Restauración do Panteón dos Glez Barros | Luis Gil+Cristina Nieto

Restauración del Panteón de los Glez Barros Luis Gil+Cristina Nieto o0 historia

Devolver vida á arquitectura funeraria.

“A cidade dos mortos foi tradicionalmente unha versión concisa da dos vivos, e un laboratorio de arquitectura, xardinería e escultura. Das urnas en forma de cabana aos panteóns palaciegos ou os nichos colmea de sepultura social, a natureza e as fracturas dunha cultura poden discernirse nos seus enterramentos.”

Luis Fdez Galiano, Memento Mori.

Neste tempo en que a calidade da arquitectura funeraria segue na súa degradación á da cidade dos vivos convén salvar os rastros tradicionais e cultos desta arquitectura doutros tempos. Tempos nos que a morte era normal e non como Baudrillard  refire, en que a morte cotiá interprétase como unha desviación, unha anomalía impensable e vergonzante que esconder a non ser que pertenza ao espectáculo da violencia da guerra e o desastre susceptible de ser transformado en noticia.

Localización, emprazamento e lindes.

O panteón familiar dos Glez Barros de 1925 atópase dentro de limítelos definidos e pechados do cemiterio parroquial de Sta. María Magdalena no núcleo de Soutelo de Montes no Concello de Forcarei (Pontevedra).  Accédese desde a porta principal camiñando á fronte cara ao bordo a nacente do recinto. O recinto de cemiterio nesa zona componse polas propias traseiras das edificacións que fan costas coa propiedade e zonas libres do colexio público de Soutelo de Montes.

Restauración-del-Panteón-de-los-Glez-Barros--Luis-Gil+Cristina-Nieto-o0-historiao1

Definición arquitectónica e construtiva da cuberta do inmoble.

O conxunto para restaurar consta de dous enterramentos lindeiros e paralelos que comparten un muro. Un exterior en granito e outro de muros ciclópeos de formigón mampostería recebada en forma de panteón-capela á súa esquerda. Ambas as construcións foron construídas ao redor de 1920.

1.- O enterramento exterior, de maior antigüidade, tradicional de carácter culto na súa configuración arquitectónica consta de dúas túmulos funerarios superpostos con acceso desde lápida frontal onde se atopan as inscricións. Este enterramento de dobre altura posúe tamén unha fronte lateral á dereita facendo fachada ao acceso a un pequeno local comunitario do cemiterio.

Constructivamente caracterízase por ter a súa fronte constituída por unha labra en granito tanto en jambas como dinteles, así como os remates, cornixas e adornos xerais. O resto dos laterais atópanse  formalmente unidos con lábralas de granito da fronte por unha secuencia de idénticas liñas de composición a partir dunha solución de recebos e enfocados en morteiro de cemento sobre fábrica de ladrillo.

2.- O enterramento en forma de panteón-capela posúe unha configuración espacial está organizada por unha pequena nave anterior onde se emprazan 8 enterramentos adultos e 4 infantís  e unha cabeceira posterior cun altarcillo de ofrendas dunha altura menor. A zona anterior onde se sitúan os enterramentos posúe oito espazos funerarios básicos, estruturados en dúas zonas a dereita e esquerda con catro túmulos en altura a cada lado.  Sobre ambas as filas outros catro enterramentos de metade de espazo, dous a cada lado, infantís. Ao centro do corredor de acceso atópase un nicho baixo o pavimento de paso que fai de espazo de gardado de cinzas de antigos enterramentos.

Constructivamente ao exterior non presenta elementos labrados en granito. Todas as figuras e deseño de elementos formais,arco conopial, pilastras, cornixas, volutas, frisos, etc son elementos realizados por imitación  dos comúns en granito mediante enfoscados de cemento sobre muros ciclópeos.

Descrición de estado actual e patoloxías observadas.

É importante para analizar os traballos para realizar separar, os danos e patoloxías detectadas polo paso do tempo, entre os que se detectan ao exterior e ao interior.

Exterior.

Obsérvanse envellecementos propios da falta de mantemento no tempo nas superficies de ambos os enterramentos.

