Introdución ás novas formas e espazos de traballo na Sociedade Rede | Marc Chalamanch

Fotografía: Marc Chalamanch

Entrados no s.XXI, a nosa sociedade estase a adaptar a unha rápida transformación dos modelos imperantes no século precedente, áchase inmersa nunha transición cara a un novo paradigma informacional1. Estes cambios afectan a cada cidadán nos ámbitos colectivos e privados, e esvaen as fronteiras que existen entre eles poñendo en crise límites da sociedade industrial. Estamos a reformular como relacionarnos mentres reconfigurar o xeito de aprender, traballar e interactuar coa sociedade que nos rodea, e con eles aparece a necesidade de reformular os espazos físicos existentes para adaptalos a unha realidade cambiante, dinámica e indefinida. Téñense que repensar os nosos espazos de relación, os espazos públicos e privados, de ocio e de traballo, e é no espazo de traballo onde encontramos a síntese dos cambios que vivimos.

A globalización, produto da sociedade rede, está a superar as resistencias das antigas configuracións dos Estados-nación para converterse nun proceso económico, tecnolóxico, político, social e cultural sen retorno, Saskia Sassen2. Este proceso permite reformular as dinámicas de xerarquía de escala que rexen os estados tanto a nivel interno coma a nivel das conexións internacionais, e favorecer a aparición de relacións na escala subnacional (as cidades globais) coas supranacionais (os mercados globais). Esta estrutura crea novas redes que abren un novo tipo de relacións particulares e de conveniencia entre o subnacional e o supranacional levando a localizar o global e a globalizar o local. A paulatina desnacionalización xera novos actores non nacionais e créanse novas institucións que redistribúen os seus ámbitos de influencia, xerando loitas para apoderarse desta.

Cidade global

A escala subnacional ten a cidade global como máximo representante e dende ela dáse servizo a todos os procesos da economía global, converténdose en nodo estratéxico e indispensable,  Saskia Sassen3. Cada cidade global sitúase dentro dunha rede de múltiples circuítos globais que superan os límites do Estado-nación situándoos en varias xeografías transfronteirizas. Os actores das escalas subnacionais e supranacionais intentan saltarse ou modificar as estruturas burocráticas do Estado-nación baseadas nun sistema pechado e excluínte inmerso nunha imprescindible fase de adaptación.

É a especificidade do global o que converte en global a cidade, deixando en segundo plano a súa importancia histórica como cidade mundial e permitindo que aparezan cidades, sen un pasado histórico, que aproveiten as súas potencialidades para converterse en novos nodos estratéxicos globais. A capacidade de cada cidade para ofrecer a súa especificidade ás estruturas da economía global permítelles competir dentro da rede de cidades globais, e neste sentido a identidade local nos ámbitos xeográfico, económico, tecnolóxico, social ou cultural, é un factor diferenciador e positivo que as reforza.

As cidades globais son os territorios onde os procesos de globalización adquiren un carácter concreto e localizado, son os lugares físicos onde se concentran as operacións da economía de aglomeración, as súas contradicións e conflitos. Nelas centralízase o poder económico cunhas novas elites de profesionais transnacionais, que forman o núcleo das empresas globais, pero tamén xunto á poboación proveniente das diásporas globais e as redes migratorias que lles serven en condicións de precariedade e marxinalidade. A clase global de traballadores emigrantes desfavorecidos son os actores esquecidos e indispensables da globalización, Saskia Sassen4. Ao mesmo tempo, canto máis globalizados están os mercados empresariais, as súas operacións e as grandes empresas, máis grande é a complexidade e máis difíciles son as estratexias que estas necesitan para a súa xestión. Isto provoca a demanda de novos servizos máis especializados, ligados a esta complexidade. Entón, a cidade global xera un tecido empresarial novo vinculado a dar servizo ás demandas localizadas da globalización. Un tecido empresarial que é o motor do cambio na forma de traballar e que transforma, ao mesmo tempo, o espazo de traballo.

