A Viena vermella | Óscar Tenreiro Degwitz

5 (100%) 1 vote

Insistín moito neste espazo sobre o que pode buscarse no Poder se se chegou a el logo dun proceso persoal no cal unha visión dun mundo máis xusto, unha perspectiva que poderiamos chamar humanitaria asociada a ideais políticos e a unha “figura” filosófica da realidade, tivo un lugar central. É ese o caso dunha minoría dentro desa xungla de oportunismo e improvisación que caracteriza a nosa opereta política, pero non dubido en pensar que a constitúen os mellores, os menos dispostos a transar a súa afirmación a cambio de privilexios ou vantaxes. Aínda que gocen delas, porque así veñen dadas as cousas no momento que vivimos. E son os que “sosteñen” ao Réxime portas fóra.

Conjunto Karl Marx Hof, Viena | Fotografía: Óscar Tenreiro Degwitz
Conxunto Karl Marx Hof, Viena | Fotografía: Óscar Tenreiro Degwitz

É a eses aos que dedico a reflexión de hoxe, estimulado pola visita ao Conxunto Karl Marx Hof, edificado en Viena como vivenda social en tempos da Viena Vermella, cando o Partido Socialista asociado aos comunistas tomou o Poder democraticamente en 1918 e retívoo ata 1934 sendo substituído por un goberno de corte autoritario, de dereitas, que durou ata a “anexión” a Alemaña (Anschluss) executada por Hitler en 1938.

Foi construído entre 1927 e 1930, nunha das seccións exclusivas da cidade, o Distrito 19, o que parecía un xesto político provocativo de moito impacto. Foi financiada por un imposto especial que permitiu tamén a execución de conxuntos similares feitos por renombrados arquitectos locais e internacionais.

O seu arquitecto foi o vienés Karl Ehn(1884-1957), discípulo dun personaxe central da arquitectura de comezos de século XX en Viena, Otto Wagner (1841-1918), responsable ademais de propostas urbanas para o ensanche da cidade. Os apartamentos (case 1400, cunha área entre 30 e 60 m2 por unidade) estaban dotados de baños privados, unha innovación entón para ese nivel de ingresos, e están caracterizados por xenerosos balcóns que eran considerados como un luxo propio de sectores máis ricos.

Unha obra excepcional.

O conxunto incluía áreas verdes moi xenerosas, parques infantís, unha biblioteca, lavanderías, preescolares e escolas, servizos de saúde e oficinas. Converteuse nunha sorte de símbolo socialista e durante o que se chamou a Guerra Civil de Austria, en febreiro de 1934, foi unha praza forte dos paramilitares socialistas que loitaban contra os seus homólogos conservadores e a infiltración nazi previa á “Anschluss”. Nos combates duros foi bombardeado pola artillería do Exército austríaco que interveu a favor dos conservadores, e sufriu destrución que só foi reparada en 1951.

Conjunto Karl Marx Hof, Viena | Fotografía: Óscar Tenreiro Degwitz
Conxunto Karl Marx Hof, Viena | Fotografía: Óscar Tenreiro Degwitz

A Karl Marx Hof, é sen ningunha dúbida unha obra notable, non só polo que representou no seu tempo, seguindo o camiño que en Alemaña sinalaban as famosas “siedlungen” (do alemán “siedlung”: urbanización ou asentamento) tamén impulsadas pola social democracia da República de Weimar, senón pola dimensión social do esforzo e a súa calidade, que a mantén hoxe activa e en estado moi digno oitenta anos despois da súa inauguración en 1931. Ata tecnoloxicamente é de interese porque o edificio ten máis dun quilómetro de longo, orientado un dos seus lados cara a áreas verdes arborizadas e o outro cara a unha vía de pouco tráfico.

Pero o que me interesa destacar é o seu papel de símbolo dun ideal político-social, mostra da máxima de Claudius Petit que tantas veces mencionei, que identifica os propósitos políticos coa intención de construír. Da Viena Vermella quedan en efecto para a posteridade, entre outras cousas que son historia, testemuños dunha vontade de establecer novos modos de convivencia do home na cidade. Para facer esas cousas, dentro das dificultades e confusións dun momento histórico e deixalo como legado a unha sociedade, vale a pena chegar ao Poder.

Reflexionar.

E aquí é onde aspiro a situar a reflexión desas persoas que mencionei ao principio. Como pode pensarse que da confusión na que se moven as intencións de construír vivenda que se expresan hoxe aquí desde o Poder, vai xurdir unha tradición renovadora do que é a vivenda e a súa inserción na cidade?

O que transcende cara a fóra, coa presenza televisada do Caudillo como asunto central, nada ten que ver coa intención de propoñer experiencias análogas, todas as distancias gardadas, como as que comentamos hoxe. Se en pouco máis dunha década construíronse, só en Viena, 60.000 vivendas; en tempos de enorme crise económica e política, aquí, en pleno século vinte e un, con recursos enormes en mans do Estado, a crise de vivenda en Caracas e a súa zona de influencia xustificou as improvisacións máis insólitas nestes últimos meses.

Conjunto Karl Marx Hof, Viena | Fotografía: Óscar Tenreiro Degwitz
Conxunto Karl Marx Hof, Viena | Fotografía: Óscar Tenreiro Degwitz

E cal será a realidade “interna”, protexida polas paredes da exclusión política? Moito peor, asegúroo. Quen dirixe o programa son dóciles executores de impulsos desatinados e inxustificables. Fanse contratos “chave en man” con bielorusos, iranianas, chineses, brasileiros e todo estranxeiro “amigable” á conta do coñecemento nacional, coa idea absurda e descaminada de non darlle espazo económico á “burguesía explotadora local”. Non se coñecen, son secreto, as prestacións dos desenvolvementos propostos, a calidade que se propón. Son confidenciais, só accesibles aos asalariados do Poder e aos contratistas amigos.

Como pode entenderse semellante tolemia senón como extravagancias dun Petro-estado de vocación autoritaria, definido polo culto a unha personalidade que se caracteriza por desvaríos e ausencia de dirección? Pode falarse aquí de ideais humanitarios?

Sobre isto aspiro a que se reflexione. Non pode un pensar que os ideais se supediten en todos os casos e en todas as situacións, ao oportunismo.

Óscar Tenreiro Degwitz, Arquitecto.
Venezuela, xuño 2011,
Entre o Certo e o Verdadeiro

 

Óscar Tenreiro Degwitz
Es un arquitecto venezolano, nacido en 1939, Premio Nacional de Arquitectura de su país en 2002-2003, profesor de Diseño Arquitectónico por más de treinta años en la Universidad Central de Venezuela, quien paralelamente con su ejercicio ha mantenido ya por años presencia en la prensa de su país en un esfuerzo de comunicación hacia la gente en general de los puntos de vista del arquitecto acerca de los más diversos temas, entre los cuales figuran los agudos problemas políticos de una sociedad como la venezolana. Tenreiro practica así lo que el llama el “pensamiento desde y hacia la arquitectura”, insistiendo en que lo hace como arquitecto en ejercicio, para escapar de los estereotipos y cautelas propios de la “crítica arquitectónica”. Respecto a la cual no oculta su desconfianza, que explica recurriendo al aforismo de Nietzsche sobre el crítico de arte “que ve el arte desde cerca sin llegar a tocarlo nunca”.

Arquivado en: faro, Óscar Tenreiro Degwitz

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,