Tralo limiar | Miguel Ángel Díaz Camacho


Ampliación del cementerio de Camarma de Esteruelas, a escasa distancia de Alcalá de Henares, España
Ampliación do ceminterio de Camarma de Esteruelas, a escasa distancia de Alcalá de Henares, Madrid, España

Un cemiterio é unha balsa de tempo, un oco no mundo que se enche e baléirase connosco. A metáfora das nosas vidas como ríos “que van dar á mar”1 transformaría ese baleiro nun vasto océano figurado en cuxas profundidades abisais descansa a historia do Ser: o tempo como un discorrer progresivo, cun principio e unha hora final. Con todo, interesa aquí a idea dun tempo cíclico, sucesivo, un tempo no que o futuro remoto e o pasado inmemorial terminan por reconciliarse. En palabras de Octavio Paz:

“o home non é un animal de progreso, senón de regreso”.2

A finais dos anos 90 Carlos Ponte proxecta a ampliación do ceminterio de Camarma de Esteruelas en Madrid. O recinto está delimitado pola tapia existente e a súa continuación cara ao Sur, hermanadas por unha cobertura tradicional como a faragulla de pan branco: o revogo.

“Un atrio na entrada serve como lugar de encontro e espera e, a pesar da súa sinxeleza, non rehúsa mostrar unha certa solemnidade na súa composición”.3

O interior simétrico do limiar presenta unha fachada espida, habitada tan só polas ranuras en forma de cruz sobre a porta, as sombras dunha cornixa sen frontón ou un reloxo sen manillas.

Entre o tempo detido do cemiterio, atávico e invasivo como a madreselva, e o presuroso tempo exterior das alarmas ou os semáforos, ocúpanos a densidade do limiar: a súa sombra acóllenos nun espazo entre tempos, entre o sacro e o secular. Advertidos polo reloxo sen manillas, no espazo umbralado parece resoar a mensaxe do poeta:

“somos o tempo que nos queda”.4

O tempo circular do Inmortal de Borges no Aleph. O tempo espiral de Robert Smithson no Gran Lago Salgado do deserto de Utah. O tempo tralo limiar.

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doutor Arquitecto
Madrid. Xaneiro 2015.
Autor de Parráfos de arquitectura. #arquiParrafos

Notas:

1. Coplas a morte do seu pai, Jorge Manrique 1440-1479.

2. Octavio Paz, El País, Babelia 1166, 29 de marzo de 2014. Publicado orixinalmente en Octavio Paz, Itinerario Poético, editorial Atalanta.

3. Carlos Puente, Forma e Memoria, DPA 18, Barcelona, Edicions UPC, 2002, pág. 35.

4. José Manuel Caballero Bonald, Somos o tempo que nos queda, en Marcas e Soliloquios, Valencia, Pre-Textos 2013. Publicado orixinalmente en Memorias de Poco Tiempo, 1954.

Miguel Ángel Díaz Camacho

Doctor en Arquitectura, Decano de la Facultad de Tecnología y Ciencia UCJC. Presidente de la Asociación Sostenibilidad y Arquitectura,  perteneciente al Consejo Superior de los Colegios de Arquitectos de España. Director de MADC Arquitectos, estudio profesional con premios en concursos nacionales e internacionales, en la actualidad desarrolla proyectos en España y Noruega. Escritor y crítico de arquitectura, es autor de los libros “Párrafos de Arquitectura. Core(oh)grafías” (2016) y “Arquitectura y Cambio Climático” (2018).

follow me

Arquivado en: faro, Miguel Ángel Díaz Camacho

Tags: , , , , , , , , , , , , , , ,