O potencial político-económico que desenvolven as cidades globais convértenas en xeradoras de novos tecidos empresariais e de comunidades formadas para aproveitarse das estratexias e necesidades da rede global. Estas novas comunidades insírense no territorio converténdoo en lugar estratéxico, nun espazo de centraliade que supera o ámbito local para converterse en transnacional. As cidades globais necesitan estas novas empresas locais, e con iso os seus novos cidadáns con necesidades capaces de transformalas. Son cidadáns que traballan, viven e gozan da cidade rompendo os vellos modelos para adaptala a unha sociedade en cambio constante, de hipermovilidad, de especialización e transformación da oferta e demanda, de evolución do coñecemento con novas capacidades de comunicación global e con formas de traballo en rede onde se neutraliza o territorio, as fronteiras e o tempo.

Novos cidadáns crecen nunha sociedade inmersa na transformación cara a un novo paradigma, que á súa vez, transforma a forma de comunicarnos, relacionarnos e o xeito de traballar. E é nas novas maneiras de entender o traballo e o seu espazo, onde podemos encontrar moitas das características da transición cara a este novo paradigma.

Despacho de Jacinto Älvaro, director xeral de operacións de PLus Ultra Seguros | Así se presentan os dous fundadores de google, Larry Page e Sergey Brin

Novos espazo de traballo na sociedade rede

Na década dos noventa empezouse a innovar en como e onde traballar. Iniciouse a transformación das vellas estruturas de traballo, ríxidas e xerárquicas do Taylorismo5, destinadas á produción en masa, por novas maneiras de traballar e de crear valores aparecidos co auxe económico xerado polos rápidos avances tecnolóxicos e Internet.

Silicon Valley6 foi o principal territorio onde se deron as características para a transformación e evolución das formas de traballo baixo o novo paradigma informacional, Chris Benner7O lugar onde empezaron a romper as ríxidas regras do paradigma industrial no mundo do traballo, para incorporar o traballo flexible7.1 para os traballos de máis valor engadido nas dinámicas competitivas das industrias do coñecemento. Mentres provocaban a aparición do emprego flexible7.2 e o seu precarización para os traballos de menos cualificados pero absolutamente indispensables para a economía global.

Fotograma da película PlayTime (1967) de Jacques Tati | Espazo de Coworking Betahaus en Berlin

As empresas da economía global, sobre todo as relacionadas con Internet, reestrutúranse afectando aos mercados laborais e á forma de producir. Introdúcese a organización rede, descentralizando a súa organización, e reconfigurar o procesamento de información para aumentar a produtividade e adaptala ás necesidades dun ámbito cambiante e de hipermovilidad. Os traballos vólvense máis flexibles e baseados en proxectos dentro de redes colaboradoras. Isto incentiva a creación de empresas que basean a súa capacidade competitiva no traballo en rede, nunha maior adaptabilidade ás demandas do mercado global, e unha reconfiguración dos equipos segundo as súas necesidades. Estas empresas utilizan a innovación como fonte de crecemento na economía informacional, cun desenvolvemento aberto e compartido de ideas, que as diferencia das empresas da economía industrial.

As tecnoloxías da información e o coñecemento empiezaron a deixar claros a medianos dos anos 90 que transformarían o mundo do traballo. Unhas tecnoloxías que deslocalizan o traballo e permiten o seu transnacionalidad rompendo as limitacións do Estado-Nación, e dan resposta á hipermovilidad da sociedade rede. Aparece entón, o teletraballo como alternativa ao espazo de traballo para as empresas de produción de servizos. Pero o traballo vai moito máis alá da produción, como impuxera o industrialismo, e o contacto persoal é volve esencial como xerador de oportunidades e a innovación imprescindible para a nova economía.

Compréndese que non hai solucións substitutivas senón superpostas, e que a complexidade e a súa xestión son elementos intrínsecos desta nova realidade.

As empresas están a cambiar e créanse outras sobre necesidades novas, mentres os espazos que as acollen se transforman para dar resposta aos cambios que as crearon. Hai a necesidade de repensar o espazo de traballo compartido para convertelo en espazo reactivo capaz de comprender e responder o novo paradigma informacional. Así é como, as tipoloxías convencionais de oficinas, saídas da xerarquización Taylorista, deixan de responder ás necesidades do traballo en rede ao non xerar sinerxías, nin motivar a innovación, nin contribuír á interacción entre traballadores e entre empresas. Unha característica da cultura da innovación na economía informacional é que, a pesar estar formada por individuos ou pequenas empresas, o traballo máis innovador prodúcese en rede, a diferenza da economía industrial, Pekka Himanen8, e esta rede non se xera soamente a través das conexións dixitais senón tamén por redes físicas en espazos de traballo incitadoras de conexións.

