Madrid Inédito (IV) | Cristina García-Rosales

Continuación de Madrid Inédito (III) 

Na Glorieta de Emilio Castelar poderemos admirar algunhas arquitecturas notables. Como o edificio Castelar (sede dos Seguros Catalá de Occidente), co seu alicerce que soporta o resto do conxunto.

Edificio Castelar, 1975, Rafael de La-Hoz Arderius
Edificio Castelar, 1975, Rafael de La-Hoz Arderius

Foi proxectado polo arquitecto Rafael de La-Hoz Arderius en 1975. En 2010 foi reformado baixo a dirección do seu fillo Rafael de La-Foz Castanys. Desde 2012 está alugado ao bufete de avogados Pérez-Llorca.

As súas 11 plantas están suxeitas por un único núcleo de formigón, de forma que a metade da súa superficie queda suspendida no aire en voladizo por medio de cables atirantados.

A entrada do edificio é unha escalinata de mármore travertino. O elemento característico do edificio é a súa disposición colgante.

A superficie total construída é de 13 637 m², dividida en cinco sotos destinados a prazas de aparcadoiro (7 076 m²) e once plantas sobre rasante a oficinas (6 561 m²).

Un pouco máis cara a Norte, vemos os Novos Ministerios, un complexo gobernamental que alberga as sedes de varios ministerios. Atópase na mazá limitada polo Paseo da Castelá, as rúas Raimundo Fernández Villaverde e Agustín de Betancourt e a praza de San Juan da Cruz.

Nuevos Ministerios,1933-42, Secundino Zuazo
Novos Ministerios,1933-42, Secundino Zuazo

O proxecto é obra do arquitecto  Secundino Zuazo. A súa construción iniciouse en 1933 e, a pesar de que se viu paralizada durante a Guerra Civil, todo o complexo quedou finalizado en 1942.

Na actualidade acolle a sede dos Ministerios de Fomento e de Emprego e Seguridade Social. Todo o conxunto arquitectónico áchase plenamente integrado no chamado centro AZCA, un dos centros de negocios e oficinas máis importantes de Madrid. Nas proximidades áchase tamén a estación de Novos Ministerios, un intercambiador múltiple con servizos de Autobús, Metro e Proximidades.

Vaiamos ver a Torre do Banco de Bilbao de Francisco Javier Sáenz de Oiza.  A súa construción respondeu a numerosos desafíos técnicos por ter que edificarse literalmente sobre o túnel da risa, que percorre a Castelá e foi refuxio na guerra civil española. Os enxeñeiros que deseñaron e calcularon a estrutura foron Carlos Fernández Casado, Javier Manterola Armisen e Leonardo Fernández Troyano.

La Torre del Banco de Bilbao de Saénz de Oiza Fotografía Baltanás y Sánchez
A Torre do Banco de Bilbao de Saénz de Oiza | Fotografía Baltanás e Sánchez

Toda a estrutura apoia en dúas grandes pilas de formigón, dacabalo a ambos os dous lados do devandito túnel. A estrutura central sostén, a intervalos regulares, seis plataformas de formigón pretensado. Cada unha soporta, á súa vez, cinco pisos de estrutura metálica.

A fachada ten esquinas circulares e de aceiro e cristal continuo, para permitir vistas ao exterior desde calquera punto. Está decorada con parasoles de aluminio que rodean cada piso.

Trátase dunha torre de planta rectangular, de 107 metros de altura en 28 plantas e unha rechamante cor ocre, cada vez máis intenso, consecuencia da oxidación do aceiro da súa fachada. Ou a utilización deste material, chamado aceiro cortén, aceiro oxidado no que se paraliza o seu proceso de oxidación.

A planta conta con dous núcleos que son de servizos (escaleiras, ascensores…) e estruturais. Toda a planta fórmana espazos diáfanos de traballo sen divisións nin obstrucións. É dicir, teñen planta libre

O edificio, desde 2007 pertence ao grupo inmobiliario Gmp, que empezou en 2015 a súa rehabilitación e foi renombrado como Castelá 81.

Tras a reforma, Castelá 81 conta cunha ampla gama de servizos e oficinas.

