Cuestión de estilo | bRijUNi

Podería resultar divertido, si non fose porque estamos falando dun señor moi serio e de gran prestixio, ler un texto como o que Patrik Schumacher (socio de Zaha Hadid desde publicou fai no ano 2010 en The Architects’ Journal facendo unha apología do estilo paramétrico (parametricism en inglés), digna de tempos moi antigos. O texto, cuxo belixerante título era nada menos que Let the style wars begin (Que comece a guerra dos estilos), arrincaba apoiándose no Manifesto Paramétrico que o propio Schumacher lanzara en 2008.

Portada, revista nº 3 ARKITEKTUR, danesa, do ano 1957

Esta aspiración estilística universal, case un chamamento a unha hermandad de arquitectos en torno ao paramétrico, lícita en todo caso, apóiase nalgunhas afirmacións máis que discutibles, moitas delas respondidas por Adam Nathaniel Mayer no seu artigo de poucas semanas despois Style and the Pretense of `Parametric´Architecture. Nós queremos fixarnos nunha en concreto, que é a de que o post-modernismo e o deconstructivismo foron, en opinión do Doutor Schumacher, meros episodios de transición, similares ao art nouveau e ao expresionismo, como transicións do historicismo ao movemento moderno. Tal afirmación levaríanos rápidamente a debater a definición de estilo, e ese debate é sen dúbida absolutamente caduco (cadáver, que diría Andrés Perea), cando o interesante, na nosa opinión, é aceptar que os estilos non son máis que etiquetas ou acordos da linguaxe, máis ou menos acertados ou discutibles, para poder entendernos agrupando en categorías e grupos cando detectamos certos elementos comúns na arquitectura, ou en calquera outra disciplina.

En cambio, si nos pareceu moito máis interesante que Schumacher fixese referencia, na súa decidida aposta polo estilo paramétrico como “resposta creíble e sostenible á crise do movemento moderno que resultou en vinte e cinco anos de procura estilística”, ao texto de John Summerson de 1957 publicado no Journal of the Royal Institute of British Architects. Nel, co título The Case for a Theory of Modern Architecture, transcrición dunha conferencia do propio Summerson, este afirma que “o programa como a orixe da unidade é o único principio novo relativo á arquitectura moderna”, isto é, separadamente doutras consideracións como a da autoridade incuestionable da unidade como principio que substituíu o que antes ocupaba a antigüidade, que só a través do programa, a unidade resultante pode, en opinión de Summerson, “ser descrita como unha unidade dun proceso”. Aparecen así dous términos crave na arquitectura paramétrica: programa e proceso, nas que Schumacher podería haberse apoiado con máis decisión para xustificar a súa particular guerra de estilos.

Como vemos, o debate non é exactamente o que poderiamos chamar un asunto novo senón que as súas raíces, non xa en canto ao debate sobre que é un estilo ou non, que actualmente non interesa, si non en canto a cales son os principios dunha arquitectura verdaderamente moderna hoxe onde, desde logo, o parametricismo tería un lugar, a menos ata que pasase de moda, como vaticina Adam Nathaniel Mayer, remóntanse polo menos a cincuenta anos atrás e xa Summerson entón preguntábase tamén si “a posición dun arquitecto preocupado pola expresión ou o estilo non era a dun home que estaba buscando ás apalpadelas polo camiño de regreso ao clasicismo ou ao neoclasicismo, ou, por expresalo do xeito máis exacto posible, ao criptoneocaliscimo”.

Seica hai que buscar aí ao Doutor Schumacher? A resposta, de novo, poderiamos atopala en textos coetáneos ao de Summerson e, concretamente en Orixes e tendencias da arquitectura moderna, artigo de Mattew Nowicki publicado na nosa Arquitectura en 1955 onde xa advertía que “na abafadora maioría do deseño moderno, a forma segue á forma e non á función”, e diso é probablemente do que terían que ocuparse os apóstolos do parametricismo e así, mostrándose sinceros e partindo de verdades que todo o mundo entende como a da súa incansable procura formal, podería construírse un marco, utilizando as palabras do Doutor Schumacher, creíble e sostenible que respondese á crise da modernidad.

Texto por bRijUNi arquitectos: Beatriz Villanueva Cajide -Arquitecto e Master en Proxectos Arquitectónicos Avanzados (ETSA Madrid)- e Francisco Javier Casas Cobo -arquitecto e Master en Teoría, Análise e Historia da Arquitectura (ETSA Madrid).

bRijUNi arquitectos

Beatriz Villanueva es Arquitecta, Master en Gestión de Espacios Virtuales, Master en Proyectos Arquitectónicos Avanzados y PhD (ABD) con su tesis “Arquitectura y Compromiso. Actualización y revisión crítica de los manifiestos de arquitectura”, dentro del grupo ARKRIT de teoría y crítica (ETSAM).

Francisco J. Casas es Arquitecto, Master en Análisis, Teoría e Historia de la Arquitectura y PhD (ABD) con su tesis “Fundamentos Historiográficos, Teóricos y Críticos de los años 50” dentro del Departamento de Composición Arquitectónica (ETSAM).

follow me

Arquivado en: artigos, bRijUNi architects

Tags: , , , , , , , , ,