Unha roda de bicicleta | Silvia Blanco Agüeira

Emplazamiento del pabellón y el teatro americanos en el recinto de la Expo58, señalados en color sobre el plano del recinto.
Emprazamento do pabellón e o teatro americanos no recinto da Expo58, sinalados en cor sobre o plano do recinto.

A Exposición Universal de Bruxelas estivo marcada polas tensións entre os Estados Unidos e a Unión Soviética, cuxos respectivos pabellones ocuparon as casillas máis importantes dese taboleiro de ajedrez político no que se converteu o gran parque belga elixido para a celebración. Ambas parcelas atopábanse provocativamente enfrontadas, con ambos países desconfiando mutuamente e embarcados nunha contenda promocional.

De feito, os soviéticos foron os primeiros en avisar das súas intencións: a construción do edificio máis custoso e de maiores dimensións de toda a sección internacional. Os estadounidenses tomáronllo con máis calma, tardando case dous anos en elixir ao arquitecto que dese forma a unha imaxe que debía proxectarse ao mundo enteiro, pero tamén cara ao futuro no tempo.

Imágenes del interior del pabellón. Derecha: fotografía de Wouter Hagens.
Imaxes do interior do pabellón. Dereita: fotografía de Wouter Hagens.

Baixo esas premisas, Edward Durell Stone deseñou un pabellón no que se invitaba a sentir América, onde se apelotonaban os brillantes produtos de consumo, e no que se realizaban constantes pases de moda patrocinados pola revista Vogue1. De planta circular, posuía unha celosía a modo de envolvente, unha cuberta a base dun material plástico translúcido, unha gran lámina de auga central cunha isleta para desfílelos, e a presenza de varios sauces que completaban a escenografía interior. O espazo creado parecía directamente extraído da contorna urbana, xa que posuía fragmentos de grandes rótulos publicitarios, logotipos, símbolos gráficos e sinais de tráfico. A vanguardista señalética, un traballo dos diseñadores gráficos Robert Brownjohn, Ivan Chermayeff e Thomas Geismar mostraba un conseguido proceso de hibridación que mergullaba ao espectador nun mundo divertido, atractivo e centelleante. Todos os recursos eran necesarios para atraer ao visitante canso, desde un amplo teatro ata un cine construído pola compañía Disney, en cuxos democráticos muros curvados proxectábanse imaxes en tecnicor2.

Brownjohn, Chermayeff y Geismar:
Brownjohn, Chermayeff e Geismar: “Streetscape”. © 2015 Eliza Brownjohn/MoMA

En ambos casos, os volumes atopábanse independentes do principal e posuían menores dimensións, aínda que compartían un aspecto similar, como de tambor3. Poucos saben que, xunto ao soado Atomium, tanto o mencionado teatro como o basamento da construción principal foron as únicas realizacións da Expo58 que aínda perviven na súa ubicación primitiva, empregándose ata a actualidade como plató de radio e televisión.

A que non sobreviviu foi a singular cuberta do pabellón oficial, concibida coma se dunha roda de bicicleta tratásese, con cables a tracción suxeitos na zona central por un anel de aceiro, ou o que é o mesmo, unha serie de radios dispostos horizontalmente e sostidos por alicerces metálicos no perímetro exterior4.

Maqueta del pabellón americano, detalle de la estructura de cubierta, 2010. © Peter Putman, Vakgroep Architectuur & Stedenbouw, Universiteit Gent . http://atomium.be/mini58.aspx
Maqueta do pabellón americano, detalle da estrutura de cuberta, 2010. © Peter Putman, Vakgroep Architectuur & Stedenbouw, Universiteit Gent | atomium.be

Precisamente, foron eses os soportes ao redor dos cales se contoneó a explosiva Jayne Mansfield na súa visita ao recinto de Heysel, co edificio aínda en obras. Si una das principais obsesións das autoridades e comisarios era roubarlle o protagonismo ao inimigo, o obxectivo parecía alcanzado con fartura. En parte, grazas a unha roda de bicicleta.

Silvia Blanco Agüeira, doutora arquitecta
Viveiro, outubro 2015

Notas:

1 Pases organizados pola socialité neoiorquina Caroline Lee Bouvier Canfield, irmá de Jacqueline Kennedy.

2 Esta pantalla tiña o seu dobre na Kinopanorama soviética, seis proyectores e tres pantallas onde se exhibía unha película épica da vida e da paisaxe das súas repúblicas.

3 Ademais dos dous anteriores, existía un terceiro volume separado e que completaba o conxunto estadounidense, o pabellón denominado Unfinished Business, composto por tres pezas unidas por unha pasarela e que se centraba nos problemas sociais e raciales do país. Branco Agüeira, Silvia: “Asuntos pendentes“, Veredes [26/06/2015].

4 Mallo, Álvaro; Blanco, Silvia e Carballo, Francisco: “Denostada Bx´58” (Conferencia impartida dentro do curso Segredos da Arquitectura, Fundación Luis Seoane, A Coruña, 19 de maio de 2014).

Silvia Blanco Agüeira

Silvia Blanco es una arquitecta gallega que se dedica a la teoría de la arquitectura. Cuenta con un gran número de publicaciones, ponencias, artículos científicos y comunicaciones que giran alrededor de tres ejes temáticos: el estudio de olvidados y notables ejemplos de la historia de la arquitectura; la puesta en valor del patrimonio arquitectónico del noroeste peninsular, en especial, el construido en la segunda mitad del siglo XX; y por último, la implementación de métodos de aprendizaje que fomenten el sentido crítico y la capacidad analítica del alumno.

follow me

Arquivado en: faro, Silvia Blanco Agüeira

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,