Centro Cultural do Lérez | Jorge Rodríguez+José María Soto

O Centro Cultural de Lérez é un equipamiento comunitario edificado sobre a parcela na que se situaba o antigo teleclub, do cal consérvase a súa fachada principal. O seu finalización supón a culminación dun longo proceso caracterizado pola forte implicación vecinal, que demandaba a devolución deste inmueble, enajenado durante o franquismo, desde fai décadas, para a súa utilización como centro comunitario. O proxecto resultou ganador dun concurso ao que se presentaron máis de cincuenta propostas e que foi convocado polo Colexio de Arquitectos, o Concello de Pontevedra e a Asociación de Comunidades de Montes en Man Común dá Parroquia de Lérez, propietarios do edificio.

Con toda certeza, esta obra podería ser construída polo dobre do que finalmente custou sen que iso significase unha maior calidade arquitectónica. Tralo fallo de concurso e durante a elaboración dos proxectos constructivos, o orzamento reduciuse en máis dun 30% respecto de o establecido nas bases do mesmo. Iso, unido ao delicado escenario económico fixo necesario o ingeniar solucións flexibles e económicas que non puxesen en perigo a correcta finalización da obra, cuxo orzamento final de liquidación contívose dentro do establecido na oferta de licitación, que, debido ás baixas ofrecidas, foi ata inferior ao establecido no proxecto de ejecución.

O CONTEXTO. REFERENTES SUPERPOSTO

A experiencia da cidade coñecida está marcada pola presenza de referentes subjetivos que aos poucos van anidando na nosa memoria asociados a uns determinados recordos ou circunstancias que lles confire ese carácter singular. Análogamente ao modo en que unha canción ou un perfume pódennos trasladar a un período da nosa vida ou espertar o recordo dunha persoa a través dunha asociación mental establecida previamente, o referente urbano é o elemento que axuda á identificación dunha parte da cidade como algo coñecido e familiar. Non é necesariamente un elemento sobresaliente nin unha peza destacada, ademais é completamente subjetivo, diferente para cada persoa segundo a súa experiencia persoal, pode ter un distinto grado de influencia, desde unha única persoa ata unha comunidade enteira. Algúns deses referentes son efémeros e duran só un curto espazo de tempo, como a panadería, o almacén de juguetes ou ata a casa dun amigo que podemos identificar na homogeneidad repetitiva da cidade actual. Outros transcenden no tempo e son independentes de persoas ou actividades, neste caso adoita ser a compoñente física, unha imaxe singular a que diferencia este elemento do resto.

No contexto obxecto deste estudo existen varias referentes caracterizadoras. É un ámbito urbano de transición que fai de nexo entre Pontevedra e as principais aldeas que configuran a parroquia de San Benito. Durante xeracións, os referentes efémeros sucedéronse, con todo hai dous elementos que mantiveron a esencia desta paisaxe urbana durante os últimos cincuenta anos, e que o fan reconocible aínda malia os cambios que afectaron ao resto de contorna.

Un destes elementos é o edificio da farmacia, no cruzamento da estrada de Santiago (Juan Bautista Andrade) e a estrada de Lérez-Berducido (rúa Leandro do Río), a súa posición intermedia entre ambas rúas e a súa característica silueta convérteno nun fito que orienta ao visitante eventual e ata ao habitual. O outro referente é o propio edificio do “Teleclub” cuxa fachada ecléctica, que permanece inalterable ao longo dos anos, marca a entrada na parroquia de Lérez, onde a cidade disolve o seu tecido urbano nunha contorna aínda rural.

A conservación deste tipo de referentes é necesaria, o seu valor é a miúdo independente da calidade ou sofisticación da súa arquitectura, pero o papel que desempeñan non pode ser substituído fácilmente. Con todo, en ocasións o valor sentimental chega para salvagardar un edificio cuxa arquitectura non é suficientemente relevante. Cando a modificación do Plan suscita a conservación únicamente do frontón do edificio orixinal, prodúcese unha contradición entre o desexo de conservar un recordo do vello teleclub e a sospeita de que o edificio non é realmente apto para o mundo actual. O frontón debe permanecer en fachada pero non necesariamente na mesma disposición, dise, o cal pode resultar no mesmo efecto de perda de identidade que si o edificio desaparecese completamente.

