IniciocapturasParadigmas | Jorge Gorostiza

Paradigmas | Jorge Gorostiza

[:es]

Navegando por la Red he encontrado una vieja página de la Fundación Telefónica donde están todas las conferencias que se impartieron en el curso Proyecciones y Utopías de la Vanguardia, El desarrollo de la modernidad arquitectónica visto a través de la historia del cine, entre el 9 de octubre y el 13 de noviembre de 2007, desarrollado en la sede de la Telefónica en la Gran Vía madrileña. El curso lo dirigió con mano férrea David Rivera y los ponentes fuimos por orden de intervención, el perpetrador de este blog, Vicente Sánchez-Biosca, José Manuel García Roig, Andrés Hispano, el propio David Rivera Gámez e Iñaki Ábalos.

Les recuerdo que se publicó un libro, cuya cubierta reproduzco, con las conferencias.

Por supuesto que no me he visto, porque me da una vergüenza espantosa, pero sí he aprovechado para ver a los otros ponentes y les aseguro que hay intervenciones estupendas. Si quieren ver y oír las ponencias, basta con pinchar aquí.

Reproduzco a continuación el principio de mi artículo «Proyecciones y utopías de la vanguardia: La arquitectura moderna en el cine fantástico (1920 – 1950)», publicado en el libro antes mencionado:

«El famoso arquitecto vienés Hjalmar Poelzig se incorpora lentamente en su lecho, es de noche y sólo se intuye su fisonomía gracias a su negra silueta, recortada sobre una mampara traslúcida iluminada por detrás. Poelzig en realidad es una de las personificaciones del inglés William Henry Pratt, más conocido por el seudónimo Karloff, y uno de los protagonistas de la película titulada en España Satanás, aunque su título original fuera The Black Cat, dirigida en 1934 por Edgar George Ulmer.

I.- 1920, Alemania
Catorce años atrás, Berlín verano de 1919, un joven de veintinueve años, que trabaja como decorador en la compañía teatral de Max Reinhardt, va a estar dos meses en paro; por casualidad se encuentra a un amigo, al escenógrafo Rochus Gliese, que le propone: ¿Por qué no vienes conmigo y trabajas en una película? Él le responde: ¿Qué clase de trabajo, si ya tienen un escenógrafo en la película, el profesor Poelzig? Pero termina dejándose convencer por Gliese, el trabajo al principio consiste en recortar siluetas para ponerlas delante de la cámara. La película se titularía El Golem y el joven se llamaba Edgar G. Ulmer. Muchos años después el propio Ulmer le contaba a Peter Bogdanovich que tras trabajar dos semanas en la película «estaba construyendo decorados, porque a Poelzig no le importaba» .

1920 fue un año decisivo para un arte cuyos espectadores ya llevaban un cuarto de siglo pagando por verlo. Ese año se estrenaron en Alemania El gabinete del Dr. Caligari (Das Cabinet des Doktor Caligari, Robert Wiene), Genuine (Robert Wiene), El Golem (Der Golem, wie er in die Welt kam, Paul Wegener) y Algol (Hans Werckmeister). Todas ellas pertenecen al género fantástico y por el aspecto de sus espacios se han considerado dentro del expresionismo.

No es este el lugar para definir el género fantástico, basta con la noción intuitiva y sencilla que se tiene sobre las películas que pueden agruparse en este género. Tampoco se va a incidir en las relaciones entre la arquitectura y el llamado cine expresionista, que ya se han tratado en otras ocasiones, sí hay que repetir las enormes diferencias que hay entre la amplísima relación de películas incluidas por algunos autores en este movimiento, cuyas características tienen poco en común entre sí, como asimismo le sucede a muchas obras y proyectos de la arquitectura también denominada expresionista. Más realista es la tesis de Jürgen Kasten, que considera sólo siete cintas expresionistas.

Sin duda la más famosa de ellas es El gabinete del Dr. Caligari, que incluso generó el adjetivo «caligarismo», sus extraños espacios se justifican porque son parte del sueño del protagonista, pero en Genuine, siguiente película de Wiene, no hay justificación alguna para unos espacios, como los de El gabinete del Dr. Caligari, donde los personajes deambulan entre planos inclinados, llenos de líneas y figuras geométricas, muchas veces comparados despectivamente con telones pintados, restándoles importancia por ser una imitación del teatro, cuando en realidad son más avanzados que otros de películas coetáneas, unos espacios creados por el pintor, escenógrafo y decorador de interiores Cesar Klein.

