Ficción Inmobiliaria 3

Nesta colaxe de ficcións nas que a cidade e os seus habitantes son os protagonistas escóndese o rexistro dos conflitos urbanos asociados ao modelo socioeconómico dunha época. De igual maneira, os seus desenlaces proxectan un abanico de solucións só limitadas pola imaxinación.

Quizais podamos apreciar o cinema de ficción polas súas revelacións documentais, e outorgar novas resonancias e significados a esta suxestiva orde narrativa.

Ficción Inmobiliaria é un proxecto audiovisual de investigación sen ánimo de lucro con intencións artísticas, didácticas e/ou críticas.

Esta triloxía de documentais recompila materiais atopados en películas de ficción onde as problemáticas asociadas á cuestión da vivenda (especulación inmobiliaria, procesos de gentrificación e consecuencias da globalización na cidade contemporánea) aparecen na trama principal ou con certa relevancia na súa liña narrativa.

A terceira e definitiva entrega de Ficción Inmobiliaria comeza a súa andaina como unha viaxe en coche. Vehículos que se deslizan cara ás cidades contemporáneas norteamericanas atravesando zonas rurais e industriais esquecidas. Desta forma preséntanse en Detroit os vampiros protagonistas de Only Lovers Left Alive. Ambos os personaxes, representando ao arquetipo hípster actual, senten unha poderosa atracción estética polas mediáticas ruínas de Detroit, cidade que sufriu un proceso de abandono tras o peche definitivo das fábricas Ford que alí se atopaban: Algún día este lugar florecerá. E florecerá a recado baixo iniciativas reais como Write a House, que desde 2013 está a crear residencias gratuítas para atraer artistas e escritores á devandita cidade. No mesmo viaxe, e moi próximo a Detroit, atópase o lugar onde suceden a trama de Lost River e a urbanización onde Clint Eastwood rodou Gran Torino, que nos serve para poñer en pantalla a segregación social a través dos problemas entre veciños locais e inmigrantes.

Chegamos como unha seda á cidade de Los Ángeles: os protagonistas de Inherent Vice fan un perfecto resumo de “a longa e triste historia do desenvolvemento urbano de Los Ángeles, nomeando varios procesos de gentrificación como o acontecido en Bunker Hill, que desprazou á poboación india nativa para construír o Music Center ou a expulsión de familias mexicanas na Zona do barrio latino de Boto Park para levantar o estadio dos Dodgers.

Tamén na Costa Oeste atópase San Francisco, lugar onde transcorre Sister Act 2, secuela na que Whoopi Goldberg tratará de evitar o peche da Escola parroquial Saint Francis a través da música. Algo máis ao norte toparemos coa cidade de Portland, de onde son orixinarios os dous personaxes de Old Joy. Na súa viaxe en coche relátannos o final dunha era producido polos cambios na rúa Ankeny (antigas tendas de discos convertidas en modernos bares de batidos). Desde a década dos 2000, moitos distritos de Portland (como St. Johns ou Kenton) están a ser estudados polo desprazamento da poboación máis vulnerable e en especial inmigrantes de raza negra.

Saltamos ao outro extremo dos EEUU para visitar New York (arrasada en 1953 polo monstro de The Beast from 20,000 Fathoms), cidade indispensable na historia do cinema, na historia do urbanismo neoliberal e na historia do urbanismo neoliberal no cinema. Beat Street estreouse en 1984 como un símbolo da cultura Hip Hop e na súa metraxe podemos ver as rúas de Queens nun claro estado de abandono e degradación, algo que durante os últimos anos cambiou cunha forte transformación do lugar coa chegada de artistas, novos veciños e promotoras inmobiliarias ao barrio de Ridgewood, antes marcado co estigma do perigo e agora coa etiqueta de ?O novo Brooklyn?, aplicada polo New York Times. Chegando por fin á illa de Manhattan deterémonos no East Village, onde Joe´s Apartment (que en España foi comercializada como O Cuchitril de Joe) móstranos algúns cómicos intentos de resistencia e alternativas cidadás a través da creación de hortos urbanos. Nos anos 80, no East Village, igual que no Lower East Side, producíronse importantes transformacións mediante a revalorización da zona despois da chegada de artistas que viñan precisamente desprazados do SoHo. Quizais ao SoHo refírese o nome do novo barrio de moda na serie South Park, denominado “Sodo Sopa” exposto como un lugar histórico, de moda e pintoresco á vez, co mellor lecer nocturno e coa posibilidade de gozar da autenticidade dos seus veciños.

Fronte a New York, alén do río Hudson, atopamos a cidade de New Xersei, que serve como escenario para filmar -e rebobinar, por favor- a película Be Kind Rewind no barrio de Hackensack (O videoclub sitúase na rúa Passaic), zona que -xunto ao distrito de Hoboken- está entre as máis cobizadas debido á súa boa comunicación coa illa de Manhattan. Os protagonistas tratan de evitar ao parecer sen éxito- a demolición do edificio onde se desenvolve a historia mediante actividades culturais, en concreto creando unha película entre todos os veciños sobre a importancia da memoria barrial xa que alí naceu o coñecido (e ficticio) músico de Jazz Fats Wale. Preto de New York e New Xersei, no porto de Baltimore (lugar de nacemento e investigación do geógrafo David Harvey), descubriremos como as mafias traficantes de drogas blanquean o diñeiro a través do investimento inmobiliario na zona portuaria. Algo exposto na ficción da serie The Wire que ocorre na realidade con procesos de desprazamento como no distrito Canton (coa reciclaxe de antigos edificios industriais en vivendas) e a chamada Gold Coast polo seu potencial como reurbanización de luxo.

