Utopía/Nutopia | Miquel Lacasta

5 (100%) 1 vote

Nutopia
Nutopia

Os anos 60 foron a idade das megaestructuras, a idade dos soños utópicos, a idade das revoltas contra o establecido. Á súa vez foron a época da construción dun imaxinario común. A idade dun optimismo militante, case arrogante; A principios dos 70, quizais por pura lei do péndulo, veu o tempo das visións apocalípticas, de imaxinar un mundo na máxima decadencia, de ficcións extremas na súa negatividad.

O comezo e o final desta idade vén enmarcada por dúas exposicións míticas no MoMA de Nova York: Visionary Architecture en 1960 e New Domestic Landscape en 1972. Este marco temporal coincide case á perfección co feito simbólico da elección como presidente de JFK John Fitzgerald Kennedy en 1960, e o advenimiento da crise do petróleo de 1973, é dicir da cristalización dunha nova era, visionaria, utópica, optimista, dun lado, e doutro, a implosión catastrófica da negatividad, distópica e pesimista.

O espazo imaxinario común deste percorrido vén estructurado pola posibilidade, hoxe prácticamente inconcibible, de participar dunha visión conxunta. Non é explicable senón doutro xeito, que en diferentes puntos do planeta, arquitectos, artistas e creativos de toda condición, fosen capaces de, nun tempo increíblemente curto, crear unha cultura especifica, un relato común, unha estética participada. Esa década, por estrañas, ou non tan estrañas razóns, constituíu o pico máis extremo da creatividade desbordante, tanto é as súas versións bienintencionadas como nas lecturas e visións máis críticas, e ata cínicas.

Hoxe, a década das utopías está enormemente desconsiderada. Unha estraña sensación de vergoña allea ante os excesos imaxinativos e delirios do momento, non permiten ver con claridade a forza nutritiva e as propostas de indubidable valor que en termos proyectuales, os centenares de proxectos utópicos, lanzarvos sobre un futuro, que hoxe aínda constitúen un tecido enormemente nutritivo para pensar a arquitectura.

Non creo que se trate de volver fomentar unha lóxica do utópico a estas alturas, o momento máxico dos 60 non volverá, e por riba, teriamos o perigo inminente de caer na nostalxia. Con todo, fai falta unha reflexión profunda e concienzuda, desapasionada e rigorosa dun momento da historia da arquitectura, onde múltiples voces parecían ir, con propostas singulares e moi diferentes, iso si, nunha mesma dirección.

É difícil de entender que na maioría das escolas de arquitectura, aínda hoxe, ese momento doce da creatividade quede sepultado por unha descualificación xeral, un desprezo aos soñadores, dunha época, e dilúase un espírito, que boa falta fainos agora. O espírito de soñar.

Soamente algunhas voces cualificadas, de forma pouco coordinada e impulsadas pola súa notabilísimo interese histórico parecen recuperar de cando en vez, esas voces esquecidas. A extraordinaria exhibición ambulante Clip/Stamp/Fold, multicomisariada e liderada por Beatriz Colomina,1 e o último libro de Rem Koolhaas e Hans Ulrich Obrist, acerca dos metabolistas xaponeses,2 por poñer dous exemplos archiconocidos e recentes, parecen canalizar un certo ruído de fondo, consistente en recuperar para a contemporaneidad a alma fundamental da arquitectura, cosificada, na vontade de imaxinar e soñar se é preciso.

Un dos actos máis interesantes, para-arquitectónicos e pouco coñecidos que ejemplifican esa necesidade de imaxinar e soñar, é a declaración dun novo país, NUTOPIA, por parte da parella imaxinativa por excelencia desa época. Refírome a John Lennon e Yoko Ono.

Se como di Rem Koolhaas, todo arquitecto ten nos seus xenes a utopía, no caso de Lennon e Ono, esa xenética foi especialmente xenerosa.

A acción performativa de Nutopia, realizada como declaración en abril de 1973, consistiu na declaración dun novo país conceptual, onde basicamente só hai xente, é dicir, Nutopia consiste nun lugar virtual, onde non existen terras, nin fronteiras, nin pasaportes, nin ningunha outra lei máis que a lei cósmica. Un lugar que designa como embaixadores a todos os pertencentes a Nutopia e pídese o recoñecemento da ONU. É curioso o que se asemella Nutopia, a Internet. Hoxe sabemos que desde un punto de vista social e cultural, unha parte da internet que coñecemos hoxe, participaba e segue participando do espírito de Nutopia.

É por iso que de feito Nutopia xa existe na rede,3 e de forma totalmente gratuíta e simplemente por pura empatía cunha certa maneira de entender o mundo, unha certa maneira de mirar e entender, de construír un relato á vez prospectivo e optimista, ou simplemente por nostalxia dun momento histórico onde todo parecía posible, calquera persoa, sen requisitos de ningún tipo pode ser cidadán de Nutopia.

Eu non se se os médicos ou os avogados deberían necesariamente ser cidadáns de Nutopia, pero creo que os arquitectos definitivamente se que deberían formar parte dun lugar imaxinado, que activa o imaxinario.

Se perdemos a capacidade de imaxinar, perdemos a arquitectura enteira. De feito estou convencido que deberiamos deixar que en arquitectura, a imaxinación superase a intelixencia.

Miquel Lacasta. Doutor arquitecto
Barcelona, outubro 2012

Notas:

COLOMINA, Beatriz, y BUCKLEY, Craig, Clip Stamp Fold: The Radical Architecture of Little Magazines, 196X, 197X, ACTAR, Barcelona, 2010

KOOLHAAS, Rem, OBRIST, Hans Ulrich, Project Japan: Metabolism TalksTaschen, Köln, 2011

3  joinnutopia.com

Es cofundador en ARCHIKUBIK y también en @kubik – espacio multidisciplinario. Obtuvo un Ph.D. con honores (cum laude) en ESARQ Universitat Internacional de Catalunya UIC y también fue galardonado con el premio especial Ph.D (UIC 2012), M.arch en ESARQ Universitat Internacional de Catalunya, y se graduó como arquitecto en ETSAB Universitat Politècnica de Catalunya . Miquel es profesor asociado en ESARQ desde 1996. Anteriormente, fue profesor en Elisava y Escola LAI, y también en programas de postgrado en ETSAB y La Salle. Fue arquitecto en la oficina de Manuel Brullet desde 1989 desde 1995.

 

follow me

Arquivado en: faro, Miquel Lacasta Codorniu

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,