El título completo de esta película es Genuine, die Tragödie eines seltsamen Hauses (Genuine la tragedia de una casa extraña) porque la mayoría de su metraje discurre en la casa donde está confinada la protagonista, que domina a los hombres de su entorno gracias a sus poderes esotéricos. Esta casa tiene varios interiores asombrosos, dos dormitorios con paredes llenas de líneas quebradas y un extraño aposento, donde por fin asesinan a la protagonista, con ruedas dentadas en movimiento y otros artilugios; para acceder a su interior hay que atravesar un jardín bastante convencional, pero tiene una extraordinaria fachada, construida en tres dimensiones, difícil de encuadrar dentro del expresionismo y que se anticipa muchos años a las de edificios de profesionales como por ejemplo Robert Stern y otros de la denominada arquitectura posmoderna de los ochenta, confirmando que las analogías formales, tantas veces empleadas por varios autores, que demuestran sus alardes manejando información visual, no tienen más fundamento que remotas semejanzas en sus morfologías, sin poder ahondar en otros aspectos teóricos»…

Como siempre, si quieren seguir leyéndolo habrán de adquirir el libro que, según creo, aún no se ha agotado y está editado por La Fábrica.

Jorge Gorostiza, arquitecto. Autor del blog Arquitectura+Cine+Ciudad
Santa Cruz de Tenerife, marzo 2011

[:gl]

Navegando pola Rede encontrei unha vella páxina da Fundación Telefónica onde están todas as conferencias que se impartiron no curso Proxeccións e Utopías da Vangarda, El desenvolvemento da modernidade arquitectónica visto a través da historia do cine, entre o 9 de outubro e o 13 de novembro de 2007, desenvolvido na sede da Telefónica na Gran Vía madrileña. O curso dirixiuno con man férrea David Rivera e os relatores fomos por orde de intervención, o perpetrador deste blog, Vicente Sánchez-Biosca, José Manuel García Roig, Andrés Hispano, o propio David Rivera Gámez e Iñaki Ábalos.

Recórdolles que se publicou un libro, cuxa cuberta reproduzo, coas conferencias.

Por suposto que non me vin, porque me dá unha vergoña espantosa, pero si aproveitei para ver os outros relatores e asegúrolles que hai intervencións estupendas. Se queren ver e oír os relatorios, abonda con picar aquí.

Reproduzo a continuación o principio do meu artigo «Proxeccións e utopías da vangarda: A arquitectura moderna no cine fantástico (1920 -1950)» publicado no libro antes mencionado:

«O famoso arquitecto vienés Hjalmar Poelzig incorpórase lentamente no seu leito, é de noite e só se intúe a súa fisionomía grazas á súa negra silueta, recortada sobre un biombo translúcido iluminado por detrás. Poelzig en realidade é unha das personificacións do inglés William Henry Pratt, máis coñecido polo pseudónimo Karloff, e un dos protagonistas da película titulada en España Satanás, aínda que o seu título orixinal fose The Black Cat, dirixida en 1934 por Edgar George Ulmer.

I.- 1920, Alemaña

Catorce anos atrás, Berlín verán de 1919, un mozo de vinte e nove anos, que traballa como decorador na compañía teatral de Max Reinhardt, vai estar dous meses no paro; por casualidade encóntrase un amigo, ao escenógrafo Rochus Gliese, que lle propón: ¿Por que non vés comigo e traballas nunha película? El respóndelle: ¿Que clase de traballo, se xa teñen un escenógrafo na película, o profesor Poelzig? Pero remata deixándose convencer por Gliese, o traballo ao principio consiste en recortar siluetas para poñelas diante da cámara. A película titularíase El Golem e o mozo chamábase Edgar G. Ulmer. Moitos anos despois o propio Ulmer contáballe a Peter Bogdanovich que tras traballar dúas semanas na película estaba a construír decorados, porque a Poelzig non lle importaba».

1920 foi un ano decisivo para unha arte cuxos espectadores xa levaban un cuarto de século pagando por velo. Ese ano estreáronse en Alemaña El gabinete do Dr. Caligari (Das Cabinet deas Doktor Caligari, Robert Wiene), Genuine (Robert Wiene), El Golem (Der Golem, wie er in die Welt kam, Paul Wegener) e Algol (Hans Werckmeister). Todas elas pertencen ao xénero fantástico e polo aspecto dos seus espazos consideráronse dentro do expresionismo.

