Magda Sánchez-Javier Burón · Didáctica y divulgación | Los Paseos de Jane Córdoba

Magda Sánchez (@msanchezmora) e Javier Burón (@javiburon) forman @colaborativaeu, axencia de deseño, tecnoloxía e acción social

Un dos valores a resaltar dos foros, como o IV Foro Arquia/Próxima 2014 ao que asistimos o pasado mes de outubro, é o oportunidade de coñecer de primeira man novas actividades/proxectos que realizan e desenvolven outros compañeiros ben de forma individual ou en equipo.

Unha destas iniciativas presentadas e seleccionadas foron os Paseos de Jane Córdoba, cuxa exposición correu a cargo dos co-organizadores Magda Sánchez e Javier Burón, xa que os Paseos de Jane Córdoba están organizados por Colaborativa.eu e a Asociación Peatonal Cordobesa A Pata en colaboración con Jane’s Walk.

Jane’s Walks (Os Paseos de Jane) son unha serie de percorridos urbanos gratuítos, guiados por persoas voluntarias e inspirados nas ideas da pensadora urbana Jane Jacobs, que permiten aos participantes coñecer mellor o seu ámbito”.

Esta ferramenta de debate cidadán, xorde en 2007 como homenaxe á figura de escritora e activista estadounidense Jane Jacobs, e que Madga e Javier importan poñen en marcha no ano 2012 na cidade Córdoba.

Queremos formular un modelo alternativo para os eventos culturais que se desenvolven no espazo público”.

Un modelo que segundo os seus co-organizadores formula unha descentralización e unha horizontalidade que permite a todo aquel cidadán interesado participar neste.

A súa primeira edición, na cal se contou con 8 paseos e máis de 200 participantes, serviu para expandir o modelo a outras poboacións. Dende entón realizou máis de 30 paseos e convocou a máis dun millar de persoas.

Deixámosvos coa entrevista que tivemos o pracer de realizar Magda e Javier.

Os Paseos de Jane Cordoba. Edición 2012 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

¿Cal foi a vosa formación e traxectoria profesional previa a “Os Paseos de Jane Córdoba”?

Os Paseos de Jane Córdoba é un dos proxectos pro-bono que realizamos dende Colaborativa.eu, axencia de deseño, tecnoloxía e acción social. Magda é enxeñeira e Javi arquitecto, anteriormente traballamos en estudos tradicionais de arquitectura, grandes empresas de enxeñaría, departamentos de investigación na universidade e centros culturais.

¿Que vos levou a poñer en marcha a “Os Paseos de Jane Córdoba”? ¿Por que?

En 2010 viaxamos a Toronto (Canadá) e tivemos a oportunidade de coñecer algúns dos amigos de Jane Jacobs que puxeron en marcha os Jane’s Walk en 2007. Somos grandes admiradores do legado de Jane Jacobs e pensamos que o evento funcionaría moi ben en Córdoba. Á nosa volta puxémonos en contacto con Pedro Pérez de la Asociación Peatonal Cordobesa A Pata e en 2012 celebramos a primeira edición.

¿Tiñades algunha experiencia previa a “Los Paseos de Jane Córdoba”?

Sempre estivemos moi interesados por experimentar con novos formatos que fomenten as visións dende fóra da disciplina e propicien un maior debate cidadán. Por exemplo, hai uns anos organizamos uns “faladoiros gráficos” nas que un grupo variado de profesionais, interesados e activistas analizaban, cun gran plano de Córdoba e rotulador en man, temas de actualidade local como a peatonalización dunha avenida, as parcelacións ilegais ou a accesibilidade do casco histórico. Tamén organizamos actividades para a reactivación de soares públicos abandonados ou talleres de urbanismo para nenos e nenas en colexios.

¿Encontrástesvos con moitas dificultades? Cales foron as máis problemáticas?

A organización do evento en Toronto axudounos moito. Dende o seu inicio en 2007 apostaron por dar un carácter global ao evento, documentando e asistindo a organizadores locais como nós na posta en marcha. É certo que tamén nós fixemos un esforzo para adaptar o evento ás particularidades locais e darlle un carácter máis horizontal e participativo, así como para facer fincapé na difusión do legado de Jane Jacobs, gran descoñecida para o público cordobés. Quizais a maior dificultade é tamén a súa principal baza; Maio é o mes das festas oficiais en Córdoba: a festa dos patios, a feira de Maio, as cruces, etc… resulta todo un reto promover un novo evento multitudinario dende a total independencia.

¿Estades contentos cos obxectivos alcanzados?

¡Moito! Descubrimos que todo o mundo ten unha historia que compartir, e que mellor xeito que a través dun paseo. A diferenza doutras cidades nós non comisariamos os paseos e toda a programación se basea nunha convocatoria aberta polo que cada edición é moi diferente á anterior e reflicte de forma directa os intereses e preocupacións dos cordobeses. Paseos para descubrir e, por que, non transformar a nosa cidade.

A primeira edición en 2012 contou con oito paseos e máis de 300 paseantes. A segunda edición en 2013 desbordou as nosas expectativas máis optimistas, Córdoba converteuse na terceira cidade do mundo con maior número de paseos. Máis de 640 persoas en 22 paseos camiñaron xuntas por Córdoba e conversaron sobre o pasado, presente e futuro da nosa cidade. En 2014 coincidiu coa ponte de maio e tivo menor afluencia, dez paseos e máis de 300 paseantes.

Os Paseos de Jane Cordoba. Edición 2013 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

¿Que expectativas e proxectos de futuro tedes para “Os Paseos de Jane Córdoba”?

Queremos consolidar o evento dentro da ampla programación cultural de Córdoba en Maio. Para nós a organización de Los Paseos de Jane Córdoba é un compromiso a longo prazo coa nosa cidade.

¿Son rendibles este tipo de iniciativas? Sentídesvos ben remunerados polo labor que realizas?

Os Paseos de Jane son gratuítos e tanto guías coma organizadores colaboran de xeito altruísta. Cremos que na natureza voluntaria dos paseos radica a súa boa acollida, todo o mundo se sente parte do festival e faino seu. O feito de que se produzan unha vez ao ano e se concentren nun fin de semana fan que a actividade sexa levadeira en canto a carga de traballo e asegura a súa continuidade cada ano. Dende o inicio de Colaborativa.eu dedicamos unha parte do noso tempo a promover proxectos pro-bono en relación ás cidades, o deseño e a tecnoloxía.

¿Compaxinades ou complementades esta actividade con outros labores ou noutros campos?

Para nós os proxectos pro-bono son unha forma de investigación que nos permite experimentar con novas ideas sen a necesidade de preocuparnos en como conseguir un rendemento económico a curto prazo. Tras cinco anos de actividade comprobamos como algunhas destas investigacións xeran proxectos comerciais moi interesantes máis tarde.

Por exemplo en 2010 realizamos unha investigación teórica sobre a reactivación de edificios públicos abandonados titulada “10 Ideas para un Espazo Creativo Independente en Córdoba”. Recentemente materializouse na reactivación dun edificio público abandonado localizado no centro de Córdoba que imos xestionar e o cal estará destinado a visualizar a comunidade creativo-cultural local.

¿Como vedes o futuro deste tipo de divulgación?

A parte do valor da celebración do festival en si mesmo, para nós Los Paseos de Jane Córdoba son unha fonte inesgotable de análise sobre a nosa cidade.

Tamén nos sorprendeu o ben que funciona o formato de paseo como ferramenta de análise e debate. Grazas a Los Paseos de Jane Córdoba, outros colectivos e asociacións veciñais da nosa cidade están a usar o percorrido urbano en grupos para a recompilación de información e análise dos seus barrios. Estas accións poden formar parte dun plan de acción para a súa mellora, campañas de sensibilización ou aumentar o coñecemento do seu ámbito.

