Trilito | Antonio S. Río Vázquez

Imagen: Alcudia (Maqueta). Fotografía de Alberto Seijido

No ano 1949, Alejandro de la Sota proxectou un conxunto residencial en Galicia: unha serie de aloxamentos temporais que se apartaban da idea tradicional de hotel, situando as vivendas para distintos tipos de familias dispersas sobre o territorio, mentres os servizos comúns concentraríanse noutro edificio illado.

Entre os tipos residenciales propostos figura un cunha organización moi sinxela: En torno a un espazo central —destinado a salón de estar e comedor— sitúanse simétricamente os dormitorios ao carón e a cociña e a zona destinada ao servizo ao oposto. O núcleo prolóngase cara ao exterior subliñado por un pavimento pétreo e mediante unha fina cuberta plana apoiada nos dous volumes pétreos laterales.

«O amor ao Oco e ao Macizo influíu na composición dos alzados deste hotel. Un muro con boa calidade é sempre un tema arquitectónico; gusta un moito de poder empregalo»1, escribe Sota á beira dos debuxos cando se publican nas páxinas da Revista Nacional de Arquitectura. A laja horizontal, apoiada sobre as dúas pezas macizas recrea o exemplo perfecto de trilito, unha estrutura que se pode observar nos numerosos dólmenes megalíticos repartidos pola xeografía galega.

Aínda que o proxecto non chega a materializarse, permaneceu latente na mente de Sota: máis de trinta anos despois encárganlle outro conxunto residencial, esta vez en Mallorca, sobre o Mediterráneo. Alí aparece a tapia, a piscina, o mirador con emparrado… e unha casa reconocible: nuevamente, ao carón dormitorios, ao outro, cociña e dormitorio, no medio, só o baleiro.

Un espazo central destinado a estar, comedor, solárium… que volve proxectarse cara ao exterior nunha dobre terraza, e coróase por un terceiro elemento, enfatizando a súa condición de umbráculo, de pórtico, de trilito: «viviremos en toda a pequena parcela que así convertemos na máis grande casa»2. A vida desenvólvese por encima e por baixo da estrutura funcional aberta. «Si o home encérrase na súa propia casa consegue todo, pero perde natureza. Busca entón o xeito de aprehenderla, si non toda, en parte»3.

Tampouco chega a construírse. O trilito habitable proposto por Sota permanece como outra das súas múltiples indagacións arquitectónicas. Unha homenaxe póstumo chega anos logo da man de Luis Moreno Mansilla y Emilio Tuñón Álvarez, cambiando o mar de fondo: de novo o Atlántico, sobre a costa gaditana4. Alí levántanse dúas duas casas xemelgas que miran cara ao océano. Apoiadas sobre unha plataforma, as vivendas empregan un mesmo esquema: «Dous grupos de estancias se articulan en torno a un amplo salón case exterior que vincula o patio de acceso e a terraza»5, converténdose nun bo corolario á procura iniciada por Sota.

Aínda que non vexa materializado o ansiado trilito, podemos rastrexar a súa presenza noutros dos seus proxectos, nas herdanzas e homenaxes. Quizá puido pensar o mesmo que o seu compañeiro de xeración, o arquitecto danés Jørn Utzon, ando aquel, poucos meses antes de morrer, comentou que non fixera máis nada que o que os antigos gregos xa fixesen: «poñer unha viga sobre dúas columnas»6.

antonio s. río vázquez . arquitecto

a coruña. decembro de 2012

notas:

1 SOTA, A. de la, «Hotel para una familia en Galicia», Revista Nacional de Arquitectura 101 (Mayo de 1950), 214

2 SOTA, A. de la, Alejandro de la Sota Arquitecto, (Madrid: Pronaos, 1997), 200

3 Ibíd.

4 Casas construidas para Luis, un amigo suyo y sus respectivas familias.

5 MORENO, L. y TUÑÓN, E., «Casas gemelas en Tarifa», El Croquis 161 (2012), 298

6 PRIP-BUUS, M., Jørn Utzon Logbook Vol. V: Additive Architecture, (Copenhague: Blondal, 2009), 310

Antonio S. Río Vázquez

Antonio S. Río Vázquez (A Coruña, 1981) es arquitecto por la E.T.S.A. de A Coruña, master en Urbanismo y doctor por la Universidade da Coruña. Especializado en teoría y diseño, su línea de trabajo se ha centrado en la investigación y divulgación del patrimonio arquitectónico moderno. Ha desarrollado proyectos de modo independiente y ha colaborado con varios estudios de arquitectura. Es socio fundador de Aroe Arquitectura. Es profesor en el Departamento de Proyectos Arquitectónicos, Urbanismo y Composición de la Universidade da Coruña, y ha sido profesor invitado en la Robert Gordon University de Aberdeen (Reino Unido), en la Universidade do Minho (Portugal) y en la Università degli Studi di Roma La Sapienza (Italia). Es miembro de la red UEDXX Urbanism of European Dictatorships during the XXth Century, del Grupo de Investigación en Historia de la Arquitectura IALA y del Grupo de Innovación Educativa en Historia de la Arquitectura. Ha formado parte del proyecto de investigación FAME Fotografía y Arquitectura Moderna en España, 1925-1965. Los resultados de sus investigaciones, tanto personales como conjuntas, han servido como aportación a eventos de debate y difusión científica y han sido publicados en libros y revistas.

follow me

Arquivado en: Antonio S. Río Vázquez, artigos

Tags: , , , , , , , , , ,