Non é este o lugar para definir o xénero fantástico, basta coa noción intuitiva e sinxela que se ten sobre as películas que poden agruparse neste xénero. Tampouco se vai incidir nas relacións entre a arquitectura e o chamado cine expresionista, que xa se trataron noutras ocasións, si hai que repetir as enormes diferenzas que hai entre a amplísima relación de películas incluídas por algúns autores neste movemento, cuxas características teñen pouco en común entre si, como así mesmo lle sucede a moitas obras e proxectos da arquitectura tamén denominada expresionista. Máis realista é a tese de Jürgen Kasten, que considera só sete fitas expresionistas.

Sen dúbida a máis famosa delas é El gabinete do Dr. Caligari, que mesmo xerou o adxectivo «caligarismo», os seus estraños espazos xustifícanse porque son parte do sono do protagonista, pero en Genuine, seguinte película de Wiene, non hai xustificación ningunha para uns espazos, como os de El gabinete do Dr. Caligari, onde os personaxes deambulan entre planos inclinados, cheos de liñas e figuras xeométricas, moitas veces comparados despectivamente con panos pintados, restándolles importancia por ser unha imitación do teatro, cando en realidade son máis avanzados que outros de películas coetáneas, uns espazos creados polo pintor, escenógrafo e decorador de interiores Cesar Klein.

O título completo desta película é Genuine, die Tragödie eines seltsamen Hauses (Genuine a traxedia dunha casa estraña) porque a maioría da súa metraxe discorre na casa onde está confinada a protagonista, que domina os homes do seu ámbito grazas aos seus poderes esotéricos. Esta casa ten varios interiores asombrosos, dous dormitorios con paredes cheas de liñas quebradas e un estraño apousento, onde por fin asasinan a protagonista, con rodas dentadas en movemento e outros dispositivos; para acceder ao seu interior hai que atravesar un xardín bastante convencional, pero ten unha extraordinaria fachada, construída en tres dimensións, difícil de encadrar dentro do expresionismo e que se anticipa moitos anos ás de edificios de profesionais como por exemplo Robert Stern e outros da denominada arquitectura posmoderna dos oitenta, confirmando que as analoxías formais, tantas veces empregadas por varios autores, que demostran os seus alardes manexando información visual, non teñen máis fundamento que remotas semellanzas nas súas morfoloxías, sen poder afondar noutros aspectos teóricos»…

Como sempre, se queren seguir léndoo haberán de adquirir o libro que, segundo creo, aínda non se esgotou e está editado por La Fábrica.

Jorge Gorostiza, arquitecto. Autor do blogue Arquitectura+Cine+Ciudad

Santa Cruz de Tenerife, marzo 2011

[:en]

Sailing along the Network I have found an old page of the Foundation Telefonica where there are all the conferences that gave in the course Projections and Utopias of the Forefront, The development of the architectural modernity I dress across the history of the cinema, between October 9 and November 13, 2007 developed in the headquarters of the Telefonica in the Great Route of Madrid. The course it directed with ferreous hand David Rivera and the referees we were on order of intervention, the perpetrator of this blog, Vicente Sanchez-Biosca, Jose Manuel García Roig, Andrés Hispano, the own David Rivera Gámez and Iñaki Ábalos.

I they remember that was published a book, which cover I reproduce, by the conferences.

Certainly that I have not met, because it gives me a frightful shame, but yes I have been useful to see to other referees and assure them that there are marvellous interventions. If they want to see and to hear the presentations, it is enough to puncture here.

I reproduce later the beginning of my article «Projections and Utopias of the forefront: The modern architecture in the fantastic cinema (1920 – 1950)», published in the book before mentioned:

«The famous architect Viennese Hjalmar Poelzig joins slowly in his bed, is by night and only his physiognomy is felt thanks to his black silhouette cut away on a translucent illuminated screen behind. Poelzig actually is one of the personification of the Englishman William Henry Pratt, more known by the pseudonym Karloff, and one of the protagonists of the movie titled in Spain Satan, though his original title was The Black Cat, directed in 1934 by Edgar George Ulmer.

I.- 1920, Germany

Fourteen years behind, Berlin summer of 1919, one twenty-nine-year-old young person, who is employed as interior decorator at Max Reinhardt’s theatrical company, it is going to be two months in unemployment; accidentally one finds a friend, the set designer Rochus Gliese, who proposes him: why you do not come with me and are employed at a movie? He answers him: what class of work, if already they have a set designer in the movie, the teacher Poelzig? But it ends being left to convince for Gliese, the work initially consists of cutting silhouettes away to put them in front of the chamber. The movie would title The Golem and the young person was called Edgar G. Ulmer. Many years later the own Ulmer was telling him Peter Bogdanovich who after being employed two weeks at the movie » was constructing sets, because it was not mattering for Poelzig» .

