Para que mellor calidade de vida urbana? | Óscar Tenreiro Degwitz - veredes

Para que mellor calidade de vida urbana? | Óscar Tenreiro Degwitz

5 (100%) 2 votes

¿Cuál es la ciudad que queremos para hacer mejores ciudadanos? | Óscar Tenreiro Degwitz
Cal é a cidade que queremos para facer mellores cidadáns? | Óscar Tenreiro Degwitz | Fonte: oscartenreiro.com

Tendemos a non pensar a cidade, ou devandito doutra maneira, a non pensar na cidade, senón en termos de gratificación ou de conflito. A cidade agrádanos, acóllenos, estimúlanos, ou a cidade rexéitanos, é negativa, péchase á nosa sensibilidade. Por iso somos capaces de ver nela, por unha banda ao brillante ou atractivo, ao digno de ser “paisaxe” no sentido que os nenos lle dan á palabra; é dicir, algo bonito. E como contraste, ao caótico, o conflitivo, o absurdo, o que sentimos como unha negación e xeralmente quixésemos ocultar cando non é parte dunha conversación das que hoxe en día todo venezolano ten sobre a crise de deterioración que vivimos. De resto, en certo xeito a cidade “pasa” por nós ou nós “pasamos” por ela, sen que percibamos os matices, as inflexións. E por iso, por esa falta de discriminación, por esa ausencia de observación aguda, a maior parte das persoas que a cidade habitan son incapaces de recoñecer o seu propio e persoal punto de vista sobre o que a rodea nese ambiente tan complexo que é a cidade contemporánea. Carecen de “posición”, son capaces de aceptar demasiado do malo ou conformarse con moi pouco do fermoso.

E un como arquitecto ten o desexo persistente de espertar na xente unha maior sensibilidade acerca do que a cidade nos ensina como fenómeno físico é dicir, a partir da visión que teño dela como construción, porque a cidade como realización dunha sociedade condiciona a existencia do home moderno e determina da maneira máis intensa patróns de conduta, hábitos, respostas aos estímulos, que terminan sendo parte integrante, inseparable, dunha actitude ante o mundo. Todos sabemos ademais, e por sabido non o facemos notar, que eses patróns de conduta individuais irrompen na dinámica da vida familiar.

Un está tamén obrigado a evitar que se esqueza; e o noso xornalismo diario faio coa mesma frecuencia coa que o fai o discurso técnico do urbanismo tradicional, que a cidade como fenómeno físico é algo máis que tráfico, servizos públicos, regulacións da construción, densidades de vivenda máis altas ou máis baixas, contaminación ou pureza do aire, aspectos todos do fenómeno urbano cuxa percepción parece estar máis ao alcance da xeneralidade das persoas; senón tamén beleza, atmosfera, cor, proporcións, equilibrio, #gozar da paisaxe que ela mesma xera; falamos dos valores da arquitectura pero tamén das cousas do espírito poderiamos dicir, aspectos que se tenden a deixar de lado cando se esixe ou se xulga a acción pública sobre a cidade, e que con todo inciden directamente no núcleo íntimo onde se desenvolve a nosa vida: na familia, no pequeno mundo no que nacen e crecen os nosos máis caros afectos.

Podemos dicir entón, resumindo, que os patróns de conduta da familia, dentro dela mesma ou desde ela cara a fóra, están fortemente determinados pola cidade como construción, como arquitectura. E que ademais dos nosos temas máis coñecidos como o transporte, as dificultades de circulación, o dominio da delincuencia, ou a ausencia de servizos públicos dignos, hai outros aspectos máis subxectivos, máis vinculados coa nosa intimidade, que teñen un peso decisivo nesa determinación.

Pero se niso podemos poñernos de acordo, resulta máis difícil aceptar que haxa diferenzas, por exemplo, en igualdade de condicións económicas, entre a familia A que vive nalgún barrio sometido aos dificultades típicas da marxinalidade e a B, que vive nun sector urbano máis consolidado, con menos contaminación sónica, con espazo público máis accesible para os xogos infantís ou un mínimo esparexemento adulto, menos exposto á violencia criminal. Unha diferenza que á familia para podería levala a desenvolver, falando en termos psicolóxicos, unha particular patoloxía, un patrón de conduta sui- generis, en certo xeito incivilizado, alleo á convivencia. Recoñeceriamos nela algo así como un “peso negativo” se se tratase de comparala coa familia B.

Pero por máis difícil que sexa, iso é exactamente o que se recoñece hoxe no mundo en xeral cando se loita polo que se chama “unha mellor calidade de vida urbana”: hai consenso en que a maior ou menor calidade da vida urbana incide na conduta cidadá. Xa non se discute que unha mellor cidade, na que tanto os aspectos utilitarios como os que contribúen ao benestar psicolóxico do individuo e do seu núcleo familiar convértense en obxectivo prioritario da acción pública, é o instrumento máis importante para estimular o desenvolvemento de mellores seres humanos, de mellores cidadáns. Recoñécese tácitamente que hai “diferenzas” entre cidadáns dependendo do ambiente urbano no que transcorre a súa vida individual e familiar. Esas diferenzas non se refiren a capacidades persoais, senón que pertencen ao espazo da “cultura” entendendo aquí por cultura o modo de convivir na cidade, o modo de interrelacionarse cos outros, o modo de facer seu o público, o modo de ocupar a “ civitas¨. É unha diferenza parecida á que se establece en termos de dereito internacional entre nacións desenvolvidas e de menor desenvolvemento relativo.

Ese concepto ben simple non o entendeu a nosa revolución de pacotilla. Nin sequera puido vincular o seu discurso do “home novo” coa súa responsabilidade por promover unha mellora radical da vida en cidade. En nove anos de poder o que produciu é erosión do espazo público, degradación, esquecemento e abandono, particularmente na capital. Segue obnubilada por conceptos que eran “revolucionarios” no século dezanove, palabras vas que non teñen correspondencia na acción. Non puido situarse no seu tempo histórico.

E se a esta tolemia caudillesca e militarista debe suceder unha maior lucidez, unha mellor vida na cidade ten que ser un obxectivo central. Oxalá o entenda o mundo político.

Óscar Tenreiro Degwitz, Arquitecto.
Venezuela, enero 2008,
Entre lo Cierto y lo Verdadero

Óscar Tenreiro Degwitz
Es un arquitecto venezolano, nacido en 1939, Premio Nacional de Arquitectura de su país en 2002-2003, profesor de Diseño Arquitectónico por más de treinta años en la Universidad Central de Venezuela, quien paralelamente con su ejercicio ha mantenido ya por años presencia en la prensa de su país en un esfuerzo de comunicación hacia la gente en general de los puntos de vista del arquitecto acerca de los más diversos temas, entre los cuales figuran los agudos problemas políticos de una sociedad como la venezolana. Tenreiro practica así lo que el llama el “pensamiento desde y hacia la arquitectura”, insistiendo en que lo hace como arquitecto en ejercicio, para escapar de los estereotipos y cautelas propios de la “crítica arquitectónica”. Respecto a la cual no oculta su desconfianza, que explica recurriendo al aforismo de Nietzsche sobre el crítico de arte “que ve el arte desde cerca sin llegar a tocarlo nunca”.

Arquivado en: faro, Óscar Tenreiro Degwitz

Tags: , , , , , , , , , , , ,