A primeira directora artística | Jorge Gorostiza


Furia española (Francisco Betriú, 1975) por la que Elisa Ruiz recibió el premio del Círculo de Escritores Cinematográficos a la mejor decoración
Furia española (Francisco Betriú, 1975) pola que Elisa Ruiz recibiu o premio do Círculo de Escritores Cinematográficos a mellor decoración.

A investigadora mexicana Elisa Lozano, á que xa mencionei por mor da publicación do seu fundamental libro sobre Manuel Fontanals,  díxome hai pouco que está a finalizar o seu traballo sobre Lucero Isaac a primeira directora artística cinematográfica mexicana.

O certo é que no ámbito da escenografía para o cinema ocorreu o mesmo que noutras especialidades, nas que as mulleres tiveron moitas dificultades para traballar, case sempre por culpa da propia sociedade, xa que os profesionais do cinema, como os do teatro, sempre estiveron máis abertos aos cambios. Estes problemas provocaron que cando se pensa nas mulleres escenógrafas, lémbrese á antes mencionada, a Carmen Dillon e a moi poucas máis.

En España as mulleres, como noutros países, ocupáronse antes do deseño de vestiario que dos decorados, cronoloxicamente una das primeiras -se non a primeira- que aparece nuns títulos de crédito é Elisa Ruiz Fernández, asinando como ambientadora en Cruzada na mar,, dirixida por Isidoro M. Ferry en 1968 e o ano seguinte como os decorados da coprodución italo española Os diaños da guerra dirixida por Bitto Albertini en 1969.

Elisa naceu en San Fernando (Cádiz) o 4 de outubro de 1939, estudou na Escola Superior de Belas Artes desa localidade onde se graduó en 1962; comezou a traballar no cinema a principios dos anos sesenta como axudante de decoración de José Antonio da Guerra, sendo despois axudante de Gago, Surribas, Galicia e Pérez Cubero; compaxinando o seu traballo co teatro traballou co gran Francisco Nieva, que a menciona nas súas memorias As cousas como foron, realizando a escenografía e o vestiario de obras teatrais, zarzuelas, óperas e ballets, ademais expuxo a súa obra plástica en varias ocasións, fixo ilustracións para libros, murais, e tamén impartiu conferencias sobre o seu traballo; faleceu mozo aos cincuenta e cinco anos, en Madrid, tras unha longa enfermidade, o 21 de maio de 1995. Tiven a sorte de asistir a unha das súas conferencias, a estupenda que impartiu na UIMP analizando o vestiario das películas sobre Colón.

Non vou copiar a filmografía de Elisa, que se pode consultar no libroDirectores artísticos do cine español, pero si hai que destacar que traballou en cinco películas como figurinista, en catorce como axudante de decoración e en dezasete como directora artística, e neste último labor, con directores como Betriú, Borau e Saura, en películas que xa pasaron á Historia do Cinema Español.

Tampouco quero esquecer a outras escenógrafas cinematográficas españolas que tamén comezaron a traballar nos anos sesenta e setenta, como María Eugenia Sagardía, Núria Pompeia, Elena Guasch, Cristina López, Mireia Rise, Teresa Pecanín e Neus Ciurana.

En España sempre se lle deu moi pouca importancia ao fundamental traballo dos directores artísticos e moito menos ao das mulleres que traballaron é esa especialidade, quizais xa vai sendo hora que se lles faga xustiza.

Jorge Gorostiza, Doutor arquitecto.
Santa Cruz de Tenerife, setembro 2017
Autor do blogue Arquitectura+Cine+Ciudad

Jorge Gorostiza
He publicado bastantes libros y muchos artículos, he impartido conferencias, he sido comisario de exposiciones y jurado en muchísmos festivales. Si quieren saber más no duden en consultar mi blog ARQUITECTURA + CINE + CIUDAD. En este blog se irán recogiendo artículos y textos dispersos por la Web, así como otros publicados y libres de derechos, que traten sobre Cine, Arquitectura y Ciudad. Así quienes estén interesados por las relaciones entre la ficción y la realidad, podrán tener más argumentos para profundizar en esas relaciones. No es un blog en el que se vayan a hacer comentarios sobre las vivencias personales de su responsable, que además a nadie interesan. Por supuesto que está abierto a cualquiera que le gusten estos temas, sirviendo como foro de debate y como lugar donde todos podamos aprender con las ideas de los demás.
follow me

Arquivado en: arquitectos, arte, capturas, cine, Jorge Gorostiza

Tags: , , , , , , , , , , , , ,