Planificar o benestar | Aldo G. Facho Dede

Sobre Planificación Urbana, Río Verde e os baipases.

Planificar el bienestar Aldo G. Facho Dede

Dende a orixe dos tempos, as cidades foron espazos intensos de intercambio, onde os homes buscaron construír un maior grao de benestar, entendido por Aristóteles como o “mellor ben”.  A evolución nos seus mecanismos de goberno e regulación ten que ver coa constante exploración de formas de equilibrio, que permitan repartir a prosperidade que nelas xérase.  Ao proxectar o seu desenvolvemento mediante un modelo de planificación integral e sistémico, amplíase a carteira de proxectos e o impacto positivo dos mesmos, xerando novos escenarios de investimento público e privado.

Nese sentido, os nosos veciños latinoamericanos han mellorado as súas cidades desde a aplicación dun modelo de planificación estratéxico e adaptativo. Quen viaxase na última década á cidade de Bos Aires, poden dar fe dos bos resultados das políticas orientadas á recuperación dos espazos públicos, desde a xestión integral dos sistemas urbanos, e a aplicación dun plan integral de mobilidade sustentable.

Buenos Aires | Fuente: buenosaires.gob.ar
Bos Aires | Fonte: buenosaires.gob.ar

O Plan Director Estratéxico da cidade de San Pablo propón destinar o 60% dos fondos obtidos por capitalización de plusvalías para transporte público e vivenda social. A cidade de Río de Xaneiro buscou as Olimpíadas como evento detonante para o plan de transformación da cidade, destinando o 80% do investimento como legado en infraestrutura, vivenda social, transporte e espazo público. E así poderiamos seguir repasando exemplos exitosos, nos que a planificación mellorou a calidade de vida dos cidadáns e o valor da cidade.

O caso de Lima dista moito desoutras realidades, durante a anterior xestión concluíronse os estudos para o Plan Metropolitano de Desenvolvemento Urbano (PLAM 2035), documento avalado polo programa de Nacións Unidas ONU-HABITAT. Con todo, á data, a actual xestión non continuou o proceso. No seu lugar aprobaron -sen ter atribución, segundo a Lei Orgánica de Municipalidades (Art.157)- un documento titulado “Plan de Desenvolvemento Local Concertado 2016-2021”, no cal se incorporan como “Proxectos de Investimento Estratéxico” unha serie de obras viarias entre as que destacan 18 baipases, que se presentan sen contexto nin sustento de planificación.

"Baipases" de la Av. 28 de Julio | Fuente: andina.com.pe
“Baipases” da Av. 28 de Julio | Fonte: andina.com.pe

Lamentablemente isto non é un tema menor, a obra máis polémica da actual xestión municipal son os baipases da avenida 28 de xullo, para os que se usou o orzamento reservado para o proxecto “Río Verde”, mediante o cal se pretendía recuperar e conectar as marxes do río Rímac no Centro de Lima.  Máis aló do transfondo político, o que se pon en evidencia é que, ao non ter un Plan Metropolitano de Desenvolvemento Urbano, a cidade carece dun modelo consensuado de futuro, en base ao cal discutir obxectivamente a pertinencia dun ou outro proxecto. A ausencia dunha visión integral vai en contra o principio do “mellor ben”, pois en lugar de ser a cidade a que defina os seus proxectos prioritarios, queda suxeita a iniciativas illadas que non coadyuvan entre si, e terminan por agravar os problemas. A demostrada ineficacia dos mencionados baipases para solucionar a conxestión vehicular neses nodos, é a mellor proba do antes exposto.

Mediante a planificación damos escala territorial e temporal aos posibles escenarios de solución.  Por exemplo, pásase de discutir sobre se necesitamos escaleiras ou teleféricos para acceder ao alto dos cerros, para pensar nos posibles modelos de consolidación da cidade cara aos seus bordos, e a densificación das áreas con boa accesibilidade aos servizos urbanos.

Cerros de Lima | Fuente: munlima.gob.pe
Cerros de Lima | Fonte: munlima.gob.pe

Está claro que a Planificación Urbana non é a resposta milagrosa a todos os males da cidade, pero si que é un camiño tecnicamente confiable por medio do cal podemos proxectar o noso futuro, baixo o obxectivo da procura do “mellor ben” para todos.

Aldo G. Facho Dede · Arquitecto 
Lima · Novembro 2017
Autor do Blogue Habitar: Ambiente+Arquitectura+Ciudad

Arquivado en: Aldo G. Facho Dede, artigos

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,