Preguntas sobre o espazo | Miguel Ángel Díaz Camacho

Zapatillas al pie de las escaleras del “cottage” en Upper Lawn. En “Alison y Peter Smithson. De la casa del futuro a la casa de hoy”, Dirk Van Den Heuvel y Max Risselada. COAC/Ediciones Polígrafa, Barcelona, 2007.
Zapatillas o pé de las escaleiras do “cottage” en Upper Lawn.
En “Alison e Peter Smithson. Da casa do futuro a casa de hoxe”, Dirk Van Den Heuvel e Max Risselada. COAC/Edicións Polígrafa, Barcelona, 2007.

O espazo é a distancia entre dous corpos. O dicionario sempre tan concluínte1. Velaquí a definición exacta, coutada e aparentemente obxectiva dun contumaz incontable, colector de todo o que existe: o espazo, distancia entre dous corpos. O aspecto inofensivo desta precisión xeométrica sobre o espazo, en realidade limita a condición espacial á constelación de relacións entre os seus elementos marxinais: o chan e a mesa, a árbore e a xanela, a ponte e o avión… fronteiras sen as cales, e esta é a cuestión, o espazo non existiría.

El espacio es la distancia entre dos cuerpos. El diccionario siempre tan concluyente1. He aquí la definición exacta, acotada y aparentemente objetiva de un contumaz incontable, contenedor de todo lo que existe: el espacio, distancia entre dos cuerpos. El aspecto inofensivo de esta precisión geométrica sobre el espacio, en realidad limita la condición espacial a la constelación de relaciones entre sus elementos marginales: el suelo y la mesa, el árbol y la ventana, el puente y el avión… fronteras sin las cuales, y ésta es la cuestión, el espacio no existiría.

De forma precisa, Luis Moreno Mansilla introduce os dispositivos visión e límite como os instrumentos necesarios para a aparición do espazo:

“A idea do espazo, como tal, en si mesmo, quizais non exista. Toma forma, faise visible, aparece a través da conciencia ou a visión dos seus límites. E así, podemos definir un espazo como aquilo que queda entre ese muro e esa liña, entre aquel confín e esta fronteira, no interior dun marco”.2

A expansión dos límites libera o espazo e consola a mirada dos homes, algo que o propio Le Corbusier  debeu comprender desde a visión panorámica que se desprega a varios miles de pés sobre as paisaxes de Río, Sâo Paulo, Montevideo, Alxer ou Bos Aires.3

Existe con todo outra condición do espazo, unha especie inversa á despregada pola xeografía das cousas. Trátase do espazo encartado cara a nós, o espazo máis acó das distancias e as fronteiras. Difícil explicar con palabras a súa natureza, quizá podamos só preguntarnos se se trata do espazo de nosa propia existencia: o espazo da memoria ou o baleiro que o segundero escava minuciosa e sistematicamente:

“cada mañá / xunto ás alpargatas / a miña vida”.4

A pregaria de Chantal Maillard lembra os zapatos de Alison e Peter Smithson  flotando de maneira ordenada baixo a escaleira de Upper Lawn. Xunto a eles repousan as pegadas de granxas e camiños de todo o condado de Whiltshire, pasos acelerados polo estudo de Londres, miles de quilómetros percorridos a bordo do seu Citröen DS. Coma se a existencia e o espazo constituísen en realidade unha experiencia indisoluble, interior e exterior a un tempo. Experiencia e desexo. Xeografía e memoria. Preguntas sobre o espazo.

Miguel Ángel Díaz Camacho. Doutor Arquitecto
Madrid. Maio 2015.
Autor de Parráfos de arquitectura#arquiParrafos

Notas:

1 Definición séptima da palabra espazo recollida no Diccionario da Lingua Española, RAE, 2001, páx. 971.

2 Luis Moreno Mansilla, “As marxes dos ollos“, CIRCO nº99, 2002, páx. 3.

3 A fascinación de Le Corbusier polos avións e a mirada desde o aire fíxolle percorrer miles de millas entre 1928 e 1958, a súa última viaxe. Para máis información sobre este tema recomendamos “Conquistar o aire para mirar a terra” no libro de Ramón Pico Valimaña “Robert Smithson. Aereal Art“, Sevilla, IUACC, 2013, páxs. 31-52.

4 Chantal Maillard, “A ferida na Lingua“, Barcelona, Tusquets, 2015, páx. 46.

Arquivado en: faro, Miguel Ángel Díaz Camacho

Tags: , , , , , , , , , , ,