseña para unha das súas casas e que utiliza como ponte para saír e entrar; ao pechar pola noite, as pegadas sobre a superficie vertical indican unha estraña capacidade dos habitantes para camiñar sobre as paredes: a incrible porta magnética, unha solución brillante, a porta cinematográfica como instrumento para a fabricación de historias, un xénero en si mesmo cultivado por grandes directores como Jacques Tati ou Billy Wilder:
“é aburrido ver alguén entrar nunha casa pola porta. É moito máis interesante cando alguén entra pola ventá”.
Miguel Ángel Díaz Camacho. Doctor Arquitecto
Madrid. febreiro 2014
Notas:
1 Alice’s Adventures in Wonderland, Lewis Carroll, 1865. Debuxos da primeira edición por John Tenniel.
2 Le fabuleux destin d’Amélie Poulain, Jean-Pierre Jeunet, 2001.
3 Na imaxe da cabeceira, acceso a Capilla no Bosque, Erik Gunnar Asplund, Cementerio Sur de Estocolmo.
4 Alejandro de la Sota; Alejandro de la Sota, Madrid, Pronaos 1989. Sobre a casa na rúa Dr. Arce, Madrid, tristemente demolida o 12 de abril de 1987.
5 Ver El árbol, o camiño, o estanque ante a casa; Luis Martínez Santa-María, Barcelona, Arquía 2004.
6 Francisco Javier Sáenz de Oíza, Escritos e Conversas, Barcelona, Fundación Caja de Arquitectos 2006.[:en]
The door that Alicia finds in the burrow of the rabbit is, actually, a window. In spite of his appearance of door, his minuscule size turns her into only a crack practised in the wall from where being able to look at the most wonderful garden of the world1, this fascinating place that one hides after the walls and to which we we all have appeared at some time, though only Amélie Poulain could rescue a former box replete with exchequers2. In architecture we possess a wonderful tool of project, the amplified door, a mechanism of access that comes out the element “door” to form a part of a curious constellation of windows, passages, thresholds, forests and enclosedly walls that constitute “other doors” before the imagination of to live daily.
When in 1914 Asplund and Lewerentz they present his offer for the contest of the Cemetery South of Stockholm, they choose as motto “Tallum” (pinegrove), preserving the leafy existing forest as the most powerful of the doors of access in the last limit of the life: the Cemetery of the Forest3. The doors become exciting when, for some motive, they it stop being. It is at the time when they are amplified, they begin to be, are reflected out and in: they disappear. For Alejandro de la Sota the doors are the walls, in occasions partitions that turn or slip on the soil joining walls now more grosses:
“if we could enter our houses since the Commander entered, across the walls, we would have made eliminate this another silly word: the entry”4.
Grain did it before: if the plant of the House is observed by attention by Three Courts (1934), it is possible to verify the total and absolute absence of doors; in spite of the presence of a way that connects the house with the exterior of the enclosure, the large window proposes as a constant, transparent membrane and transpirable, a vaporous and accessible veladura in all his two-dimensional extension; maybe in this case the real door is the way flanked by the tree and the exterior wall of brick5. In the interior, nevertheless, the doors have transformed in small spaces between the different stays, thresholds in semidarkness that they use as transition between functions of different nature, the precise place between a bedroom and a bath.
For Sáenz de Oíza the door is
“the center of the world in architecture”6.
The apparent transcendency of his words does not reveal the freshness of any concrete certainly ingenious solutions, as that that can be raised door that he designs for one of his houses and that it uses as bridge to go out and to enter; on having closed in the night, the fingerprints on the vertical surface indicate a strange capacity of the inhabitants to walk on the walls: the incredible magnetic door, a brilliant solution, the cinematographic door like instrument for the manufacture of histories, a kind in yes the same cultivated one for the big directors like Jacques Tati or Billy Wilder:
“he is boring to see to someone entering a house the door. It is much more interesting when someone enters the window”.
Miguel Ángel Díaz Camacho. Doctor Architect
Madrid. january 2014
Notes
1 Alice’s Adventures in Wonderland, Lewis Carroll, 1865. Drawings of the first edition for John Tenniel.
2 Le fabuleux destin d’Amélie Poulain, Jean-Pierre Jeunet, 2001.
3 In the image of head-board, I access to the Chapel in the Forest, Erik Gunnar Asplund, Cemetery South of Stockholm.
4 Alejandro de la Sota; Alejandro de la Sota, Madrid, Pronaos 1989. On the house in the street Dr. Arce, Madrid, sadly demolished on April 12, 1987.
5 To see The tree, the way, the reservoir before the house; Luis Martínez Santa-María, Barcelona, Arquía 2004.
6 Francisco Javier Sáenz de Oíza, Escritos y Conversaciones, Barcelona, Fundación Caja de Arquitectos 2006.[:]





Os dejo este enlace con el tag «umbral» del blog de Santiago de Molina.
http://goo.gl/bqq30t
PUERTAS Y CONTORSIONISMO· Santiago de Molina
Desde tiempos inmemoriales las puertas
obligan a los cuerpos de sus habitantes a posiciones inverosímiles.
Este sistema de contorsiones y equilibrios está generalmente orquestado
por un motivo oculto que en muchas ocasiones ya hemos perdido, pero que
sin embargo no deja de ser eficaz.
Las
puertas de las antiguas iglesias románicas con sus puertas encadenadas y
sucesivas, donde la última obliga a una religiosa y arquitectónica
genuflexión. La puerta del templo sintoista, que gracias a los peldaños
anteriores a la hoja invita a bajar la mirada un breve instante. El
estilobato para acceder al templo griego que da escala de la fortaleza
de los dioses olímpicos…
Todos
los actos a que la puerta conlleva son singulares, puesto que toda
puerta tiene algo de parto y algo de ceremonia. De hecho, la puerta es
la señal física de una singularidad, y como toda señal, debe repercutir
en el que la atraviesa y cambiar en algo su percepción, su movimiento o
su ritmo de paso. Allí es necesario un especial contorsionismo, ya sea
de la mirada, de la musculatura o del espíritu. De lo contrario no se
trata ni de un límite ni de una verdadera puerta.
Como
en todo nacimiento difícil, como si uno llegara de nalgas a la
arquitectura, la puerta se encarga de hacer con nosotros, en ocasiones
de suave matrona, y en otras, de fórceps inmisericorde.
http://goo.gl/Hke2e2