Planos e paralelos | Miguel Ángel Díaz Camacho


Ralph Erskine, Resolute Bay, Canada 1970-73
Ralph Erskine, Resolute Bay, Canada 1970-73

En ocasións o home habita estraños territorios, inhóspitos como un deserto xeado, hostís como o vento gélido dos glaciares. Por algunha estraña razón, pertencemos a estes lugares e adaptámonos á súa natureza desde o abrigo, a cultura ou a xestión dos ecosistemas. A arquitectura significa comprender en primeira instancia as consecuencias ambientais dun dos parámetros máis influyentes na determinación dos climas fríos:

a arquitectura é tamén unha cuestión de Latitude.

En 1970 Ralph Erskine proxecta unha cidade compacta e autosuficiente na tundra de Resolute Bay, Canadá. Nun dos debuxos preliminares, Erskine debuxa un estraño día-noite baixo un sol diminuído, case extinguido, deitado sobre as enormes masas do xeo Ártico1. Na esquina inferior esquerda se rotula, como unha carta de navegación que ofrecese voz a aquela paisaxe, a vertiginosa latitud de 74ºN: o Círculo Polar Ártico sitúase a uns 66ºN en zonas aínda máis cálidas.

Unha serie de edificacións en altura protexen un espazo intramuros en ladera de orientación Sur2. O colorido asentamento pretende integrar unha comunidade de esquimáis coa poboación dunha próxima base aérea. Xunto a unha serie de infraestructuras enerxéticas, equipamientos e zonas comúns ben protexidas, Erskine proxecta unha infraestructura verde, un oasis indoor, unha paisaxe artificial con flores, árbores e especies vexetáis importadas doutros lugares do mundo.

Talvez na soidade branca da tundra exista a necesidade de restablecer unha sorte de balance ecolóxico, superar o vértigo dunha climatoloxía inasequible desde unhas condicións mínimas de natureza, recuperar algunha forma de diálogo cos “praceres esenciais”. O xeo fala a linguaxe indescifrable do inerte.

Expresar a latitud nun plano de arquitectura supón unha rareza e, con todo, poucas variables determinan con tanta firmeza a xenética dun territorio3. Expresar a latitude supón recoñecer a especificidade das traxectorias solares nun lugar determinado, incorporar os movementos de rotación e traslación da arquitectura:

visibilizar os movementos circulares que nos transportan neste extraordinario Spaceship Earth4.

Ralph Erskine - An Ecological Arctic Town, 1958
Ralph Erskine – An Ecological Arctic Town, 1958

A latitude supón a referencia sexagesimal ao Ecuador, así como a posición exacta do plano horizontal relaciona a arquitectura co nivel do Mar, oportunamente identificado por Erskine baixo a imponente presenza do rompehielos. A arquitectura é tamén unha cuestión de Latitude. Unha cuestión de Planos e Paralelos.

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doutor Arquitecto
Madrid. Novembro 2014.
Autor de Parráfos de arquitectura. #arquiParrafos

Notas:

1 As condicións climáticas son extremas: invernos de ata -35ºC e ventos moi fortes con tormentas de neve arreciando nunha noite interminable de aproximadamente dous meses e medio; por contra, os veráns supoñen o día ininterrumpido durante polo menos tres meses e medio, con temperaturas que non adoitan exceder os +2ºC.

2 A proposta supón a adaptación do proxecto “An Ecological Artic Town” (1958), realizado por Erskine como unha investigación persoal e que non responde a ningún encargo real. Cuestións como a protección dos ventos do norte, a orientación Sur ou a disposición en ladera para obter a máxima radiación solar dispoñible, forman parte do gran coñecemento de Erskine sobre os aspectos relacionados co clima e o territorio: form follows climate.

3 Outros aspectos relevantes na construción do clima serían a altitude, o factor de continentalidade, a orografía ou a natureza da superficie terrestre.

4Operating Manual for Spaceship Earth“, R. Buckminster Fuller, 1968.

Miguel Ángel Díaz Camacho

Doctor en Arquitectura, Decano de la Facultad de Tecnología y Ciencia UCJC. Presidente de la Asociación Sostenibilidad y Arquitectura,  perteneciente al Consejo Superior de los Colegios de Arquitectos de España. Director de MADC Arquitectos, estudio profesional con premios en concursos nacionales e internacionales, en la actualidad desarrolla proyectos en España y Noruega. Escritor y crítico de arquitectura, es autor de los libros “Párrafos de Arquitectura. Core(oh)grafías” (2016) y “Arquitectura y Cambio Climático” (2018).

follow me

Arquivado en: faro, Miguel Ángel Díaz Camacho

Tags: , , , , , , , , , , , ,