Repensando o espazo de traballo.

Foron moitas as tipoloxías de novos espazos de traballo que apareceron dende os anos 90, algunhas son simples maneiras de rebaixar custos para as empresas ou son respostas á mobilidade dos seus empregados, mentres que outras son o resultado dunha reflexión profunda sobre como traballar nunha sociedade rede. León Emmanuelle9 describe tres novos espazos de traballo: Combi-Office10, Hot-desking11, Just-in-Time Office12, tres tipoloxías diferentes que supoñen unha ruptura entre o individuo e o seu tradicional lugar de traballo como evolución do espazo de traballo precedente.

Grandes empresas como Google13 ou Facebook14 encontran na innovación no espazo de traballo un xeito de incrementar a imaxe de empresa e atraer talento. Incorporar o ocio e o deporte, o descanso e a diversión no mesmo lugar de traballo permítelles desenvolver as conexións necesarias entre equipos con espazos activos para a innovación e a creatividade, pero tamén serve as empresas para manter aos seus traballadores o máximo de tempo nos seus sitios de traballo, aumentando así a súa produtividade. Desenvolven programas de inclusión, igualdade, diversidade e educación en diferentes ámbitos arredor do mundo como ferramentas de desenvolvemento, integración e imaxe.

Tipologías de espacios de Facebook y Google en todo el mundo

Ao mesmo tempo nacen espazos de traballo que se reformulan e responden aos cambios sociais, culturais e económicos da sociedade rede da que forman parte e ás empresas transnacionais ás que aspiran a dar servizo. Novos espazos para novas empresas e emprendedores que durante os últimos 20 anos recibiron numerosos nomes, como incubadoras, hotel de empresas, espazos rede, espazos multidisciplinares ou espazos transdisciplinares en rede, ata que o nome de Coworking chegou a aglutinalos baixo un mesmo concepto de ámbito de traballo.

Coworking

O Coworking é o nome que se lle dá a un tipo de espazos compartidos de traballo entre diferentes profesionais, que poden ser de distintos sectores e moitas veces relacionados con Internet. Espazos que centralizan recursos diminuíndo custos e ampliando servizos, e buscan xerar as sinerxías necesarias para converterse en ámbitos de oportunidades.

O termo Coworking15 invéntouno Bernei DeKoven no ano 1999, pero foi no ano 2009 cando foi difundido por Brad Neuberg no espazo HatFactory16 en San Francisco, e de forma máis xeneralizada coa creación posterior do Citizen Space17, considerado o primeiro espazo coworking en Estados Unidos. A revista Deskmag18 realiza cada ano unha enquisa sobre espazos de Coworking, a do 2012 mostra un continuado crecemento deste tipo de espazos, superando o 245% de crecemento nos dous últimos anos19, con 2072 espazos en todo o mundo. Os espazos de Coworking en España dispoñen de diferentes plataformas onde se agrupan como Comunidad Coworking20 ou Coworking Spain21 que acaba de organizar a “Coworking Spain Conference”22 en Barcelona, e este mesmo ano organizará a “Coworking European Conference”23 onde se expoñerán e debaterán as diferentes experiencias e espazos de Coworking en Europa e o mundo. Un crecemento e unha cantidade de congresos que reflicten a magnitude da implantación e o interese por estes espazos.

Datos da terceira enquisa sobre espazos de Coworking da revista Desmag, 2013

Os espazos de Coworking maioritariamente están integrados por pequenas empresas, emprendedores e profesionais liberais, que dispoñen dunha capacidade de investimento limitado, o que os leva a buscar alternativas ás oficinas convencionais. Son nos vellos espazos esquecidos de antigas naves da industria obsoleta, engulidas polo crecemento das cidades, onde descobren novas potencialidades para as cidades globais. Potencialidades que foran utilizadas nos anos 50 en Nova York por estudantes e artistas, a través dos lofts, e que 40 anos despois empezaron a redescubrirse e a converterse en lugares para o nacemento dos novos espazos para a industria do coñecemento. Espazos singulares para xerar novos ámbitos de traballo baseados na innovación colaboradora. Un dato interesante da enquisa de Deskmag18 é que o 79% dos espazos son independentes e só o 5% forma parte dunha rede franquiciada.