Nas superficies exteriores do enterramento en tipoloxía de panteón obsérvanse degradacións e fisuraciones concretas de importante dimensión que se manifestan en amplas gretas nas zonas de remate. Tamén se observan deterioracións pola separación dos morteiros dalgúns ornamentos que están próximos ao seu desprendemento. A cuberta principal e o seu canlón interior non realizan a súa función impermeable deixando pasar ao interior dos túmulos parte da auga de choiva. A cuberta da zona de capela atópase.

Interior.

Ao interior do enterramento en tipoloxía de panteón advírtense deterioracións na práctica totalidade das superficies debido principalmente á falta de calidade no acabado orixinal das superficies. Estas non eran superficies fratasadas cun empastado fino senón realizadas con enfoscados de superficie rugosa sobre a que se foron aplicando co paso dos anos continuas superposiciones de diferentes tipos de pintura, moitas delas impermeables. O resultado desta superposición, sen un saneado e tratado do fondo sobre o que se aplican, é que a superficie forma ante a falta de respiración, burbullas e embolsamientos que terminan por deteriorar e precipitar o pintado, circunstancia que se agrava coa suma de capas de pinturas de moi diferente natureza.

Obsérvanse depósitos de microorganismos, líquenes, brións e mofos en zonas amplas, que moi probablemente teñen que ver con algunhas filtracións e tamén con diferenzas térmicas entre zonas macizas e baleiras nos nichos. Tamén se observan oxidaciones nalgúns perfís de remate das xuntas entre enterramentos.

Proposta de accións reparadoras e de mantemento.

Debido a un prolongado e inadecuado mantemento no tempo produciuse un envellecemento que precisa de accións reparadoras urxentes e profundas para a reconstitución das superficies tanto ao interior como ao exterior dos elementos funerarios. Estas tarefas, no caso que nos ocupa, deberán ir  máis aló dun mantemento común pois se fan necesarias reparacións e reconstituciones que leven as superficies, moitas delas con amplas zonas fisuradas (ao exterior) ou ben por descomposición dos morteiros e pinturas orixinais (ao interior) a un punto cero para comezar de novo un mantemento ordenado e pautado no tempo que impidan a aparición de futuras patoloxías do mesmo signo das detectadas.

Para evitar as filtracións de auga desde a cuberta e canlóns proponse a substitución da degradada actual cuberta de tella curva por unha cuberta ventilada e estanca de zinc. Tamén co pretexto de aliviar formalmente a presenza da cuberta respecto das fachadas e de entoar a súa natureza de ceo co horizonte plomizo desta área xeográfica. Toda a rematería de zinc respectará as ligazóns coa decoración de remate orixinal do panteón.

Recupéranse tamén os ocos dos laterais da capela que foran cegados e que obstruían non só o paso da luz se non a respiración natural do local no testero. Colócanse uns vidros circulares atados con varilla roscada que permiten como solución o paso da luz e da corrente de aire.

Pinturas ao exterior que recuperan o dobre ton e a diferenciación dos entrepaños e os motivos decorativos dos remates que configuran a estrutura formal do conxunto. Brancos rotos con marrón puro ao 20% e brancos rotos ao 60% de negro.

Retirada de toda a iconografía e vasos de vidro que se degradaron e substitución por un círculo focal de mármore macael como figura pura e abstracta que reordena o conxunto.

Obra: Restauración del Panteón de la Familia Glez Barros.
Localización: Soutelo de Montes- Pontevedra, Galicia, España.
Autores: Luis Gil Pita – Cristina Nieto Peñamaria. ARQUITECTOS
Constructor: Ramón Suárez – Obradoiro Compostela Constructora/ A&T canalón -Cubierta y rematería de Zinc
Fotógrafo: Roi Alonso- Roi Alonso fotografía de arquitectura.
Año: 2016
+ gilpitanietopenamariaarquitectos.com

Arquivado en: arquitectura, equipamiento religioso, obras, reforma interior, rehabilitación

Tags: , , , , , , , , , , , , , , ,