Despois de pasar por diferentes construcións, algunhas moi interesantes, como o Estadio Santiago Bernabéu, chegaremos á Praza de Castela onde se atopan as Torres Kío, inclinadas con relación á vertical, cunha altura de 114 m e 26 plantas.

Obelisco Plaza de Castilla
Obelisco Praza de Castela

As dúas torres forman a chamada Porta de Europa ou Torres KIO xa que foron promovidas pola empresa kuwaití KIO, (Kuwait Investments Office).

A torre da esquerda, en dirección saída de Madrid, coñécese como Porta de Europa I, e a outra, Porta de Europa II.

Para evitar a súa confusión, a primeira dispón dun heliporto pintado en cor azul e a segunda, en vermello. A torre da esquerda ten o logotipo de Bankia  e a torre da dereita ten o logotipo de Realia. Inauguráronse simultaneamente en 1996, e son obra dos arquitectos estadounidenses Philip Johnson e John Burgee. Son os primeiros rañaceos inclinados do mundo.

Foron construídas e proxectadas para dignificar a contorna da Praza de Castela (onde se atopa o monumento a José Calvo Sotelo).

As torres apareceron como escenario relevante en varias películas desde a súa construción: no día da besta de Álex de la Iglesia e son destruídas por un avión na película Torrente 3: El Protector.

O trazado da praza Porta de Europa e os arredores, cambiou drasticamente a mediados de 2009, coa construción do Obelisco da Caixa, situada na rotonda central da praza, para celebrar o 300 aniversario de Caixa Madrid.

Non é a casualidade nin o azar o que fixo que os nosos gobernantes rizasen o rizo, dando outra volta de porca ás columnas, torres, falos ou rañaceos, sementados como xudías nunha horta, na contorna da Praza de Castela, símbolos dun poder en decadencia.

Poder invisible, baleiro de contido excepto para uns poucos, creador de “non lugares”: aqueles que non nos acollen, cos que non nos referenciamos, por onde non paseamos, nin nos reunimos, nin convivimos na súa proximidade. Simplemente observámolos de lonxe. Con bastante perplexidade e terror.

Pero ai! cando xa os criamos terminados, xurdiu outro novo (o obelisco da Caixa) no medio da praza.

É dourado, móbil, delgado,  con connotacións orgánicas, e baseado -ao parecer- nunha escultura de Brancussi. O seu autor é o arquitecto, escultor e enxeñeiro Calatrava.

Unha figura mediática e -aínda que deseñou inicialmente obras de gran interese- non existiu concello fose e dentro das nosas fronteiras que non quixese   ter unha “singular” obra súa: Bilbao, Barcelona, Valencia, Sevilla, Murcia, Tenerife, así como un longo etcétera… e agora Madrid, onde a Caixa e o ex alcalde Gallardón non resistiron a tentación de engadir outro símbolo máis que obríganos a mirar ao ceo -para ver se se move ou non- cando pasamos en coche co perigo que leva. E ao que a picaresca madrileña xa lle puxo nome: O pollón de Gallardón.

Segundo o proxecto inicial, a obra mediría 120 m de altura. Con todo, a complexa rede de túneles subterráneos que pasan pola Praza de Castela facía inviable, dado o seu peso, erixir nela un monumento de tal magnitude. Por iso, decidiuse finalmente rebaixalo a 92 metros.

En xullo do ano 2008, comezaron as obras, tras desmantelar a fonte existente no lugar. Despois de varios atrasos, o obelisco foi o Rey Juan Carlos.

Tres meses despois, o obelisco xa non funcionaba…

En 2012 informábase que o obelisco permanecía parado porque o custo de conservación, mantemento, limpeza e vixilancia era máis caro do pensado, ao redor de 150.000€ anuais. En agosto de 2014 transcendía que o Concello taxara o obelisco en 100.000€, a pesar de que no seu día custou 14 millóns de euros.

En fin, quedamos estupefactos polo Obelisco de Calatrava, pero imos, antes de terminar o percorrido, a visitar o depósito de auga da Canle, hoxe salga de Exposicións e finalizaremos coas catro torres.

Continurá en Madrid Inedito (V)

Cristina García-Rosales. arquitecta
madrid. xullo 2017

Arquivado en: Cristina García-Rosales, faro

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,