Estes edificios son rexeneradores urbanos, dinamizan os seus ámbitos superando os seus límites físicos, revitalizando barrios que foran quedando obsoletos, atraendo unha nova industria limpa e con valor engadido. Novos habitantes incorpóranse a estes barrios e crean unha rede urbana de servizos que os dinamizan. Aparecen novas iniciativas emprendedoras que teñen que convivir coas existentes e intentar ser dinamizadoras da realidade existente, e non se converter no precedente de estratexias xentrificadoras24 que levan á expulsión dos seus habitantes para crear outra cidade estéril das súas raíces e habitantes.

As empresas, profesionais e emprendedores, de diferentes sectores e dimensións, buscan que os seus ámbitos de traballo sexan espazos vivos. Edificios capaces de adaptarse ao cambio e ás necesidades dos seus residentes, que creen unha rede ecosistémica para colaborar internamente e competir externamente, e que cheguen a poder utilizar a marca do espazo para contribuír ás súas necesidades de imaxe corporativa. As empresas buscan compartir recursos e poder aumentar as prestacións dos seus espazos, isto permítelles a xeración de espazos compartidos pensados de cero para satisfacer as necesidades de empresas e traballadores. Uns ámbitos de traballo que crean para xerar sinerxías entre os seus residentes, e buscar solucións de baixo custo para encontrar o confort e a domesticiade no ámbito de traballo. O espazo ten que ser un elemento activo, que contribúa á xeración de valor para que as empresas colaboren internamente, motivando a encontrar os puntos que as complementen e a forma de que sumen coñecementos, e para que compitan externamente creando proxectos en rede.

Búscase xerar unha rede de afinidades e paixóns, que permita desenvolver conxuntamente novas ideas, pero ao mesmo tempo manter a súa independencia e flexibilidade minimizando as dificultades do feito de ser empresas de pequeno tamaño. Estes ámbitos de traballo compórtanse como unha rede social, de contactos e experiencias profesionais, e son utilizados por profesionais independentes transnacionais para encontrar as redes de profesionais locais necesaria para a súa implantación nun lugar, tanto a nivel profesional coma a nivel relacional.

O Factor Humano é o elemento clave nestes novos espazos de traballo, a persoa é o centro por enriba do traballo que realice. No desenvolvemento da persoa, o coñecemento e as súas capacidades creativas e de innovación é onde se encontra a base a economía do coñecemento. O espazo de traballo non pode ser un elemento neutro e estéril senón un elemento activo que ten que reflectir as inquietudes e as paixóns da persoa que o utiliza. Son espazos onde o privado e o público, o profesional e o persoal, se mesturan cando a persoa pasa longas xornadas no lugar de traballo. Espazos onde se incorpora a domesticiade, a comodidade dos espazos privados permitindo dar valor ás propias diferenzas e achegalas ao conxunto. A domesticiade entra no espazo profesional para converterse nun valor engadido.

Ao mesmo tempo, a flexibilidade horaria fai que os límites entre o espazo e tempo de traballo e o privado se vaian esvaendo. A transnacionalidad de moitos dos equipos de traballo fai que os horarios sexan flexibles apartados da rixidez convencional. O valor da xuventude ben preparada e a igualdade de xéneros, coa conciliación coa vida privada descobren novas necesidades que este mundo do traballo ten que dar resposta, como espazos para os fillos dos residentes no espazo de Coworking. A Enquisa Mundial sobre Coworking do 2012 de Deskmag18 mostra que a idade media do coworker é de 34 anos, con formación universitaria e uns ingresos superiores á media, pero tamén que aínda os homes dobran as mulleres na súa utilización. Un modelo impregnado dos valores básicos de comunidade, colaboración e produtividade. Tamén cualifican os espazos de divertidos, amables, creativos, inspiradores, producibles, flexibles e sociais. Os beneficios do Coworking para un 71% son o incremento de creatividade e para un 62% un incremento do seu nivel de traballo. Mentres, o 68% afirma que se concentran mellor a pesar do que podería ser o contrario ao estar dentro de espazos aberto compartidos.