E antes de deixar EEUU desprazarémonos (voluntariamente) á zona sur do país, primeiramente a Miami (Florida) onde tamén a través da cultura do flashmob e un cínico activismo, os mozos de Step Up Revolution tamén tratarán de evitar a expulsión dos habitantes da zona do porto para construír hoteis de luxo e tendas de deseño. Cabe lembrar un caso extremo da mesma cidade, o barrio de Wynwood, onde as promotoras inmobiliarias han conseguido aumentar os prezos da zona e desprazar a numerosas familias de portorriqueños a través de contratar e abrir galerías para artistas urbanos. Na mesma costa de Palm Beach desenvólvese Empire of the Ants, onde formigas xigantes daranse un festín coa chegada de compradores de terreos urbanizables? na paradisíaca zona de Belle Glade. Así chegamos a New Orleans, onde a serie Treme relátanos os procesos de gentrificación acontecidos na zona tras o furacán Katrina que produciu un éxodo de poboación en favor de perfís sociais de clase media e media-alta. Quizá una das familias afectadas é a protagonista de 99 Homes, acosada por un especulador dunha empresa de fondos voitre.

En México DF, metrópole sufridora tamén de coñecidos desastres naturais e coincidindo co terremoto que cambiou totalmente o paradigma urbano, político e cultural da cidade, rodouse en 1984 O Rey da Veciñanza, cuxa historia transcorre na veciñanza da rúa Leandro Vale, actualmente ocupada polo Centro Cultural do México Contemporáneo, non sendo por tanto moi ficticia a expulsión veciñal que se nos expón na película.

Tamén atopamos interesantes tramas no cinema latinoamericano como na arxentina Lúa de Avellaneda (rodada precisamente no xa revalorizado Barrio de San Telmo que, como Porto Madeiro, sofre na actualidade as consecuencias da gentrificación) ou os barrios marxinais de Santiago retratados na película chilena Caluga ou Menta.

Grazas ao cinema español asistiremos a varios retratos da urbanización masiva das costas do mediterráneo, con multitude de aberracións inmobiliarias que protagonizan películas como Ovos de Ouro e 5 Metros Cadrados (ambas as desenvolvidas na provincia de Alacante) ou o famoso capitulo Non nos moverán de sériea Verán Azul, onde os seus protagonistas loitarán, unha vez máis coa música por bandeira, contra escuros plans urbanísticos sobre as costas de Málaga. Tamén a cidade de Madrid achega interesantes narrativas en Historias de Madrid, onde, como en Ficción Inmobiliaria 1 e 2, volveremos asistir aos problemas da escaseza de vivenda nos anos 50 na capital tras a chegada masiva de poboación desde o resto de provincias. Unha situación que contrasta coa situación actual onde se calculan máis de 300.000 vivendas baleiras só na devandita cidade.

Desde Francia chegou en 2014 unha nova película de animación 3D baseada nos cómics de Astérix e Obélix, paradigma da resistencia da aldea gala contra o imperialismo da Roma do César. Astérix: Lle domaine deas dieux exponnos unha trama na que os galos terán que loitar contra os plans inmobiliarios do emperador romano coa idea de construír A Residencia dos Deuses.

Vittorio De Sica, que volve repetir presenza na saga Ficción Inmobiliaria, trata o tema dos barrios autoconstruídos en Il Tetto, na que un matrimonio recorrerá á construción ilegal da súa casa no barrio romano de Prenestino, controlado xa polas forzas policiais por medo a que ditas vivendas prohibidas pola lei “cheguen a este paso ata a Piazza Colonna”.

E terminamos en Asia. O norte da Rusia oriental, en concreto a fría zona de Teriberka, aparece en Leviathan como un lugar onde o poder político corrómpese unha vez máis para desposuír a un home da súa casa e poder dispoñer de novos terreos. En Seul, Corea do Sur, os protagonistas de Pietà cóntannos como desaparecerá o seu barrio para construír rañaceos na zona. Kim ki-duk rodou esta película na zona de Cheonggyecheon, que na década dos 2000 iniciou a construción dun parque de 6 quilómetros de longo seguindo o curso do rio desde o distrito de negocios Gwanghwamun ata o encontro co río Jungnang Cheon, un proxecto que se realizou sen ningunha consulta pública e desprazou a miles de veciños e comerciantes do distrito.

As problemáticas entre poboacións inmigrantes regresan na xaponesa World Apartment Horror, onde Katsuhiro tomo expón un edificio de apartamentos cheo de pantasmas que aterrorizan aos yakuza que pretenden expulsar do edificio a inmigrantes chineses, taiwaneses e paquistanís.

Con esta terceira parte damos por pechada a triloxía Ficción Inmobiliaria. Un epílogo que mantén a aspiración utópica de que o final desta saga teña o seu reflexo último nos escenarios habitacionales do mundo real.

veredes
veredes Administrator

Búsqueda para satisfacer el conocimiento de la actividad arquitectónica y tangentes que se generan. La idea es crear un espacio para divulgar los diversos proyectos en busca de nueva inspiración y de intercambio.

follow me

Arquivado en: tv

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , ,