Límites, natureza e artificio | Luis Gil

Límites, naturaleza y artificio Luis Gil

Ao falar de límite ou fronteira, os vocábulos de quebra ou separación engádense instantaneamente á conversación. Un primeiro achegamento á definición de espazos de límite ou fronteira, acoutaríaos como aquelas zonas sen carga ou obstáculo que se conforman ou estruturan como natureza pouco ou nada practicable, na que o movemento se retarda ou para pola dificultade do tránsito. A orixe da súa lóxica está no accidente xeográfico que separa mundos distintos, ordenando o medio dunha forma natural.

Máis tarde, a través o cultural e político, xorde un novo sentido para o fronteirizo no que as súas características innatas como espazo de perigo achéganse de forma artificial, ben aproveitando o accidente natural ao que se engaden normas ou leis artificiais ou ben construíndo un limite ex- novo. Definir o límite en función da súa procedencia natural ou artificial e dos usos derivados desta diferenciación é imprescindible para poder posteriormente interpretar as diferentes formas de vida que sobre este espazo indeterminado xéranse.

Os espazos fronteirizos, como obstáculos a salvar ou nos que sobrevivir, poden ser por tanto naturais ou artificiais, ou ben naturais usados con fins artificiais, debido ao enfoque político introducido polo home. En orixe e tal como antes referiamos o limite natural é o accidente xeográfico que impide a fácil circulación dos habitantes do ecosistema, convertendo ao río, a montaña ou o mar en limes máis que en fronteira tal como explica Eugenio Trías.1

Límites,-naturaleza-y-artificio-Luis-Gil-Naturaleza

O concepto de fronteira é por tanto posterior e derivaría entón do limes, superpoñendo o home á interpretación natural do límite unha adjetivización ou calidade cultural, a separación como engadido político. É unha especialización do concepto límite baseado nun uso artificial do natural. O accidente ou limite natural aproveitado como fronteira achega un primeiro indicio sobre a delimitación dos lugares para habitar, sobre os espazos para dominar.

O uso do río, da lomba ou outro accidente xeográfico como elemento de anotación por unha sociedade ou grupo é o primeiro paso para o control e segregación do territorio por medios artificiais. Desde esta perspectiva poderiamos pensar nunha das máis primitivas nocións de arquitectura, a delimitación do espazo natural sobre o que se desenvolve a supervivencia individual ou colectiva dos seres vivos. Marcar, sinalar e acoutar as áreas e espazos usados a través de sinais propios, desde a segregación de cheiros e humores a outras referencias máis elaboradas ata chegar a un grao superior de artificialidade que o home introduce no territorio ao construír.

Todo iso non é máis que separar, ensinar que é o propio e o alleo, o natural a unha especie e o bárbaro para ela, en fin delimitar. Desde a antropoloxía esa delimitación, esas formas de anotación do espazo propio non serían menos arquitectura que a separación máis elaborada que o home urbano termina por facer entre o público e o privado, a través do cerramento entre a súa casa e a rúa.

Luis Gil Pita, arquitecto
Santiago de Compostela, Novembro 2019

Notas:

Trías,  Eugenio. Lóxica do límite, Ensaios  destino. Edt Destino, Barcelona 1991.

Capítulo do artigo Alegoría da fronteira e o límite, publicado orixinalmente na revista Obradoiro nº34, inverno de 2009.

Luis Gil Pita

Arquitecto por la ETSA de A Coruña en 1997, desde ese año colabora en el estudio de Manuel Gallego Jorreto hasta 1999. Becado de investigación en Holanda en 2000-1, con un estudio sobre lo fronterizo y liminar en arquitectura, por la Diputación de A Coruña, fue posteriormente Profesor invitado en el área de proyectos de la Facultad de Arquitectura de Guimaráes, Universidade do Minho, del 2001 hasta el 2007. Desde el inicio de su carrera ha publicado asíduamente artículos y ha participado como editor en diferentes publicaciones alrededor de la arquitectura.

follow me

Arquivado en: artigos, Luis Gil Pita

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,