Datos da segunda enquisaa de Desmag sobre espazos de Coworking, 2012

É dende os traballadores que as preocupacións e os compromisos sociais entran a formar parte do ámbito de traballo, implicando as súas empresas nas problemáticas da comunidade da que forman parte, e chegando a incorporalas nos proxectos que desenvolven. O Coworking busca crear un ámbito baseado na conciencia de comunitaria que vai máis alá da creación de valor empresarial. A sostibilidade é un dos seus valores propios e compartir recursos xa é un elemento intrinsecamente verde. Os espazos abertos teñen a capacidade de poder absorber os crecementos e redistribuír os decrecementos das empresas, adaptando e optimizando ao máximo o espazo ás necesidades de cada momento. Estes espazos sitúanse no propio tecido urbano e non en zonas destinadas unicamente a oficinas, o que permite unha redución de desprazamentos ao traballo e ser actores importantes na rehabilitación e dinamización dos seus ámbitos urbanos. Para xerar as sinerxías necesarias entre os residentes dos edificios de Coworking créanse espazos que permiten o coñecemento mutuo, espazos de rozamento para xerar novos proxectos. Espazos de relación para abrirse a profesionais doutros sectores e compartir as súas experiencias de éxito e fracaso, converténdose en lugares de aprendizaxe. O Coworking contribúe a ter unha visión máis ampla da complexidade da sociedade e poder encontrar as súas necesidades, que son difíciles de visionar en ámbitos de traballo sectorizados ou por profesionais dentro de ámbitos endogámicos. Son espazos como pequenas terrazas, zonas verdes, hortos urbanos, zonas para comer ou facer o café, ou espazos menos programados como escaleiras e corredores, onde se provocan os encontros imprevistos, pero tamén poden ser espazos pensados para estes tipos de encontros como salas especiais, para encontros e brainstorming. O traballo compartido tamén demanda ter acceso a un tipo de espazos de descompresión, espazos para illarse, estudar ou desconectar que permiten encontrar a distancia ás veces necesaria do ámbito..

@Kubik, un exemplo de espazo multidiciplinar en rede.

@kubik25 é un bo exemplo de novos ámbitos de traballo en Barcelona. É un espazo que dende a súa creación no ano 1994, 15 anos antes que se difundise o nome de Coworking en San Francisco, serviu de modelo para a implantación doutros espazos parecidos. @kubik é un espazo multidisciplinar, colector de actividades económicas para pequenas organizacións e traballadores autónomos dispostos a compartir recursos físicos e servizos. Dende a súa creación quixo ser un dinamizador da economía urbana da pequena empresa, un lugar físico e virtual que forma un ecosistema baseado no talento, a innovación e a enerxía. Os 900 m² do edificio que ocupa @Kubik no centro de Barcelona están pensados para provocar o maior fluxo de información e coñecemento posible baixo cinco principios que marcan o espírito e a xestión do espazo:

– A vida como premisa,

– A innovación como estratexia,

– A tecnoloxgía como oportunidade,

– A complexidade como reto,

– A colaboración como dinámica.

O edificio de tres plantas alberga máis de 50 traballadores distribuídos en autónomos e empresas de 3 a 15 membros, ou máis de 15 traballadores. O espazo dispón dun coordinador para activar as sinerxías entre as empresas residentes e xestionar a información de cada unha das empresas. Os espazos de traballo configúranse a través de estudios libres separados por estantes movibles, con espazos de reunións abertos e unha sala de reunións pechada, unha terraza e espazo de café común para os residentes. Un ámbito de traballo innovador para profesionais da sociedade rede.

Espazos compartidos e de traballo do espazo multidisciplinario @Kubik

Conclusións.

A transformación social na que estamos inmersos está a modificar o noso ámbito vital. Se todo o noso mundo está a cambiar, se a sociedade rede está a traspasar os límites impostos polas anteriores, se as novas tecnoloxías permiten superar a necesidade presencial, entón as formas de produción e os ámbitos de traballo tamén teñen que transformarse e adaptarse ao novo paradigma. É no espazo de traballo onde os valores principais da sociedade rede se mostran máis nitidamente transformando o onde, o como e no que estamos a traballar. O Coworking é un dos modelos de traballo capaz de responder mellor á transformación e a adaptación constante dos medios de produción a un ámbito e a unhas necesidades cambiantes e incertas. En definitiva será na cultura da innovación8 ou a ética do traballo creativo26 onde veremos como nos imos adaptando a un futuro sen respostas pero cheo de preguntas por contestar e retos para converter en realidade.

