Playgrounds | Jorge Meijide

  [1] 

Playgrounds

Trala Segunda Guerra Mundial extensas áreas de moitas das grandes cidades europeas quedaron devastadas. Algunhas o foron polo efecto da sistemática destrución de obxectivos estratéxicos militares, e os seus “efectos colaterais”, e outras como claras destinatarias do efecto psicolóxico que un bombardeo indiscriminado e nada discrecional, como o de Londres entre 1940-41 polos alemáns, ou os paradigmáticos e devastadores bombardeos de Dresde ou Hamburgo polas forzas aéreas conxuntas de ingleses e americanos ao final da guerra, puidese causar na poboación civil.

En todo-los casos a súa consecuencia foi o da destrución da trama urbana, histórica e actual, de parte da historia, física e emocional, a ela asociada e, consecuentemente, de moitos dos modos de vida e usos que a cidade ofrecía e que os seus habitantes, ben ou mal, moldearan ou adaptaran. Unha xeración sufriu así a carencia desas estruturas urbanas desaparecidas e con iso o uso da cidade, polo menos como ata ese momento fixérono.

Ás inxentes tarefas de reconstrución do existente uniuse a nova construción de vivendas para aloxar ao éxodo de poboación que se achegaba ás cidades procedente do campo buscando “un novo futuro”; así as cousas o campo de cultivo era, por así dicilo, propicio para a arquitectura moderna, funcional e eficiente que viñan preconizando os dictados dos CIAM xa desde a Carta de Atenas de 1933. Era o momento de poñer en práctica os seus principios e probar as súas bondades e superioridade racional. Era o momento do arquitecto.

Desgraciadamente co paso dos anos, non moitos, e das novas realizacións, as expectativas non se cumpriron ou polo menos comezouse a poñer en evidencia que o modelo podía ser racional e ata funcional, pero non era eficiente e, desde logo, non era moi “humano”. Curiosamente todos aqueles postulados que se pensaron para que o home vivise mellor, traballase mellor e tivese espazos de lecer e goce mellores, conseguiran grandes áreas impersonales que case promovían o autismo social, sectorizaciones que se tornaron en guettos e contornas onde as relacións sociais estaban ausentes.

Neste ambiente, xa evidente a finais dos anos 50, un grupo de arquitectos, máis tarde autodenominados Team X (polo décimo CIAM), comezaron a cuestionar os principios dese, para eles, errado urbanismo inhumano. Entre eles o holandés Aldo van Eyck foi o que máis claro definiu a situación: “raramente as posibilidades foron tan grandes para a profesión arquitectónica, con todo nunca fallaron tan estrepitosamente”. Estas palabras pronunciadas nunha conferencia no undécimo, e ao cabo último, congreso dos CIAM en Otterlo, preconizan, xa non só o fin dos Congresos Internacionais de Arquitectura Moderna, si non un novo xeito de entender e repensar a arquitectura desde parámetros máis humanísticos. Van Eyck xa advertira desta situación en 1947, recentemente graduado, avisando en contra desa aproximación “mecanicista” cara á contorna humana que a arquitectura moderna propoñía [2].

Aldo van Eyck pon en práctica a súa concepción da arquitectura e o urbanismo durante o seu traballo no departamento municipal de obras públicas de Amsterdam, alí desenvolveu todo un conxunto de actuacións urbanas, os speelplaats ou campos de xogo, destinados a reutilizar solares baleiros e espazos de ninguén que salpicaban a trama urbana do Amsterdam de posguerra. Neles, no canto de buscar un emprazamento determinado, transfórmanse aqueles lugares sen uso ou abandonados como campos de xogo dedicados á vida diaria e esparcimiento dos nenos. Pero non é só a súa arquitectura o que os define, e polo que nos interesan, si non pola súa capacidade e posibilidade de uso.

Os playgrounds de van Eyck son algo máis que lugares de xogos infantís, son á vez un perfecto exemplo dun xeito de entender a arquitectura e o urbanismo, toda unha reflexión sobre como entender a cidade, sobre como lela e, sobre todo, de como abordar o presente da súa evolución desde, non o esquezamos nunca, os que están destinados a usala e habitala.

jorge meijide . arquitecto

a coruña. xulio de 2012

notas:

[1] Imaxes. Izqda. Dresde dende a torre do Concello de Richard Peter. Drcha. Playground de Aldo van Eyck, Amsterdam

[2] Aldo van Eyck, Humanist Rebel. Liane Lefaivre and Alexander Tzonis. 010 Publishers. 1999.


Arquitecto por la ETSA de A Coruña desde 1991. Colabora en el estudio de Juan Navarro Baldeweg entre 1991 y 1992. Máster de proyectos integrados por la fundación camuñas, madrid 1992. A la vuelta A Coruña se incorpora al estudio de su padre, Carlos E. Meijide Calvo con el que trabaja hasta 2001. Desde 2004 hasta 2009 colabora con los arquitectos Patricia de Marichalar y Fernando Martínez. En el año 2009 forma, junto con Patricia de Marichalar meijidedemarichalar arquitectos.

Desde 2014 trabaja en solitario colaborando con estudios y arquitectos amigos. Es profesor de proyectos arquitectónicos en la Escuela Técnica superior de Arquitectura de A Coruña desde 1997; es tutor de proyecto fin de carrera y ha sido presidente del tribunal de PFC. Colabora con blogs y publicaciones de arquitectura.

follow me

Arquivado en: artigos, Jorge Meijide

Tags: , , , , ,