Arquitectos e Enxeñeiros (¿Prometheus e Alien?) | José Ramón Hernández Correa


O outro día vin esta foto na páxina de Vaumm en Facebook:

1945 B32 Dominator | arquitectamoslocos.blogspot.com.es

E quedeime pasmado. O primeiro que se me ocorreu foi:

“Arquitectos, arquitectos, ¡que listos creémosnos/creémonos, e naufragamos ante un grifo!”

“Toma xa”.

“A ver si aprendemos”.

E pensei na eterna polémica entre nós e os enxeñeiros.

Os arquitectos adoitamos deixar os problemas a medio resolver, case sempre porque os suscitamos mal, mentres que estes avionacos son perfectos. No seu deseño non hai un só erro.

O noso problema é que os arquitectos podemos deseñar hoxe unha praza de touros, sen facer antes ningunha e sen ter nin idea de que necesita, e cando xa empezamos a coñecer o tema tócanos facer un cinema. E así non se pode. Sempre estamos a debutar.

Neste mundo superespecializado o arquitecto segue sendo un “humanista”; é dicir, un aprendiz de todo e un mestre de nada, e non pode competir con ningún experto. Mentres que un enxeñeiro leva toda a súa vida estudando e tentando perfeccionar os flaps ante as entradas en perda, un arquitecto exporíase que é un avión, como pode voar, que sentido ten o voo, etc, e todo o máis fará un disparatado debuxo ao Leonardo da Vinci (un dos maiores artistas da historia, e probablemente o peor inventor), e diría alborozado:

“Mira, acábaseme de ocorrer! É un helicoide para rubir polo aire. Quérelo probar?”

“Quen, yooooo? Nin farto de viño. Nin tolo da cabeza”.

Si, amigos, así somos os arquitectos. Sempre querendo inventar a pólvora sen saber nin como é exactamente unha explosión.

Claro, que tamén estou farto de ver proxectos de naves industriais por enxeñeiros. (Fan tres rayitas paralelas inclinadas en cada xanela porque, segundo eles, iso representa o vidro. E cousas así. Ás veces un diría que lles dá igual oito que oitenta).

Estou a xeneralizar. Seino. E vou estragalo aínda máis cunha comparación.

Xa contei o outro día que a película Prometheus decepcionoume porque abarca moito e non resolve nada, e máis aínda cando é inevitable poñela fronte á magnífica Alien.

Ao meu xuízo, Alien propón un problema moi simple. Adórnao con suxestións moi complexas, pero nin sequera abórdaas. Déixaas de fondo, como mera ambientación. O que de verdade aborda é a angustia dunhas persoas que senten en inferioridade, e que están encerradas cun monstro asasino practicamente indestructible e invencible. É só ese asunto. Nada máis. E a película desenvólveo ata as súas últimas consecuencias.

Comparemos esta película cos enxeñeiros. Temas moi concretos, formulacións moi nítidos, solucións directas e mesmo extremas. (Simplifico, xa se que simplifico).

Por outra banda temos a pretenciosa Prometheus. Esta curiosa película está chea de contradicións, como probablemente estábao Alien nos seus principios metafísicos e mesmo biolóxicos. Pero en Alien eses problemas se soslayaban, mentres que en Prometheus tráense ao primeiro plano e se soban e manosean ata o ridículo.

(Atención: Vou meter un spoiler. Que pouco me gusta esa expresión. Antes dicíase “destripar unha película”, que me gusta moito máis. Se non a vistes e pensades facelo, saltádevos o texto).

Uns seres que orixinan a vida na terra. Substancias biolóxicas, mutacións xenéticas, ADN, Divos?, a orixe do ser humano, un millonario viejísimo, a eterna mocidade, a morte, que hai máis aló?, o sentido da vida, o amor, relaciónelas pai-filla (ou fillo? Unha muller que ten unha cápsula cirúrxica para o seu uso exclusivo e esa cápsula só admite homes). Puff. Pérdome. E, o que é peor, abúrrome.

(Ás veces ríome, como cando un biólogo, por outra banda supercobardón, que foxe de calquera manifestación de vida, por remota que sexa, ve unha especie de serpe moi preocupante e acaríñaa cun cuchicuchi. E o seu compañeiro geólogo, que ten unhas sondas que fan no acto un mapa 3D do lugar, pérdese).

Bo. Non a destripo máis. Tampouco merece a pena.

Si merece a pena dicir que os arquitectos somos un pouco Prometheus. Sempre queremos chegar á esencia do misterio. Temos o gusto romántico de que para facer unha casa hai que coñecer á familia que a vai a habitar, e que tamén hai que coñecer o lugar, fundirse con el e aspirar as esencias de que se eu. Un enxeñeiro diría:

“Unha casa? Pois unha casa. Xa está”.

E debuxaríalle tres rayitas en cada vidro.

Os arquitectos non resolvemos os problemas porque non os sabemos expor, e non os sabemos expor porque non son planteables. Non é planteable un problema cuxas meras solicitaciones técnicas contamínanse de metafísica. Non é planteable que con cada novo edificio busquemos a felicidade, a beleza, o pracer, a funcionalidade, a economía, a solidez, a luz, a alegría e o arroz con bogavante. Non.

Ás veces si que sae. Ás veces hai un milagre. Pero non se pode expor unha profesión como unha infalible sucesión de milagres. Iso non é serio. Iso é como pretender que Prometheus saíse interesante e mesmo emocionante. Non se pode.

José Ramón Hernández Correa
Doutor Arquitecto e autor de Arquitectamos locos?
Toledo · setembro 2012

José Ramón Hernández Correa
Nací en 1960. Arquitecto por la ETSAM, 1985. Doctor Arquitecto por la Universidad Politécnica, 1992. Soy, en el buen sentido de la palabra, bueno. Ahora estoy algo cansado, pero sigo atento y curioso.
follow me

Arquivado en: artigos, José Ramón Hernández Correa

Tags: , , , , , , , ,