Yes needs more | Miguel Ángel Díaz Camacho

5 (100%) 2 votes

Innsbruck, Yes to all
Innsbruck, Yes to all

Esta é unha entrada estraña con respecto ao habitual e talvez por iso agrádanos especialmente. Trátase dun texto que non está dedicado de maneira específica á arquitectura, nin aos seus autores; tampouco fala de estratexias urbanas, xestión de enerxía ou recursos e outros tantos temas que nos interesan desde hai anos.

Esta vez apetecíanos escribir sobre unha mensaxe que ultimamente resoa por demasiadas esferas do cotián; unha mensaxe sinxela e hipnótico dirixido cara ao cidadán para dicirlle, sen distincións nin anotacións, un rotundo e luminoso SI’. Vexamos algúns exemplos e reflexionemos sobre este ‘YES’ refrescante e sen complexos.

A exposición e posterior catálogo ‘YES IS MORE’,1 convertido xa en icona para a alegría dos seus autores e editores, repasa o vertixinoso traballo do último arquitecto-celebridade e o seu novo grupo empresarial: Bjarke Ingels Group. Non se pretende aquí realizar un exercicio de crítica de arquitectura sobre a profusa obra de BIG,2 senón establecer unha reflexión sobre o proceso de lexitimación cultural dunha mensaxe que, de forma consciente e sincronizada, envíase desde diferentes ámbitos ao cidadán, mensaxe que pode ser sintetizado nunha palabra: YES, que na súa acepción adverbial, expresa

‘afirmación como resposta a unha pregunta’.3

Tras o soado ‘YES WE CAN’ de Barak Obama4 apareceron novas locuciones, sempre positivas, breves e efervescentes, que se ofrecen como resposta a unha pregunta calquera, aquela que un cidadán anónimo desexa realizar: desde o irónico ‘YES TO ALL’ de Sylvie Fleury5 ata o hedonista e autocomplaciente ‘YES IS MORE’ de BIG, pasando polo sinxelo ‘YES!’ que a marca Western Union6 publicitase en forma de letras-globo cor amarela flotando sobre diferentes cidades do mundo.

A resposta-afirmación, telegramática e reiterativa, preséntase como un complexo exercicio de sedución, activando un desexo ou aspiración que pode facerse realidade, sempre que o individuo poida pagalo e a sociedade no seu conxunto poida asumir as consecuencias. Trátase de converter ao cidadán en cliente insatisfeito, hedonista e caprichoso, o substrato necesario para o crecemento infinito da economía global.7

Bjarke Ingels elaborou unha fórmula, conceptualmente sinxela, que lle supuxo alcanzar o status de ‘celebrity’ a gran velocidade, capturando encargos de gran calaje ao longo e ancho do planeta. Por unha banda o seu ‘YES IS MORE’ lle (auto) presenta, nunha sorte de cadea sucesoria, como herdeiro de arquitectos da talla de Mies van der Rohe, e a súa ascético ‘LESS IS MORE’, ou Rem Koolhaas, e o seu redundante ‘MORE IS MORE’.

Doutra banda, o discurso exitoso de aire desenfadado e xuvenil, tan propio do novo modelo empresarial importado desde Silicon Valley, cativa a diferentes axentes do poder político e financeiro, que atopan un poderoso ‘ feedback’ nunha idea rapidamente consumible, asimilable e ‘ retweeteable’ ao resto dos cidadáns en forma de novas e refrescantes expresións, iso si, de non máis de tres palabras das cales, polo menos unha, sexa YES.

Non estaría de máis engadir a este coro de voces sensuais un *(asterisco) e un bo ‘tocho’ de letra pequena, fórmula imprescindible na actual dinámica comercial. Por unha banda, debería ser obrigatorio coñecer as contraindicacións e efectos secundarios dunha mensaxe edulcorado e narcotizante para os cidadáns: dicirnos ‘si a todo’ non é tan só tratarnos como a imbéciles, tamén supón a xeración dunha dinámica populista de autodestrución propia das sociedades en profunda decadencia.8

Doutra banda, deberíase establecer unha compensación por parte do ‘gurú’ cara aos cidadáns, cando a súa máxima revélese insuficiente, ineficaz, inservible ou simplemente falsa.9

Talvez deste xeito, puidésense dar as condicións para a aparición de mensaxes máis certeiras e reflexivos, de carácter educativo, terapéutico, hixiénico, solidario e pedagóxico, letras ordenadas con algún sentido da evolución da especie, palabras aparecidas desde o coñecemento e a responsabilidade, desde o oficio humilde e honesto cun mesmo e cos demais: ‘YES NEEDS MORE’.

Tal vez de este modo, se pudieran dar las condiciones para la aparición de mensajes más certeros y reflexivos, de carácter educativo, terapéutico, higiénico, solidario y pedagógico, letras ordenadas con algún sentido de la evolución de la especie, palabras aparecidas desde el conocimiento y la responsabilidad, desde el oficio humilde y honesto con uno mismo y con los demás: ‘YES NEEDS MORE’.

Xa o sabemos,

É moi difícil,

Dicir que non,

Dicir non quero…10

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doutor Arquitecto
Madrid. Marzo 2011.
Autor de Parráfos de arquitectura#arquiParrafos

Notas:

1. Yes is More. An Archicomic on Architectural Evolution, Big, Bjarke Ingels Group, Köln, Taschen, 2010.

2. Chama a atención se se compara cuantitativamente a obra de BIG (36 anos) coa obra completa de, por exemplo, Alejandro da Sota e Fco. Javier Sáenz de Oíza xuntos.

3. Definición obtida no dicionario da Real Academia Española.

4. Slogan utilizado polo senador demócrata Barack Obama durante a campaña presidencial de 2008.

5. A exposición sobre a obra de Sylvie Fleury ‘Yes to all’ pódese visitar no Centro de Arte contemporánea de Málaga ata o 12 de xuño de 2011.

6. Empresa adicada a transaccións económicas a nivel mundial.

7. Pra profundar sobre esta idea recoméndase ‘A vida líquida’ de Zygmunt Bauman.

8. A través de movementos como o 15 M ( Spanish Revolution ou Democraciarealya), solicitamos por fin, e non só ao poder político senón a todos os poderes incluído evidentemente o financeiro, que se inclúa nas súas misións e visións algo tan elemental como o respecto polo ser humano.

9. Unbo exemplo é Barack Obama e o seu No we can’t ante cuestións transcendentes, como o vergoñoso atraso no peche de Guantánamo, o fracaso da misión de paz en Israel, a falta de compromiso co obxectivo global de redución de emisións de CO2 e outros gases de efecto invernadoiro, a súa pasividade nos reiterados cumes do clima, etc.

10. Dicir que non, Mario Benedetti

Miguel Ángel Díaz Camacho

Doctor en Arquitectura, Decano de la Facultad de Tecnología y Ciencia UCJC. Presidente de la Asociación Sostenibilidad y Arquitectura,  perteneciente al Consejo Superior de los Colegios de Arquitectos de España. Director de MADC Arquitectos, estudio profesional con premios en concursos nacionales e internacionales, en la actualidad desarrolla proyectos en España y Noruega. Escritor y crítico de arquitectura, es autor de los libros “Párrafos de Arquitectura. Core(oh)grafías” (2016) y “Arquitectura y Cambio Climático” (2018).

follow me

Arquivado en: artigos, Miguel Ángel Díaz Camacho

Tags: , , , , , , , , , , , , ,