[:es]
Acabo de leer una buena frase de Rem Koolhaas en el blog de Cosas de Arquitectos. El titular dice:
«La arquitectura por definición es una aventura caótica».
La frase completa no la copio para que así les hagáis una visita a estos chicos, que lo merecen, (Frasecica).
Hacer arquitectura es coordinar aspectos que en principio no son coordinables, y es dar cancha a muchas solicitaciones diversas. Estoy de acuerdo con lo que dice Koolhaas, sólo que yo utilizaría como conclusión (y titular) prácticamente la contraria: La arquitectura es una aventura que siempre lucha contra el caos.

¿Que pierde? Vale, también nosotros, todos, nos pasamos la vida luchando contra la muerte y al final perdemos. La vida es una enfermedad mortal, y la arquitectura es una aventura caótica que acaba naufragando en el caos. Sí, de acuerdo. Pero es un naufragio extraordinario, fruto de la convicción de que se puede y se debe luchar.
Eso es lo que le da gracia y sentido a la aventura. Sentimos trágica, unamunianamente, la vida. Tenemos miedo a morir, a desaparecer sin dejar nada, a dejar de ser. Pero por eso mismo nos aferramos a la vida y la disfrutamos. Si no muriéramos nunca no tendría sentido nada; todo sería un aburrimiento.
Por el mismo motivo, si nuestro mundo fuera un ente ordenado no habría por qué hacer arquitectura, ya que nos vendría todo dado, y cualquier chabolo (o cualquier montón de trastos) colocado y dispuesto de cualquier manera sería armonioso y bello, útil y funcional, y sus proporciones, dimensiones y características varias serían siempre gratas.
Pero no es así. La entropía es una puñetera. (Es una puñetera y al mismo tiempo una estimuladora y una entusiasmadora. Es la que nos hace saltar de la cama todas las mañanas y lanzarnos a la lucha diaria).
El Otro poema de los dones, de Jorge Luis Borges, comienza así:
Gracias quiero dar al divino
laberinto de los efectos y de las causas
por la diversidad de las criaturas
que forman este singular universo,
por la razón, que no cesará de soñar
con un plano del laberinto,
[…]
El universo es un inextricable (y divino) laberinto de causas y efectos, pero el ser humano jamás renunciará a soñar con un plano del laberinto, y a trabajar duramente para dibujarlo.
Tal vez en muchos siglos sólo sea capaz de cartografiar un par de giros o recodos, pero no se desanimará ante el ingente trabajo que le queda, sino que celebrará haber reconocido esos dos giros, y estará siempre dispuesto a descifrar el siguiente, aunque le lleve otro milenio.
Esa es la condición humana
En arquitectura, no sólo una obra tiene que luchar contra mil dificultades, y no triunfa nunca completamente y casi nunca parcialmente, sino que las pocas veces que sale más o menos airosa se levanta en medio de un entorno hostil. (¿Cuántas veces hemos ido en peregrinación a ver una obra mítica y nos la hemos encontrado casi tapada por un concesionario de coches o por un restaurante de comida rápida, que los fotógrafos de arquitectura evitan hábilmente?). Ya no es que no podamos hacer una buena obra de arquitectura: Es que no podemos cambiar el mundo.
Y sin embargo seguimos.
He puesto antes un enlace al concepto «entropía» de la wikipedia, y me ha sorprendido (y agradado especialmente) que la palabra proceda del griego «evolución» o «transformación». Yo ya sabía que era una medida del desorden, y que era una energía que no produce trabajo, una energía inútil, una gaita. Y además significa la irreversibilidad de los procesos y, en definitiva, la tragedia de la vida (El Sentimiento Trágico de la Vida). Pero lo que no me esperaba (pero, por lo demás, es obvio) es que eso mismo fuera la evolución o la transformación.
Bruno Zevi, cordial odiador de simetrías y de esquemas rígidos en arquitectura, escribió que sólo los cementerios están ordenados. Yo añado que «perfecto» significa «terminado» y, en muchos sentidos, muerto.
Por lo tanto, bendito desorden y bendita imperfección. (Y aún más: Bendito afán de luchar siempre contra el desorden y contra la imperfección. Y aún más todavía: Bendita maldición de ser siempre derrotados en ese afán).
Lo dicho: una tragedia sin solución.
Este blog tiene un perfil de lectores insultantemente jóvenes. Eso no es malo de suyo, pero les priva, por ejemplo, de haber conocido a Maxwell Smart, el Superagente 86.

