Escadas mecánicas | Sergio de Miguel


Imaxinemos o remoto momento no que os nosos antepasados inventaron o mecanismo das escaleiras. O recurso físico de poder subir ou baixar andando unha pendente con facilidade. A feliz ocorrencia de dispor sucesivos planos horizontais desprazados en vertical e diagonal cos que ir superando un cambio de nivel. Case calquera cambio de nivel.

As escaleiras permitiron durante milenios conquistar a vertical, traspasar obstáculos, dunha maneira tan sinxela como perfecta.

En consecuencia, o deseño das escaleiras, por inmellorable, non puido ser superado.

Pero a moderna inclusión da electricidade na edificación supuxo desnaturalizar moitas convencións. Incluír moitas posibilidades “enxeñosas”.

As escaleiras mecánicas irrompen na arquitectura como unha icona do maquinismo. Non en balde foi un enxeñeiro o que a finais do século XIX púxoas en funcionamento por primeira vez na cidade de Nova York. O que provocou todo unha explosión de novidade e asombro nos miles de usuarios que se apresuraron a vivir a experiencia. Toda unha experiencia.

Hoxe lógicamente xa ninguén se sorprende de tal atrevimiento. Pero non hai dúbida que empezou sendo un alarde técnico para irse convertendo nun artefacto en grao sumo confuso.

Curiosamente, aínda que o seu fin sexa o oposto, non creo que haxa ninguén que non se senta un tanto incómodo ao utilizar unha escaleira mecánica.

É un artilugio moi ambiguo. Os chanzos teñen unha dimensión desproporcionada para subir ou baixar andando cómodamente, aínda que sistemáticamente a maioría das persoas que as usan procedan a utilizalas dese modo. Cando se vai a entrar ou saír prodúcese un momento tenso. Inseguro. Dun calado tal que a miúdo os anciáns, os nenos ou as persoas con movilidad reducida tenden a evitalas.

Pero o peor é cando, unha vez na plataforma elixida para iniciar a viaxe, un descóbrese nunha posición inquietante. O movemento é dinámico e estático á vez. Diagonal no espazo. E a posición relativa con respecto aos demais viaxeiros é pouco menos que ridícula. Non só se invade o espazo de proximidade a unha altura inusual en situacións de aglomeración senón que, á súa vez, a mirada ha de forzar a súa dirección natural para evitar conflitos físicos.

É un mecanismo elevador, transportador, que en teoría axuda ás persoas a non cansarse ao salvar niveis. Pero si comparamos o valor da súa eficacia fronte aos seus inconvenientes físicos e psicolóxicos poderíase dicir que é sencillamente mejorable. Por non entrar en cuestións estéticas.

En arquitectura o que se move adoita ser conflictivo. O que ten vocación de ser estable difícilmente pode funcionar como inestable.

Poderiamos imaxinar, por exemplo, que a estrutura portante dun edificio fose mecánica? Que se puidese mover a vontade para adoptar novas configuracións ou localizaciones.

Moito me temo que non todas as transgresiones son afortunadas.

Os edificios tenden a incluír cada vez máis comodidades pero, por favor, as escaleiras que non sexan mecánicas.

Que sexan escaleiras.

Hai inventores tan creativos que idearon centos de cousas, pero poucos tan precoces como Jesse Wilford Reno. Deseñou “un novo e útil transportador ou elevador sen fin”, segundo reza a solicitude da súa patente, en 1861, cando tiña 16 anos. Acabou sendo enxeñeiro, claro, e construíndo liñas ferroviarias ao sur de Estados Unidos. A súa escaleira viu a luz en 1895 en Brooklyn e transportou a 75.000 persoas en dúas semanas

Sergio de Miguel, arquitecto
Madrid, febreiro 2010

Sergio de Miguel García

Ph.D. Arquitectura, Universidad Politécnica de Madrid, (ETSAM) 2016.
M.A. Arquitectura, Universidad Politécnica de Madrid, (ETSAM) 1990.
Profesor en la Universidad Politécnica de Madrid, (ETSAM) desde 1995.

follow me

Arquivado en: artigos, Sergio de Miguel

Tags: , , , , , , , , , ,