Marc Chalamanch, arquitecto.

Barcelona, novembro 2014.

Notas:

1 Os conceptos de sociedad rede, informacionalismo, paradigma informacional están desarrollados por Manuel Castells no primeiro capítulo “Informacionalismo, redes e sociedade rede: unha propuesta teórica” do libro La sociedad red: una visión global, ISBN: 978-84-206-4784-5.

2 Os conceptos de desnacionalización, escala subnacional, escala supranacional, están desarrollados por Saskia Sassen no primeiro capítulo “Elementos para una socioloxía da globalización” do seu libro de “Unha socioloxía da globalización” ISNB: 978-84-935432-6-6.

3 O concepto de cidades globais está desarrollado por Saskia Sassen no terceiro capítulo “Cidades Globais: a recuperación do lugar e as prácticas sociais” do seu libro de “Unha socioloxía da globalización” ISNB: 978-84-935432-6-6.

4 Saskia Sassen desarrolla no quinto capítulo “Novas clases globais” do seu libro de “Una sociología de la globalización” ISNB: 978-84-935432-6-6, os cambios, importancias e influencias das novas clases globais.

5 O Taylorismo (termo derivado do nome do estadounidense Frederick Winslow Taylor), na organización do traballo, fai referencia a división das distintas tareas do proceso de producción. Foi un método de organización industrial, cuio fin era aumentar a productividade e evitar o control que o obreiro podía ter nos tempos de producción. Está relacionado ca producción en cadea.

6 Silicon Valley, nome que recibe a zona sur da área da Bahía de San Francisco, no norte de California, Estados Unidos. Alberga moitas das maiores corporacións de tecnoloxía do mundo e miles de pequenas empresas en formación (start-ups). A denominación relacionase con tódolos negocios de alta tecnoloxía establecidos na zona; na actualidade é utilizado como un metónimo para o sector de alta tecnoloxía de Estados Unidos. + siliconvalleyhistorical.org + en.wikipedia.org

7 Benner, Chris. “O traballo na sociedade rede: leccións de Silicon Valley” dentro do libro “A sociedad rede: Unha visión global” de Manuel Castells, ISBN: 978-84-206-4784-5. Neste artigo desenvólvense os conceptos de traballo flexible e emprego flexibles os dous relacionados coa localización, a sociedade rede e as diferenzas no traballo segundo as clases sociais tomando como exemplo Silicon Valley.

7.1 Traballo Flexible: é a motivación das dinámicas competitivas e as pautas laborais que rexen as industrias do coñecemento e está referenciado ás actividades que fan as persoas mentres participan nos procesos de produción. É un tipo de traballo que necesita de aprendizaxe constante e capacidade de adaptación a novas situacións por parte do traballador dentro dun marco dinámico da que forma parte.

7.2 Empleo flexible: fai referencia á natureza das relacións entre traballadores e empresario, representa a manifestación dun marco legal e institucional que favorece o cambio rápido de contratos de traballo con baixos custos en termos de tempo, esforzo ou rendibilidade para o empresario. Representa para o traballador diferentes maneiras de estar dentro do mercado laboral que é inestable (traballo a tempo parcial, autónomos, etc.), unha forma de subsistencia que determina os ingresos e non a natureza do o seu traballo. Chris Benner diferencia tres formas de emprego flexible: o emprego atípico relacionado co emprego non-convencional, a rotación do traballo e as relacións de emprego con intermediarios entre traballador e empresario.

8 Pekka Himanen desenvolve no artigo de “A ética hacker como cultura da era da información” dentro do libro “A sociedade rede: Uhna visión global” de Manuel Castells, ISBN: 978-84-206-4784-5, unha reflexión sobre o seu libro “a ética de hacker” e os conceptos de cultura laboral, ética, creatividade, innovación, flexibilidade e tempo na era da información, bases para a construción dunha nova cultura do traballo e do desenvolvemento. Unha cultura que está estreitamente ligada á reflexión sobre novos espazos de traballo e co traballo en equipos transdisciplinares e a súa visión máis creativa e innovadora. Pekka Himanen propón no artigo o nome de “cultura da innovación” para definir d’una xeito máis clara os valores desenvolvidos na “ética do hacker”. Pekka Himanen destaca no seu libro “A ética de hacker”, eprints.rclis.org, unha serie de valores como a Paixón, a Liberdade, a Conciencia Social, a Verdade, a Anti-Corrupción, a Loita contra a Alienación do Home, a Igualdade Social, o Libre Acceso á Información (coñecemento libre), o Valor Social (recoñecemento entre semellantes), a Accesibilidade, a Actividade, a Preocupación Responsable, a Curiosidade, a Creatividade, o Interese, que son valores que se materializan tamén nos novos espazos de traballo como ferramentas de convivencia e desenvolvemento compartido.

