Mareira | Antonio S. Río Vázquez

Imaxe: Jesús Gallo, interior da casa en La Roiba

«Non deixa de ser un feito significativo que, na historia da arquitectura e a enxeñaría, as construcións levantadas á beira do mar se destacasen en notables ocasións pola súa masa e pola súa expresiva elocuencia. […] Quiere dicir, o meu entender, que a liña costeira é unha zona de máxima tensión simbólica: o mar fronte á terra; o chairo e o húmido, fronte ao quebrado e o seco; brándoo fronte ao duro; o arraigado fronte ao desarraigado; a áncora fronte ao velame».

Ignacio Gómez de Liaño: Paisaxes do pracer e da culpa

Dende a antigüidade, a conquista da fronteira co mar converteuse nunha empresa apaixonante. As casas na costa sempre tiveron unha connotación mítica de avanzada e baluarte, feita manifesto polos arquitectos da modernidade, demostrando o poder do home fronte á tempestade, tomando e, ao mesmo tempo, enmarcando o afastado horizonte, que pasa a formar parte da vivenda.

Esa conquista do límite por parte da arquitectura aproxímase ao descrito por Heidegger en 1954:

«A fronteira non é aquilo no que remata algo, senón, como sabían os gregos, aquilo a partir de onde algo comeza a ser o que é (comeza a súa esencia). Para isto está o concepto horismos, é dicir, fronteira».

É no límite construído onde a dualidade da paisaxe mariña se fai lugar e fogar.

Alí, as vivendas, presentadas mesmo como paradigmas do pensamento dos seus autores -recordemos o Cabanon de Le Corbusier, o refuxio de Aalto en Muuratsalo, as sucesivas moradas de Utzon en Mallorca ou o escudo o vento de Neutra, entre outras notables casas sobre o mar-, comparten a idea de ser hábitats temporais e sonos de habitar ao mesmo tempo.

Fronte ao Mediterráneo que deu orixe e conectou a Europa, o mar galego representa o Finisterrae, onde os peregrinos continúan a súa viaxe para chegar ata a última marca fronteiriza. «¿Acaso se trataba de recoñecer alí, ante o océano infinito e ameazador que existían unhas fronteiras impostas ao ímpeto conquistador do home?», escribiu Dieter Richter recordando ese límite real e mitolóxico. Cando o home se enfronta e convive con ese fin do mundo ata facelo parte da súa paisaxe cotiá, transfórmao e, na medida do posible, aprópiallo e domestícao a través da arquitectura.

Na casa sobre o mar que Ramón Vázquez Molezún proxectou para a súa familia nas proximidades de Bueu, a construción fíxose cos camiños e muros existentes, coa luz e os ventos, coa ría sempre presente. A modernidade como mínima intervención, como o uso práctico e preciso dos materiais. Luis Miquel expresouno dun modo moi acertado:

«esta casa non ten ningunha gana de saír nas revistas senón máis ben de saír ao mar».

Así, a arquitectura fíxose inseparable do bordo mariño.

O singular refuxio de Molezún foise adaptando aos cambios, ao paso dos tempos e das mareas, das xeracións. O arquitecto trasladou alí os seus coñecementos sobre a arquitectura naval e as súas invencións persoais. Na súa casa sobre o mar, pintaba, saía a navegar e continuaba, ano a ano, perfeccionando a súa construción coma se fose un barco. Hoxe, esa casa ancorada ao final da praia seguirá navegando, agora con axuda de todos.

Antonio S. Río Vázquez . Doutor arquitecto

A Coruña. decembro 2014

Antonio S. Río Vázquez

Antonio S. Río Vázquez (A Coruña, 1981) es arquitecto por la E.T.S.A. de A Coruña, master en Urbanismo y doctor por la Universidade da Coruña. Especializado en teoría y diseño, su línea de trabajo se ha centrado en la investigación y divulgación del patrimonio arquitectónico moderno. Ha desarrollado proyectos de modo independiente y ha colaborado con varios estudios de arquitectura. Es socio fundador de Aroe Arquitectura. Es profesor en el Departamento de Proyectos Arquitectónicos, Urbanismo y Composición de la Universidade da Coruña, y ha sido profesor invitado en la Robert Gordon University de Aberdeen (Reino Unido), en la Universidade do Minho (Portugal) y en la Università degli Studi di Roma La Sapienza (Italia). Es miembro de la red UEDXX Urbanism of European Dictatorships during the XXth Century, del Grupo de Investigación en Historia de la Arquitectura IALA y del Grupo de Innovación Educativa en Historia de la Arquitectura. Ha formado parte del proyecto de investigación FAME Fotografía y Arquitectura Moderna en España, 1925-1965. Los resultados de sus investigaciones, tanto personales como conjuntas, han servido como aportación a eventos de debate y difusión científica y han sido publicados en libros y revistas.

follow me

Arquivado en: Antonio S. Río Vázquez, artigos

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,