Os Paseos de Jane Cordoba. Edición 2013 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

¿Consideras que estudar Arquitectura foi un pasaporte fundamental para chegar ao voso traballo actual?

O noso campo de traballo actual é unha combinación da nosa formación como arquitecto e enxeñeira de software, e a nosa experiencia profesional no sector cultural, a investigación pública e no sector privado. Estudar arquitectura foi unha peza máis, tan importante como o resto de experiencias que acumulamos entre os dous. Por exemplo, todo o noso interese polos procesos horizontais e colectivos que introducimos en Los Paseos de Jane Córdoba están moi relacionados cos procesos de creación colectiva que se dan no desenvolvemento de software aberto.

¿Animaría outros arquitectos a seguir os vosos pasos? ¿Que pasos consideras que deberían dar? ¿Como completar os seus estudos? ¿Que outros consellos lles darías?

Non necesariamente a verdade, a nosa traxectoria profesional é froito dun interese por experimentar no campo do deseño e a tecnoloxía mantendo un compromiso co noso ámbito máis próximo. Pero sobre todo xorde da nosa decisión de traballar xuntos combinando as nosas habilidades e tratar de gozar, na medida do posible, con cada proxecto que levamos a cabo.

¿Cres que os arquitectos en España deberiamos seguir abrindo novas vías de traballo para saír da casa máis “tradicional” de proxectar dada a actual situación da construción no noso país?

(Javier) Nos meus anos de formación profesional traballei en oficinas tradicionais -edificación e plan- e a verdade é que non o boto de menos: todos os procesos están anquilosados, son tremendamente ineficientes e non fomentan a innovación: dende o propio deseño aos procesos construtivos, pasando pola comercialización e distribución, ou a propia difusión da arquitectura.

Creo que independentemente da situación actual do sector da construción no noso país están a aparecer novas profesións e oportunidades en torno á arquitectura, se os arquitectos somos sensibles a estes cambios seremos capaces de formar parte destas novos perfís profesionais.

¿Que opinades dos que se foron a traballar ao estranxeiro?

Nós mesmos fómonos a traballar a Irlanda hai dez anos e grazas a iso establecemos un forte vínculo profesional con ese país: Javier dá clases na escola de arquitectura da universidade de Limerick e Colaborativa.eu desenvolve algúns dos seus proxectos comerciais en Irlanda. Para nós a experiencia foi realmente positiva e posibilítanos desenvolver o noso traballo en Córdoba con máis liberdade, aínda que tamén é certo que a situación actual é ben distinta ao 2005 e as oportunidades agora son moito máis limitadas.

¿Como vedes o futuro da profesión?

Como comentabamos anteriormente, vemos un futuro interesante para aqueles profesionais que sexan sensibles aos grandes cambios sociais, económicos e tecnolóxicos que están a acontecer na actualidade. Por exemplo, as novas tecnoloxías de fabricación dixital están a revolucionar o xeito na se deseña e constrúe noutros sectores. Tarde ou cedo empezarán a utilizarse de forma xeneralizada no sector da construción tamén. ¡Vai ser realmente interesante!

Los Paseos de Jane Cordoba. Edición 2014 | Colaborativa.eu CC-BY-SA

Magda Sánchez – Javier Burón (Colaborativa.eu) · Didáctica y divulgación | Los Paseos de Jane Córdoba
Abril 2015

Entrevista realizada por Ana Barreiro Blanco e Alberto Alonso Oro. Agradecer a Magda e Xavier o sue tempo e a súa predisposición con este espazo.

Alberto Alonso Oro

Arquitecto y editor en veredes, arquitectura y divulgación. Invernalia es un buen lugar. A veces escribo en Fundacion Arquia.

follow me

Arquivado en: Alberto Alonso Oro, Ana Barreiro Blanco, baliza

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,