9 “La gestion des espaces de travail, vecteur d’innovation? Le cas des bureaux virtuels d’accenture France” por Léon Emmanuelle artigo que desenvolve a evolución cara a novos espazos de traballo dos estudios tradicionais de oficinas, describindo tres novos espazos de traballo: Combi-Office13, Hot-desking14, Just-in-Time Office15

10 Combi-Office: É un espazo de traballo que combina dúas áreas diferenciadas, por unha parte pequenas oficinas individuais (4-6 m²) para o illamento e a concentración, e outro espazo que se sitúa ao seu arredor que se configura como unha gran zona colectiva de traballo dividida en equipos de traballo. No libro “The Eropean Office: Office design and national context” de J.Van Meel, 010 publishers, Rotterdam 2000, Quorum books ISBN 90 64503826, faise un bo repaso de diferentes edificios que recollen este modelo de espazo de traballo e describe a súa orixe como Sueco. Cos diferentes exemplos de oficinas pódese entender perfectamente a tipoloxía de espazo que xera o modelo de oficina Combi-Office.

11 Hot-Desking: Defínese como un espazo común divididos en diferentes espazos abertos para un número limitado de persoas (unhas cincuenta) que non teñen un sitio predeterminado de traballo e son espazo de traballo para períodos curtos de tempo. Espazo de traballo está formado por un espazo común dividido entre unha ou dúas ducias de oficinas abertas cun máximo de cincuenta persoas en todo o espazo. A utilización do espazo de traballo é igual que o das bibliotecas, o primeiro que chega é o que ten dereito ao sitio de traballo. No libro “The flexible workplace: a sourcebook of information and research“ de Christine Avery, Diane Zabel, Greenwood Publishing Group, 2001, ISNB: 156720189x, descríbense diferentes espazos de Hot-desking e refírese á orixe da palabra a un termo que os soldados da U.S. Navy utilizaban para describir as liteiras que usaban os mariñeiros en diferentes quendas. No Libro “New Demographics New Workspace: Office Design for the Changing Workforce de Jeremy Myerson, Jo-anne Bichard, Alma Elrich, ISBN-13: 978-0566088544, incorpora un estudo dos proles e contras deste tipo de espazo de traballo que se poden condensar neste diagrama Welcoming Workplace, 2008.

12 Just-In-Time Office: É un sistema de xestión de oficinas para períodos determinados, os usuarios poden alugar espazos de traballo ou de reunión segundo as súas necesidades temporais. No Libro “On the Job: Design and the American Office, Part 3” de Donald Albrecht, Chrysanthe Broikos, ISBN-13: 978-1568982410, descríbense a historia da evolución dos espazos de traballo e faise un percorrido polas diferentes tipoloxías de espazos dentro do marco de Estados Unidos, e danse exemplos de oficinas Just-in-estafe. Este é un sistema que é explotado por cadeas de oficinas como Regus, e é bastante eficiente para profesionais con gran mobilidade que necesitan traballar e recibir clientes na cidade onde se encontran.

13 Espazo de traballo en Google. Con oficinas en todo o mundo na súa web buscan atraer o talento en todo o mundo cunha imaxe de empresa absolutamente diferente á que nos tiña afeitos o industrialismo, o espazo de traballo e unha filosofía aberta son unha das xeito de explicar a empresa. Nesta  web explican as súas políticas e filosofía de inclusión, diversidade, educación e cultura no ambiente do traballo, algúns destes programas e beneficios que se centran especificamente na creación dun ámbito inclusivo para todos os nosos usuarios de Google. Asistencia para a adopción, gardarías, os cuartos da nai, maternidade /paternidade, Bucks Baby-unión, Novo grupo de apoio para pais, Centros infantís en Mountain View, Programas Parellas, Políticas de aloxamento (incluídos os de forma visual, a mobilidade e minusvalidez auditiva Googlers), Transgénero e Soporte Transición Laboral.