PROPOSTA DE INTEGRACIÓN ARQUITECTÓNICA

As bases do concurso suscitan a necesidade, establecida por unha modificación do plan urbanístico, de manter o frontón do antigo edificio, podendo recolocarse en calquera posición na envolvente do novo edificio. O que se propón neste proxecto é a conservación da toda fachada existente na súa posición orixinal e mantendo todos os seus elementos, orixinando o novo edificio a partir do diálogo coa mesma. A antiga imaxe consérvase pero é tamizada sutilmente por un veo permeable que unificará unha nova envolvente, cunha linguaxe actual e creando o que será novo referente urbano para o século XXI. Respéctase a súa función orixinal como limiar de acceso e a terraza previa se reinterpreta en forma de vestíbulo exterior; cara ao interior respéctase o seu carácter, abrindo e dilatando o espazo inmediato, adaptando a configuración dos novos niveis á súa presenza.

ESPACIO Y FUNCIONALIDADE

A distribución programática busca responder ás esixencias do concurso, priorizando a funcionalidad da resposta, a versatilidad dos distintos ámbitos e sobre todo a calidade espacial e ambiental en todo o edificio. Deste xeito, introdúcense algunhas variacións respecto de as bases coa intención de optimizar o volume construído e o funcionamento xeral. A organización funcional baséase na optimización do área efectiva de iluminación natural nas zonas de traballo. Si a distancia dun espazo onde se realice calquera tarefa visual excede seis metros, o uso de luz artificial resulta imprescindible a maior parte do tempo. Por iso a configuración do edificio realízase maximizando a superficie en fachada e abrindo un amplo atrio central que aportará maior luminosidad, calidade espacial e favorecerá a ventilación natural. A sala de usos múltiples disponse na planta inferior para simplificar as circulacións do edificio e permitir un funcionamento máis independente e mellor illado respecto de as demais zonas. Asegúrase a introdución de luz e ventilación naturais a través de lucernarios e aperturas.

O funcionamento de cada espazo está pensado desde unha lóxica de adaptabilidad ás necesidades de cada momento da vida do edificio. Se aposta por espazos diáfanos, abertos con posibilidade de diferentes configuracións por medio a combinación dos elementos fixos con tabiques móbiles. Desde a cafetería, ata as distintas aulas e oficinas están pensados como espazos abertos e integrados no conxunto que nun momento dado pódense independizar do resto do edificio. Deste xeito favorécese a interacción entre os distintos ámbitos, favorecendo o encontro casual e convertendo cada espazo nunha zona onde conversar e relacionarse.

Obra: Centro Cultural de Lérez

Autor: Jorge Rodríguez Álvarez, José María Soto Cochón

Colaboradores: Arquitectura E dirección: María Paz Sangiao, Cálculo de estructura: Ezequiel Fernández Guinda, Cálculo de instalacións: Soltec Ingenieros SL, Consultoría ambiental: SAAI (www.saa-i.com), Consultoría madera: CIS Madeira. Manuel Touza y Pablo Ferreiro

Arquitecto Técnico: Pablo Comesaña Rial

Promotor: Comunidade de Montes Veciñais en Man Común da Parroquia de Lérez

Constructor: Constructora Outón.

Presuposto: Presuposto de Adjudicación, 552.018 € (IVA incluido)

Superficie total construida: 728 m²

Amo: Concurso: Xulio 2008 (fallo), ProXecto básico: Enero 2009, Proxecto Execución: Xunio 2009, Inicio obras: Maio 2010, Fin de obra: Maio 2012

Emplazamento: C/Leandro del Río Carnota nº 12 Pontevedra

Fotografías: Jorge Rodríguez Álvarez, Jose María Soto Cochón, María Paz Sangiao

veredes Administrator

Búsqueda para satisfacer el conocimiento de la actividad arquitectónica y tangentes que se generan. La idea es crear un espacio para divulgar los diversos proyectos en busca de nueva inspiración y de intercambio.

follow me

Arquivado en: arquitectura, equipamento cultural, equipamiento dotacional, obras

Tags: , , , , , , , , ,