1920 was a decisive year for an art which spectators already were taking a quarter of century paying for seeing it. This year there had the premiere in Germany The office of the Dr. Caligari (Das Cabinet des Doktor Caligari, Robert Wiene), Genuine (Robert Wiene), The Golem (Der Golem, wie er in die Welt kam, Paul Wegener) and Algol (Hans Werckmeister). All of them belong to the fantastic kind and by the aspect of his spaces they have been considered inside the expressionism.

The place is not this to define the fantastic kind, is enough with the intuitive and simple notion that is had on the movies that can be grouped in this kind. Neither one is going to affect in the relations between the architecture and the so called cinema expressionist, that already they have treated each other in other occasions, yes it is necessary to repeat the enormous differences that exist between the most ample relation of movies included by some authors in this movement, which characteristics have slightly jointly between yes, since likewise expressionist happens to him to many works and projects of the architecture also named. More realistic it is Jürgen Kasten’s thesis, which he considers to be only seven tapes expressionists.

Undoubtedly the most famous of them it is The office of the Dr. Caligari, which enclosed generated the adjective «caligarism», his strange spaces justify themselves because they are a part of the dream of the protagonist, but in Genuine, Wiene’s following movie, there is no any justification for a few spaces, as those of The office of the Dr. Caligari, where the prominent figures stroll between sloping planes, full of lines and geometric figures, often compared contemptuously with identical curtains, they reducing importance for being an imitation of the theatre, when actually they are more advanced than different of contemporary movies, a few spaces created by the painter, set designer and interior decorator of interiors Cesar Klein.

The complete title of this movie is Genuine, die Tragödie eines seltsamen Hauses (Genuine the tragedy of a house surprises) because the majority of his footage passes in the house where there is confined the protagonist, who dominates the men of his environment thanks to his esoteric power.This house has several amazing interiors, two bedrooms with walls full of broken lines and a strange room, where finally they murder the protagonist, with wheels jagged in movement and other useless devices; to accede to his interior it is necessary to cross a conventional enough garden, but it has an extraordinary front constructed in three dimensions, difficult to fit inside the expressionism and which is anticipated many years to those of professionals’ buildings as for example Robert Stern and others of the postmodern architecture called of the eighties, confirming that the formal analogies, so often used by several authors, who demonstrate his ostentations handling visual information, they do not have any more foundation than remote similarities in his morfologías, without being able to go deeply into other theoretical aspects»…

Since always, if they want to continue reading it they will will to acquire the book that, as I believe, still it has not become exhausted and edited by The Factory.

Jorge Gorostiza, arquitecto. Author of the blog Arquitectura+Cine+Ciudad

Santa Cruz de Tenerife, march 2011

I reproduce later the beginning of my article

[:]

Jorge Gorostiza
Jorge Gorostizahttp://cinearquitecturaciudad.blogspot.com.es/
Doctor arquitecto por la UPM, 2015. He publicado bastantes libros y muchos artículos, he impartido conferencias, he sido comisario de exposiciones y jurado en muchísmos festivales. Si quieren saber más no duden en consultar mi blog ARQUITECTURA + CINE + CIUDAD. En este blog se irán recogiendo artículos y textos dispersos por la Web, así como otros publicados y libres de derechos, que traten sobre Cine, Arquitectura y Ciudad. Así quienes estén interesados por las relaciones entre la ficción y la realidad, podrán tener más argumentos para profundizar en esas relaciones. No es un blog en el que se vayan a hacer comentarios sobre las vivencias personales de su responsable, que además a nadie interesan. Por supuesto que está abierto a cualquiera que le gusten estos temas, sirviendo como foro de debate y como lugar donde todos podamos aprender con las ideas de los demás.
ARTÍCULOS RELACIONADOS
ARTÍCULOS DEL AUTOR

1138 COMENTARIOS

0 0 votos
Article Rating
Suscribirse
Notificarme
guest
1.1K Comments
Los más recientes
Los más viejos Los más votados

Espónsor

Síguenos

23,683FansMe gusta
5,321SeguidoresSeguir
1,844SeguidoresSeguir
23,782SeguidoresSeguir

Promoción

También:

feedly

Columnistas destacados

Íñigo García Odiaga
87 Publicaciones0 COMENTARIOS
Antonio S. Río Vázquez
57 Publicaciones0 COMENTARIOS
José del Carmen Palacios Aguilar
54 Publicaciones0 COMENTARIOS
Aldo G. Facho Dede
50 Publicaciones0 COMENTARIOS