O uso cívico do espazo público ou a cidade entendida como instrumento de cambio | Cristina García-Rosales

La Herradura, Julia Molina arquitecta

“…O lugar só se pode construír desde o fluír da vida.”

A arquitectura, tal como cada día entendémola máis e máis persoas e colectivos, é o conxunto de modificacións introducidas na superficie terrestre con obxecto de satisfacer as necesidades humanas cotiás.

O texto de Heidegger “Poéticamente habita o ser humano sobre a terra” -a partir dun poema de Hölderlin-, acaba dicindo: “o poetizar é a capacidade fundamental do habitar humano”. Esta concepción tamén a recolle Gaston Bachelard no seu fermoso ensaio A poética do espazo.

Onde quero chegar con todo isto, é á indispensable conversión do espazo público da cidade nun lugar para que o ser humano habite. E para que poida facelo poéticamente con todas as súas contradicións.

Esta cuestión é fundamental para rescatalo do chamado urbanismo global descontrolado, propio dos últimos tempos de inconsistente bonanza económica. Un urbanismo ao servizo do desfrute duns poucos privilexiados, no que non se tivo en conta a todas as persoas ás que vai destinado. Un urbanismo de recintos valados, de prazas duras, de centros comerciais, de división de funcións que levan a grandes desprazamentos privados en automóbil discorrendo polas autoestradas da nada.

E nas que as redes de intereses económicos se encarnaron en figuras como o dono do chan ou o promotor, así como arquitectos e políticos que os acompañaron no seu delirio, verdadeiros destrutores da cidade actual. Conseguiron enormes beneficios, iso si, a cambio dunha deshumanización sistematizada e un crecemento incontrolado das urbes, causa principal do aumento da contaminación e do impacto ambiental.

Afortunadamente cada vez enténdense máis os conceptos como o urbanismo dos afectos ou a sostibilidade afectiva, a planificación flexible ou o urbanismo emerxente.

Unha nova xeración de novos arquitectos e arquitectas está a abandonar o seu tradicional servizo ao poder económico e ao seu ego particular e estase a achegar a unha sociedade civil comprometida. A cidadanía comeza a integrar este novo concepto de arquitectura e de espazo público nos seus lugares comúns, como a igualdade no cotián, as relacións, a cultura ou a reivindicación social.

Propoñemos, polo tanto, como instrumento para o cambio, un entendemento poético -e polo tanto lúdico e afectivo- do espazo público. Polo que recibamos o acubillo necesario e indispensable como referencia para a nosa vida diaria. Desexamos crear espazos que nos alberguen, onde nos sintamos ben e identificados.

Porque a verdadeira arquitectura dá forma ao ambiente e aposenta dentro de si aos seres que o habitan. E dálles sentido. De novo xorde o remato habitar ligado ao do lugar que o sustenta, como universo compartido de recoñecemento. Entendendo o espazo público da cidade como un lugar para o encontro e a participación. Como un ben público por definición, o que significa que pertence a toda cidadanía que pode facer uso del sen exclusións. Co respecto debido, iso si, cara aos demais e ao medio.

O espazo público pódese entender, entón, como un espazo democrático e político, cuxo protagonista é ese ser (nós) ao que chamamos cidadán.

Para que así sexa, se fai necesario repensalo, reinventalo e humanizalo, involucrando os habitantes de xeito colaborador. Utilizando as novas tecnoloxías e as redes como plataformas sociais. Cunha planificación que vaia dende abaixo a arriba (e non ao revés), que sexa flexible, áxil e, sobre todo, transparente. Educando, así mesmo, no espazo, á infancia para que o concepto de cidade, asimilado como a “casa de todos”, se integre e se estenda.

Este espazo público habitable é o instrumento para o cambio que propoñemos para unha sociedade nova, humanista e solidaria.

Cristina García-Rosales. arquitecta
madrid. setembro 2011

Cristina García-Rosales

Soy arquitecta (1980). Mis proyectos son muy diversos. En 1995 fundo el grupo La Mujer Construye, en el que ocupo la Presidencia. 

follow me

Arquivado en: artigos, Cristina García-Rosales

Tags: , , , , , , , , , , , , ,