Rehabilitación e ampliación dunha pequena vivenda vernácula en Quintelas | Luis Gil+Cristina Nieto

O dominio excedido. O conflito entre a prexistencia e o programa ampliado.

A arquitectura dentro da arquitectura e o que non cabe*

Pertencemos, xa case todos sen excepción, á cultura occidental do exceso, un comportamento que avanzaron e denunciaron Guy Debord e os situacionistas a comezos dos 60 s do SXX. Unha sociedade de consumo que encheu as nosas casas de obxectos innecesarios que non obstante transformaron os programas facendo que o proxecto do habitar doméstico tivésese que ocupar deste problema a partir de entón.

Un problema, o da acumulación, en primeira instancia de índole material e máis tarde ecolóxico ecolóxico, que case ao mesmo tempo que xurdía era denunciado non só polos sociólogos se non tamén detectado e usado nas súas propostas polos arquitectos da segunda xeración da modernidade como o Team X, moi especialmente expresado en propostas críticas como as dos Smithsons coa casa “Todo no seu Sitio” ou de reacomodación do sentido da ampliación de Aldo van Eyck coa ampliación e reforma da casa Martin Visser, proxecto orixinal de Rietveld.

O problema do exceso como sobredimensionar do programa orixinal dun edificio, non obstante, non é estritamente un tema contemporáneo, en relación á sociedade do consumo, senón que se solapa cun dos temas fundamentais da arquitectura, o paso do tempo e a sobreposición de novos usos e programas sobre anteriores figuras e prexistencias. A convivencia entre a preexistencia e as novas necesidades, lonxe do que normalmente a historia nos conta, non sempre se fai pola forza, cunha sobreposición dura e aniquiladora do modelo orixinal, senón coa espontaneidade e inmediatez do necesario, tal como fai a arquitectura vernácula.

É máis, a obra matriz á que se incorporan as transformacións e/ou superposicións, que responde de forma positiva aos principios da disciplina establecidos polo arquitecto na súa construción, manterase ao longo da historia sen perder identidade se, como di Rafael Moneo, eses principios resultan suficientemente sólidos para poder absorber transformacións, cambios, distorsións, etc sen que este (o edificio orixinal) deixe de ser fundamentalmente o que era, respectando, nunha palabra, o que foron as súas orixes.

*Parte do presente texto serviu de introdución á charla sobre a obra recente de Luis Gil Pita e Cristina Nieto Peñamaría nas xornadas “Arquitectura e Pertenza” da Fundación María Martínez Otero xunto a Manuel Gallego, Carlos Puente e Vari Caramés organizadas por RVR arquitectos en Xullo de 2012.

Unha construción vernácula doméstica de moi escasa entidade que debe adaptarse á normativa e necesidades de uso contemporáneos. Unha construción arruinada de planta baixa de dimensións aproximadas exteriores 10mX 6 m dividida por un muro medianeiro estrutural en dúas áreas interiores duns aproximados 25 m2 útiles cada unha e tamén un antigo forno de pan de uso interior que se proxecta cara ao exterior como un pequeno globo. A rehabilitación debería converterse nunha pequena vivenda.

A proposta de arranxo pasa pola dedicación de cada un dos espazos interiores, a cociña-comedor por un lado e polo outro, a dormitorio, como un simple refuxio, que en nada debe alterar, por normativa de protección, a sección ou arquetipo orixinal tradicional. Non obstante os requirimentos actuais hixiénicos e de programa demandan a presenza dun cuarto de baño, que en caso de interiorizar se na planta orixinal do edificio desvirtuarían a limpeza espacial das dúas zonas anteriormente descritas e o seu acompasamiento coa estrutura vista ao interior da cuberta.

Deste xeito esa parte do novo programa, o baño, é expulsada cara ao exterior da planta nun crecemento en burbulla que se fai dialogar coa proxección redondeada exterior do antigo forno de pan. Nese diálogo entre a forma das pezas, externalizadas, proxectadas ao exterior, localízase a nova entrada desprazando tamén o problema do in between do acceso fóra dos locais orixinais da planta. Un diálogo sopesado e redebuxar, mentalmente e polo proxecto, repasando arquitecturas vernáculas doutras latitudes e tempos.

Dende a construción, ningunha dúbida pola proximidade na utilización dos sistemas tradicionais sobre a base do oficio da madeira para a estrutura de forxados de teito e de acabados en parede e chan, no colector orixinal (con cuberta en tella tradicional), e para a figura e parte do novo programa proxectado cara ao exterior muros de carga de ladrillo cara vista con cuberta de cinc tamén sobre estrutura de madeira e rematado de parede igualmente en forro de piñeiro abeto pintado.

O feito de que a parte do programa proxectado cara ao exterior se remate nunha cuberta de pendente cero en cinc, fronte á cuberta tradicional de tres augas, proponse coa clara e sinxela intención de separar no tempo, a construción acabada e a forma dos mecanismos ligados a unhas novas necesidades fronte aos sistemas preexistentes.

Obra: Proxecto de rehabilitación e ampliación dunha pequena vivenda vernácula en Quintelas
Emprazamento:Soutelo de Montes. Quintelas. Forcarei. Pontevedra. Galicia. España
Autores: Luis Gil Pita- Cristina Nieto Peñamaría. Arquitectos
Colaboradores: Mónica Balado Santiago. Aparelladora. Iria Brandariz-Nuno Costa- Márcia Nascimento. Arquitectos colaboradores
Promotor: Privado. Autopromoción.
Contructora: Obra por administración de pequenas contratas próximas e Carpintería Maceira. Vedra
Ano: 2008-2012
Fotografía: Luis Gil Pita – Cristina Nieto Peñamaría

Recoñecementos

Seleccionada para os Premios Enor 2014

veredes
veredes Administrator

Búsqueda para satisfacer el conocimiento de la actividad arquitectónica y tangentes que se generan. La idea es crear un espacio para divulgar los diversos proyectos en busca de nueva inspiración y de intercambio.

follow me

Arquivado en: arquitectura, obras, reforma interior, rehabilitación, vivienda unifamiliar

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,