Facer da política ferramenta para construír | Óscar Tenreiro Degwitz

3.7 (73.33%) 3 votes

Claudius Petit junto a la maqueta de la Iglesia de Ronchamp, una de las obras más significativas de Le Corbusier, su amigo y maestro.
Claudius Petit xunto á maqueta da Igrexa de Ronchamp, unha das obras máis significativas de Le Corbusier, o seu amigo e mestre | Óscar Tenreiro Degwitz | Fonte: oscartenreiro.com

Mencionei varias veces neste espazo a Eugène Claudius Petit (1907-1989). Debo falar máis del. Dicir en primeiro lugar que Claudius, nome que adoptou na clandestinidade da resistencia anti-nazi, foi ante todo un político. De orixe modesta, obreiro, fíxose ebanista formando parte dunha das asociacións de aprendizaxe (os “compagnons”) que existen en Francia desde a Idade Media e aínda hoxe gozan dun prestixio lendario. Como “compagnon” fixo a “volta a Francia”, un percorrido por distintas localidades do país como aprendiz de mestres obreiros establecidos. Loitou tempranamente nas organizacións obreiras na atmosfera política dunha Francia convulsionada.

A súa participación na Resistencia valeulle a Cruz de Guerra e a Lexión de Honra e desenvolveu nel a paixón pola política, que lle permitiu formar parte como Deputado da Asemblea Constituínte elixida logo da Liberación, como membro da UDSR, de centro-esquerda, que foi parte das sucesivas coalicións que marcaron a vida política do seu país na inmediata posguerra. Por mor da formación dunha delas foi nomeado Ministro da Reconstrución en novembro de 1948.

Logo da Liberación fíxoselle membro dunha comisión técnica que debía entre outras cousas viaxar aos Estados Unidos en procura de soportes técnicos para o proceso da reconstrución do país. Embarcouse pois, en 1945, no “Liberty Ship Vernon S. Hood” e alí coñeceu a Le Corbusier, que formaba parte desa delegación. Foi un encontro que, oímosllo dicir persoalmente, marcou a súa vida. Durante esa viaxe Le Corbusier habería de completar os estudos do “Modulor” (un sistema de normalización dimensional baseado nas dimensións humanas), e é de supoñer que ao coñecerse os dous personaxes, falaron sobre o rico universo de conviccións e motivacións que o arquitecto de 58 anos sentiría impelido a comunicarlle ao mozo político vinte anos menor. Claudius fíxose nesa viaxe, podería dicirse, discípulo dun dos arquitectos máis influentes do século vinte e así viviu o resto da súa vida, dedicado a servir de instrumento para a realización das ideas da arquitectura nova.

A ocasión habería de presentarse máis de tres anos despois coa incorporación de Claudius ao Gabinete francés onde estaría ata 1953 sobrevivindo a cinco coalicións parlamentarias. Xa Raoul Dautry , comunista, quen o antecedía uns anos antes no cargo, encomendara a Le Corbusier o proxecto da Unidade de Marsella, que habería de converterse nun dos monumentos arquitectónicos do século e cuxa construción se atopaba detida para o momento de Claudius asumir o cargo como resultado de problemas xurídicos e financeiros, moitos deles produto da mezquindad política; pero el logrou terminalo, e abriuse ao público en 1952.

Nada máis polo seu papel instrumental neste caso específico, Claudius Petit merecería un recoñecemento especial, sen contar os seus esforzos para abrirlle paso ás ideas dunha arquitectura e un urbanismo novos que se expresaron no terreo lexislativo en 1950 co Plan Nacional de Organización Territorial, e en moi diversas disposicións legais relativas ao financiamiento da vivenda e ao equipamento industrial.

Nese mesmo ano 1953 é elixido alcalde da cidade de Firminy, ao sur de Francia, preto de Lyon, cargo que exercería por máis de dez anos e que lle permitiría promover un ensanche da cidade que bautizou como Firminy “verde” para ser un exemplo de urbanismo moderno en toda Francia. Como alcalde encárgalle a Lle Corbusier un Centro de Mocidade, un sinxelo complexo deportivo e a que sería a súa obra póstuma: a igrexa de Firminy, terminada só hai un ano, polo seu ex-colaborador, José Oubrerie.

Pero a gran lección deste home, aquela por a que creo moi pertinente falar del entre nós, é que como político, desde a política, buscou converter esa perspectiva que puidésemos chamar ideolóxica en realización concreta. Por iso, cando dixo a frase, para min memorable, que inclúo de novo ao final desta nota, no Auditorio da Facultade de Arquitectura fai máis de vinte anos, en certo xeito xustificou a súa vida.

É que seica o exercicio da política é só un filosofar moralista sen consecuencias concretas?

Non o creo, faise política para lexislar ou axudar a lexislar, para axudar a construír unha sociedade. E nese axudar a construír, a cidade é un emblema, un obxectivo. O exercicio da política ten consecuencias na modificación do espazo físico no que vivimos. Se non a ten, é follaxe, é exercicio retórico, é, para nós a venezolanos “revolución bolivariana”, nin máis nin menos. Esa tería que ser o ensino máis importante deste período da nosa historia política na que o falar e proclamar unha vocación de redención social, financiado con chorros de dólares, substituíu á acción.

Esas recorrentes manifestacións do populismo e a demagoxia fixéronnos un terrible dano, ante o cal un pode reivindicar o legado dun home doutra tradición, doutra cultura, como Claudius Petit.

Aquí deixou unha semente a pesar de que a súa visita foi parcialmente ignorada. E deixouna no seu país como o proban dúas frases incluídas o o texto escrito polo novo arquitecto Michel Kagan, á mantenta da homenaxe que tivo lugar o ano pasado en París:

Aquí dejó una semilla a pesar de que su visita fue parcialmente ignorada. Y la dejó en su país como lo prueban dos frases incluidas el el texto escrito por el joven arquitecto Michel Kagan, a propósito del homenaje que tuvo lugar el año pasado en París:

Sobre o principio que orientou as súas loitas:

“As redes de servizos básicos dependen da primacía do espazo, da arquitectura e do urbanismo, en simbiose coa paisaxe e o territorio, e non á inversa”.

E sobre o sentido do seu labor como político:

“Para este Home de Estado, -axudar aos que queren construír e os que constrúen- é servir en lugar de mandar… o foi o amigo da arquitectura e os arquitectos para servir ao home común”.

Conclúo, unha vez máis, coa frase que quixese converter en lema dun novo modo o noso de facer política:

“Todo programa político maniféstase no dominio do construído”.

Sen máis.

Óscar Tenreiro Degwitz, Arquitecto.
Venezuela, febreiro 2008,
Entre lo Cierto y lo Verdadero

Arquivado en: faro, Óscar Tenreiro Degwitz

Tags: , , , , , , , , , , , , ,