Arquitectos e Enxeñeiros (¿Prometheus e Alien?) | José Ramón Hernández Correa

O outro día vin esta foto na páxina de Vaumm en Facebook:

1945 B32 Dominator | arquitectamoslocos.blogspot.com.es

E quedeime pasmado. O primeiro que se me ocorreu foi:

“Arquitectos, arquitectos, ¡que listos creémosnos/creémonos, e naufragamos ante un grifo!”

“Toma xa”.

“A ver si aprendemos”.

E pensei na eterna polémica entre nós e os enxeñeiros.

Os arquitectos adoitamos deixar os problemas a medio resolver, case sempre porque os suscitamos mal, mentres que estes avionacos son perfectos. No seu deseño non hai un só erro.

O noso problema é que os arquitectos podemos deseñar hoxe unha praza de touros, sen facer antes ningunha e sen ter nin idea de que necesita, e cando xa empezamos a coñecer o tema tócanos facer un cinema. E así non se pode. Sempre estamos a debutar.

Neste mundo superespecializado o arquitecto segue sendo un “humanista”; é dicir, un aprendiz de todo e un mestre de nada, e non pode competir con ningún experto. Mentres que un enxeñeiro leva toda a súa vida estudando e tentando perfeccionar os flaps ante as entradas en perda, un arquitecto exporíase que é un avión, como pode voar, que sentido ten o voo, etc, e todo o máis fará un disparatado debuxo ao Leonardo da Vinci (un dos maiores artistas da historia, e probablemente o peor inventor), e diría alborozado:

“Mira, acábaseme de ocorrer! É un helicoide para rubir polo aire. Quérelo probar?”

“Quen, yooooo? Nin farto de viño. Nin tolo da cabeza”.

Si, amigos, así somos os arquitectos. Sempre querendo inventar a pólvora sen saber nin como é exactamente unha explosión.

Claro, que tamén estou farto de ver proxectos de naves industriais por enxeñeiros. (Fan tres rayitas paralelas inclinadas en cada xanela porque, segundo eles, iso representa o vidro. E cousas así. Ás veces un diría que lles dá igual oito que oitenta).

Estou a xeneralizar. Seino. E vou estragalo aínda máis cunha comparación.

Xa contei o outro día que a película Prometheus decepcionoume porque abarca moito e non resolve nada, e máis aínda cando é inevitable poñela fronte á magnífica Alien.

Ao meu xuízo, Alien propón un problema moi simple. Adórnao con suxestións moi complexas, pero nin sequera abórdaas. Déixaas de fondo, como mera ambientación. O que de verdade aborda é a angustia dunhas persoas que senten en inferioridade, e que están encerradas cun monstro asasino practicamente indestructible e invencible. É só ese asunto. Nada máis. E a película desenvólveo ata as súas últimas consecuencias.

Comparemos esta película cos enxeñeiros. Temas moi concretos, formulacións moi nítidos, solucións directas e mesmo extremas. (Simplifico, xa se que simplifico).

Por outra banda temos a pretenciosa Prometheus. Esta curiosa película está chea de contradicións, como probablemente estábao Alien nos seus principios metafísicos e mesmo biolóxicos. Pero en Alien eses problemas se soslayaban, mentres que en Prometheus tráense ao primeiro plano e se soban e manosean ata o ridículo.

(Atención: Vou meter un spoiler. Que pouco me gusta esa expresión. Antes dicíase “destripar unha película”, que me gusta moito máis. Se non a vistes e pensades facelo, saltádevos o texto).

Uns seres que orixinan a vida na terra. Substancias biolóxicas, mutacións xenéticas, ADN, Divos?, a orixe do ser humano, un millonario viejísimo, a eterna mocidade, a morte, que hai máis aló?, o sentido da vida, o amor, relaciónelas pai-filla (ou fillo? Unha muller que ten unha cápsula cirúrxica para o seu uso exclusivo e esa cápsula só admite homes). Puff. Pérdome. E, o que é peor, abúrrome.

(Ás veces ríome, como cando un biólogo, por outra banda supercobardón, que foxe de calquera manifestación de vida, por remota que sexa, ve unha especie de serpe moi preocupante e acaríñaa cun cuchicuchi. E o seu compañeiro geólogo, que ten unhas sondas que fan no acto un mapa 3D do lugar, pérdese).

Bo. Non a destripo máis. Tampouco merece a pena.

Si merece a pena dicir que os arquitectos somos un pouco Prometheus. Sempre queremos chegar á esencia do misterio. Temos o gusto romántico de que para facer unha casa hai que coñecer á familia que a vai a habitar, e que tamén hai que coñecer o lugar, fundirse con el e aspirar as esencias de que se eu. Un enxeñeiro diría:

“Unha casa? Pois unha casa. Xa está”.

E debuxaríalle tres rayitas en cada vidro.

Os arquitectos non resolvemos os problemas porque non os sabemos expor, e non os sabemos expor porque non son planteables. Non é planteable un problema cuxas meras solicitaciones técnicas contamínanse de metafísica. Non é planteable que con cada novo edificio busquemos a felicidade, a beleza, o pracer, a funcionalidade, a economía, a solidez, a luz, a alegría e o arroz con bogavante. Non.

Ás veces si que sae. Ás veces hai un milagre. Pero non se pode expor unha profesión como unha infalible sucesión de milagres. Iso non é serio. Iso é como pretender que Prometheus saíse interesante e mesmo emocionante. Non se pode.

José Ramón Hernández Correa
Doutor Arquitecto e autor de Arquitectamos locos?
Toledo · setembro 2012

Arquivado en: artigos, José Ramón Hernández Correa

Tags: , , , , , , , ,