Les contaré a todos ellos (pobrecillos) que este formidable agente secreto luchaba contra el mal. El mal residía en la agencia KAOS, y él militaba en CONTROL.
Eso es: Control contra Kaos
El superagente siempre ganaba, pero pichís pichás. No es que fueran victorias apabullantes, casi siempre eran pírricas, y también ridículas.
O sea, que ahora, después de tantos años, me doy cuenta de que Maxwell Smart era el símbolo de la arquitectura, su más ardiente metáfora. No, si al final resulta que me decidí a ser arquitecto por su culpa.
José Ramón Hernández Correa
Doctor Arquitecto y autor de Arquitectamos locos?
Toledo · septiembre 2013
[:gl]
Acabo de ler unha boa frase de Rem Koolhaas no blogue de Cosas de Arquitectos. O titular di:
«A arquitectura por definición é unha aventura caótica».
A frase completa non a copio para que así lles fagades unha visita a estes rapaces, que o merecen (Frasecica).
Facer arquitectura é coordinar aspectos que en principio non son coordinables, e é dar cancha a moitas solicitudes diversas. Estou de acordo co que di Koolhaas, só que eu utilizaría como conclusión (e titular) practicamente a contraria: A arquitectura é unha aventura que sempre loita contra o caos.

Que perde? Vale, tamén nós, todos, nos pasamos a vida loitando contra a morte e ao final perdemos. A vida é unha enfermidade mortal, e a arquitectura é unha aventura caótica que acaba naufragando no caos. Si, de acordo. Pero é un naufraxio extraordinario, froito da convicción de que se pode e se debe loitar.
Iso é o que lle dá graza e sentido á aventura. Sentimos tráxica, unamunianamente, a vida. Temos medo a morrer, a desaparecer sen deixar nada, a deixar de ser. Pero por iso mesmo aferrámonos á vida e gozámola. Se non morrésemos nunca tería sentido nada; todo sería un aburrimento.
Polo mesmo motivo, se o noso mundo fose un ente ordenado non habería por que facer arquitectura, xa que nos viría todo dado, e calquera chabolo (ou calquera chea de trastes) colocado e disposto de calquera xeito sería armonioso e belo, útil e funcional, e as súas proporcións, dimensións e características varias serían sempre gratas.
Pero non é así. A entropía é unha maldita. (É unha maldita e ao mesmo tempo unha estimuladora e unha entusiasmadora. É a que nos fai saltar da cama todas as mañás e lanzarnos á loita diaria).
O Outro poema dos dons, de Jorge Luis Borges,, comeza así:
Grazas quero dar ao divino
labirinto dos efectos e das causas
pola diversidade das criaturas
que forman este singular universo,
pola razón, que non cesará de soñar
cun plano do labirinto,
[…]
O universo é un inextricable (e divino) labirinto de causas e efectos, pero o ser humano xamais renunciará a soñar cun plano do labirinto, e a traballar duramente para debuxalo.
Talvez en moitos séculos só sexa capaz de cartografiar un par de xiros ou recodos, pero non se desanimará ante o inxente traballo que queda, senón que celebrará recoñecer eses dous xiros, e estará sempre disposto a descifrar o seguinte, aínda que lle leve outro milenio.
Esa é a condición humana.
En arquitectura, non só unha obra ten que loitar contra mil dificultades, e non triunfa nunca completamente e case nunca parcialmente, senón que as poucas veces que sae máis ou menos airosa levántase no medio dunha contorna hostil. (Cantas veces fomos en peregrinación a ver unha obra mítica e atopámonola/atopámosnola case tapada por un concesionario de coches ou por un restaurante de comida rápida, que os fotógrafos de arquitectura evitan hábilmente?). Xa non é que non podamos facer unha boa obra de arquitectura: É que non podemos cambiar o mundo.
E con todo seguimos.
Puxen antes unha ligazón ao concepto «entropía» da wikipedia, e sorprendeume (e agradado especialmente) que a palabra proceda da grego «evolución» ou «transformación». Eu xa sabía que era unha medida da desorde, e que era unha enerxía que non produce traballo, unha enerxía inútil, unha gaita. E ademais significa a irreversibilidad dos procesos e, en definitiva, a traxedia da vida (O Sentimento Tráxico da Vida). Pero o que non me esperaba (pero, polo demais, é obvio) é que iso mesmo fose a evolución ou a transformación.
Bruno Zevi, cordial odiador de simetrías e de esquemas ríxidos en arquitectura, escribiu que só os cemiterios están ordenados. Eu engado que «perfecto» significa «terminado» e, en moitos sentidos, morto.
Por tanto, bendita desorde e bendita imperfección. (E aínda máis: Bendito afán de loitar sempre contra a desorde e contra a imperfección. E aínda máis aínda: Bendita maldición de ser sempre derrotados nese afán).
O devandito: unha traxedia sen solución.
Este blogue ten un perfil de lectores insultantemente novos. Iso non é malo de seu, pero prívalles, por exemplo, de coñecer a Maxwell Smart, o Superagente 86.

