A cidade de fronteira | Luis Gil

Kayar, Senegal
Kayar, Senegal

As cidades liminares, o son de entrada e saída, susceptibles de ser asediadas e por tanto obrigadas a protección en momentos adversos. Son espazos ou territorios circundados loitando ao mesmo tempo contra o exterior que coa necesidade propia por crecer do mesmo xeito que outras comunidades en situacións máis estables.

A cidade pechada ou amurallada, tanto a marítima, a construída na costa, como a interior, foi a cidade en loita continua, en constante readaptación en función do exterior, que se protexe, pecha ou repliega sobre ela mesma evitando o mundo extramuros que a asedia, a frota inimiga que tenta acceder, coarse. A historia da arquitectura está chea de exemplos marcados pola concreción e fosilización do limite cando este ha de entenderse de maneira pechada, a muralla como recinto protector.

Porque a cidade de fronteira cando intúe o perigo vístese con outra fronteira menor, un traxe ríxido que marca a súa vida e o seu crecemento. É a cidade cofre, baluarte ou fortín, o punto de acceso ao continente, o lugar de reagrupamiento e chegada de mercadorías, desde onde máis tarde distribúese a riqueza acumulada a outros espazos do continente.

La ciudad de frontera Luis Gil
Cidade fronteriza

A cidade fronteiriza é unha cidade porta, tanto de entrada como de saída de mercadorías como de persoas (observadas estas últimas tamén como mercadorías desde a antigüidade ata os nosos días) en busca dunha nova vida dentro de culturas e comportamentos afastados. Porta por tanto nun sentido máis abstracto e xeral como espazo de acceso e tamén porta en sentido concreto e definido como o oco que existe no baluarte que a protexe.

Existiron e existen cidades de bordo, portas de entrada baseadas na acumulación, referencias condensadoras, antes quizais dunha nova misión exterior para esas mercadorías, antigas cidades de manufactura e comercio como Ámsterdam e outras cidades que son portas de primeira recepción cun claro e rápido sentido centrifugador e distribuidor do que a ela accede sobre o territorio que a circunda como é o caso de Nova York, punto primeiro de reposición na trasgresión da fronteira cara ao oeste.

Con todo cando esta presión en forma de conquista exterior desaparece sobre a cidade baluarte e o estranxeiro enténdese en relación ao intercambio económico ou cultural, entón a cidade é capaz de variar profundamente a súa #fisonomía. As murallas e fortíns desaparecen permitindo o acceso non só do exterior senón, ao mesmo tempo, favorecendo a expansión, a descompresión da vida interior e a colonización extramuros. A cidade afróuxase e expande ao redor do seu anterior limite artificial de defensa ata que a necesidade de protección volve xurdir co tempo…

Luis Gil Pita, arquitecto
Santiago de Compostela, Novembro 2019

Capítulo do artigo Alegoría da fronteira e o límite, publicado orixinalmente na revista Obradoiro nº34, inverno de 2009.

Luis Gil Pita

Arquitecto por la ETSA de A Coruña en 1997, desde ese año colabora en el estudio de Manuel Gallego Jorreto hasta 1999. Becado de investigación en Holanda en 2000-1, con un estudio sobre lo fronterizo y liminar en arquitectura, por la Diputación de A Coruña, fue posteriormente Profesor invitado en el área de proyectos de la Facultad de Arquitectura de Guimaráes, Universidade do Minho, del 2001 hasta el 2007. Desde el inicio de su carrera ha publicado asíduamente artículos y ha participado como editor en diferentes publicaciones alrededor de la arquitectura.

follow me

Arquivado en: artigos, Luis Gil Pita

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,