14 Espazo de traballo en Facebook. Na súa web explican como se traballa nas súas oficinas, os directivos en gravata convertéronse en mozos creativos e divertidos, en espazos que crean equipo e se valoran as ideas, os resultados e o talento.

15 Coworking: a definición exacta de Coworking é confusa porque é un espazo de traballo en reinvención constante pero na Wikipedia se intenta explicar as súas orixes e dar exemplos de espazos de Coworking no mundo.

16 HatFactorysituado en 801 Minnesota #8 San Francisco, CA 94107, foi o espazo dende o que Brad Neuberg empezou a difundir o termo Coworking, nas súas orixes era un loft onde traballaban e vivían tres freelands e estaba aberto a outros durante o día a outros freelands dedicados a desenvolvementos tecnolóxicos. O espazo aínda funciona como espazo de Coworking.

17 Citizen Space, situado en 425 2nd st, Suite 100 San francisco, CA 94107, foi o primeiro espazo que realmente se difundiu co nome de Coworking, foi fundado por Tara Hunt, Chris Messina e Brad Neuberg.

18 Deskmag revista adicada o coworking.

19 Enquisa espazos Coworking de Deskmag, esta revista realiza cada ano a máis grande do mundo sobre espazos de Coworking, a do 2012 foi a terceira qque realiza esta revista e realizouse sobre 2007 enquisados de todo o mundo. Datos que se deron a coñecer da terceira enquisa Desmag 2013. Datos tamén interesantes da segunda enquisa Desmag 2012.

20 Comunidad Coworking: é unha plataforma que Conecta espazos de Coworking, con usuarios interesados en compartir un espazo de traballo en España. Ten como obxectivo promover a cultura Coworking, sensibilizando á sociedade con esta corrente baseada en compartir e sumar nun mesmo ámbito profesional. Ademais dunha plataforma online editan unha revista COgrafía, a primeira no seu xénero sobre coworking que pretende ofrecer unha visión próxima e actual sobre os espazos coworking que están a xurdir en España.

21 Coworking Spain: Coworking Spain é unha plataforma de espazos de coworking e de coworkers onde se poden encontrar espazos de coworking, encontrar coworkers que estea en centros de coworking traballando e ler noticias de coworking no noso magazine.

22 Coworking European Conference: Congreso Europeo de Coworking que se celebrará os días 11-12-13 de Novembro 2013 en Barcelona

23 Coworking Spain Conference: Congreso Español de Coworking que se celebrou os pasados días 24-25 de Maio 2013 en Barcelona.

24 Xentrificación: é un proceso de transformación urbana no que a poboación orixinal dun sector ou barrio deteriorado e con pauperismo é progresivamente desprazada por outra dun maior nivel adquisitivo á vez que se renova.

25 @kubik espacio multidisciplinar, espazo multidisciplinar, é un espazo de Coworking situado en c/ Luis Antúnez nº6 08006 Barcelona, neste espazo de Coworking, pioneiro en Barcelona, pasaron profesionais e empresas como Atrápalo, Javier Creus, Alfons Cornella, e actualmente residentes como Luis Fernández Hermana, Archikubik ou Photographic social visión entre as máis de 50 empresas e profesionais residentes no edificio en cada momento. Entre as profesións que utilizan nestes momentos @kubik hai deseñadores gráficos, tradutores, arquitectos, xoieiros, postfotografía, dirección de arte, especialistas en redes e TIC, xornalistas científicos, xornalistas dixitais, comunicación científica, creatividade publicitaria, interioristas, empresas de webs, fotógrafos, Axencia de publicidade, Asociacións, ONGs, cooperación internacional.

26 Richard Florida,no libro “The Rise of the Creative Class: And How It’s Transforming Work, Leisure, Community and Everyday Life“, ISBN-13: 978-0465024766, utiliza o concepto de “clase creativa”, desenvolvendo o concepto de “ética do traballo creativo” que se corresponde ao concepto que Pekka Himanen11 denomina “Hacker”.

Arquivado en: faro, Marc Chalamanch

Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,