Contareilles a todos eles (pobrecillos) que este formidable axente secreto loitaba contra o mal. O mal residía na axencia KAOS, e el militaba en CONTROL.
Iso é: Control contra Kaos.
O superagente sempre gañaba, pero pichís pichás. Non é que fosen vitorias humillantes, case sempre eran pírricas, e tamén ridículas.
Ou sexa, que agora, despois de tantos anos, doume conta de que Maxwell Smart era o símbolo da arquitectura, a súa máis ardente metáfora. Non, se ao final resulta que me decidín a ser arquitecto pola súa culpa.
José Ramón Hernández Correa
Doctor Arquitecto e autor de Arquitectamos locos?
Toledo · setembro 2013
[:en]
I have just read a good phrase of Rem Koolhaas in the blog Cosas de Arquitectos. The holder says:
«The architecture for definition is a chaotic adventure».
The phrase completes I do not copy it in order that this way you do a visit to these boys, who deserve it, (Frasecica).
To do architecture is to coordinate aspects that at first are not coordinables, and it is to give field to many diverse solicitations. I agree with what Koolhaas says, only that I would use as conclusion (and to title) practically contradicts it: The architecture is an adventure that always fights against the chaos.

That loses? It costs, also we, all, we spend the life to ourselves fighting against the death and ultimately we lose. The life is a mortal disease, and the architecture is a chaotic adventure that ends up by sinking in the chaos. Yes, in agreement. But it is an extraordinary shipwreck, fruit of the conviction of which one can and it is necessary to to fight.
It is what gives him grace and sense to the adventure. We feel tragic, unamunianamente, the life. We are afraid to dying, to disappearing without leaving anything, to stopping being. But because of it same we stick to the life and enjoy it. If we were not dying sense would never ma anything; everything would be a boredom.
For the same motive, if our world was a tidy entity it would not have why to do architecture, since it us would come quite given, and any chabolo (or any heap of utensils) placed and arranged anyhow would be harmonious and beautiful, useful and functional, and his proportions, dimensions and different characteristics would be always pleasing.
But it is not like that. The entropy is a puñetera. (It is a puñetera and at the same time an estimuladora and an entusiasmadora. It is the one that makes us jump of the bed every morning and throw to the daily fight).
Another poem of the gifts, of Jorge Luis Borges, it begins this way:
El Otro poema de los dones, de Jorge Luis Borges, comienza así:
Thank you I want to give to the divine
labyrinth of the effects and of the reasons
for the diversity of the creatures
that form these singular universe,
for the reason, which will not stop dreaming
of a plane of the labyrinth,
[…]
The universe is the inextricable one (and divine) labyrinth of reasons and effects, but the human being will never give up dreaming of a plane of the labyrinth, and working duramente to draw it.
Maybe in many centuries only there is capable of cartografiar a couple of drafts or bends, but he will not lose heart before the enormous work that he still has, but it will celebrate to have recognized these two drafts, and to be always ready to decipher the following one, though it takes another millenium to him.
This it is the human condition.
In architecture, not only a work has to fight against thousand difficulties, and never triumphs completely and almost partially, but rarely that works out more or less airy gets up in the middle of a hostile environment ever. (How many times we have been going in peregrination to see a mythical work and we have been her almost covered by a concessionaire of cars or for a restaurant of snack food, which the photographers of architecture avoid skilfully?). Already it is not that we could not do a good work of architecture: It is that we cannot change the world.
And nevertheless we continue.
I have put before a link to the concept «entropy» of the wikipedia, and I have surprised (and pleased specially) that the word comes from the Greek «evolution» or «transformation». I already knew that it was a measure of the disorder, and that was an energy that does not produce work, a useless energy, a bagpipe. And in addition it means the irreversibility of the processes and, definitively, the tragedy of the life (The Tragic Feeling of the Life). But what was not waiting for me (but, for the rest, it is obvious) is that it itself was the evolution or the transformation.
Bruno Zevi, cordial odiador of symmetries and of rigid schemes in architecture, wrote that only the cemeteries are tidy. I add that «perfect» it means «finished» and, in many senses, dead man.
Therefore, blessed disorder and blessed blemish. (And furthermore: Blessed zeal to fight always against the disorder and against the blemish. And furthermore still: Blessed curse of being defeated always in this zeal).
The above mentioned thing: a tragedy without solution.
This blog has a readers’ profile insultantemente young. It is not bad of his, but it forbids them to have known, for example, Maxwell Smart, the Superagent 86.

I will tell all of them (pobrecillos) that this formidable secret agent was fighting against the evil. The evil was residing in the agency KAOS, and he militaba in CONTROL.
It is: Control against Kaos.
The superagent always was winning, but pichís pichás. It is not that they were resounding victories, almost always they were pírricas, and also ridiculous.
Or, that now, after so many years, I realize that Maxwell Smart was the symbol of the architecture, his more ardent metaphor. Not, if ultimately it turns out that I decided to be an architect for his fault.
José Ramón Hernández Correa
PhD Architect and author of Arquitectamos locos?
Toledo · september 2013
[:]




