Status igualitario e límite ilusorio en SANAA | Marcelo Gardinetti

Centro Rolex ©Rolex Learning Center
Centro Rolex ©Rolex Learning Center

Un trazo distintivo da obra de Kazuyo Sejima e Ryue Nishizawa é a valoración sen concesións do espazo horizontal, entendendo que consente o movemento natural do home e facilita o seu campo de visión dun modo que permite unir a arquitectura co horizonte.

Esta disposición, que ten como referencia o concepto de planta libre arraigado no movemento moderno, axústase mediante diagramas que en cada caso proporcionan o sustento para resolver as múltiples condicións dun programa. Pero ademais, resulta de vital importancia para articular a idea embrionaria que os arquitectos xaponeses utilizan como estructurantes nos edificios de uso público: o concepto de parque urbano. Un espazo onde se produce naturalmente o intercambio social e onde poden congregarse moitas persoas en actividades comunitarias ou individuais dentro dun status igualitario.

Centro Rolex ©Rolex Learning Center
Centro Rolex ©Rolex Learning Center

O esmero pola aplicación destes conceptos dá como resultado edificios onde os usuarios entenden con rapidez a totalidade da paisaxe construída, resultado dunha narración que afunde as súas raíces na obra de Mies van der Rohe, e asístese das novas tecnoloxías para acentuar o carácter etéreo da arquitectura mediante o uso de elementos de sostén extremadamente esveltos. Desta forma, ofrece respostas ás necesidades funcionais sen limitar a articulación espacial e a calidade lumínica e visual buscada.

A partir destas premisas, cada traballo adquire modalidades específicas que se establecen a partir do peso do lugar, noción que resulta determinante para compoñer a natureza da súa arquitectura.

Louvre Lens | Fotografía ©Julien Lanoo
Louvre Lens | Fotografía ©Julien Lanoo

Por exemplo, o deseño do Louvre Lens presenta unha sucesión de caixas prismáticas horizontais que seguen as ondulaciones do sitio. Entre estes volumes prodúcense inflexións que distorsionan o carácter dos espazos interiores e evitan que unha perspectiva libre dificulte o funcionamento do museo. Non existe un límite físico, pero os xiros das caixas limitan a visual ao espazo que se visita.

No Centro Rólex invístese o esquema e é o edificio o que asente as ondulaciones sobre o terreo chairo para limitar de maneira física as diferentes áreas do centro sen entorpecer a continuidade visual. As láminas horizontais inferior e superior adquiren unha dinámica que tipifica o singular carácter do edificio. O límite físico é interrompido polas ondulaciones, pero a visual é ilimitada.

Louvre Lens | Fotografía ©Julien Lanoo
Louvre Lens | Fotografía ©Julien Lanoo

As inflexións do primeiro e as ondulaciones do segundo non distorsionan o carácter de parque urbano, pero articulan de diferentes maneiras o límite.

Na ampliación da Serpentine Gallery e na obra para a Granxa Grace, as liberdades que ofrece a implantación permiten que as láminas horizontais liberen a súa forma. Os contornos son dominados por unha disposición de liñas libres que responden de maneira diferente en cada edificio. O pavillón flota entre as árbores, e o seu carácter reflector permite que se fusione coa contorna e transfórmese nunha extensión protexida do parque. Na Granxa, o concepto mantense pero difiren as formas. A arquitectura percorre o terreo como o curso dun rio, fundíndose coa natureza ata converterse nun compoñente da paisaxe natural. En ambos os casos maximízase o concepto de parque en sentido literal.

Serpentine Galley | Fotografía ©Iwan Baan
Serpentine Galley | Fotografía ©Iwan Baan

Cando SANAA actúa en espazos urbanos limitados, o concepto resólvese mediante apilamientos que seguen privilexiando os espazos horizontais, pero indagan a maneira de articularse en vertical. Os edificios manteñen o uso de peles transparentes ou traslúcidas segundo o caso, para atenuar ou estender os límites visuais.

No museo de Arte Contemporánea de Nova York o deseño busca minimizar a masa construída desprazando as caixas horizontais en altura, atendendo unha modalidade que acentúa a ingravidez, pero á vez que mellora as condicións de iluminación, direcciona as visuais e resolve a autonomía funcional das áreas do museo.

Serpentine Galley | Fotografía ©Iwan Baan
Granja Grace | Fotografía ©Paul Clemence

No Campus para a Academia Bezalel, os planos horizontais superpóñense irregularmente seguindo a pendente do terreo. Os parques se apilan e conéctanse con ramplas e escaleiras para facilitar unha conexión fluída entre os diferentes niveis. Os desprazamentos fomentan a formación de baleiros verticais que incentivan a conexión visual entre as áreas e terrazas, favorecendo diferentes puntos vistas no interior do edificio e cara á cidade.

A complexa variedade do traballo de SANAA libera a súa produción de encasillamientos estritos, pero a súa obra inscribe lineamientos que dun modo ou outro frecuentan metodicamente. Aínda que alterne o uso de xeometrías estritas ou de figuras serpenteantes, ordenando apilamientos estritos ou irregulares, a súa arquitectura toma referencias do lugar e responde nese sentido, sublimando o carácter natural do espazo horizontal e alentando transparencias que incitan a visión total ou fragmentada do espazo.

Museo de arte contemporaneo de Nueva York | Fotografía ©Dean Kaufman
Museo de arte contemporaneo de Nova Iork | Fotografía ©Dean Kaufman

En cada edificio, o programa progresa contido na dinámica dunha mutación espacial perspicaz que estimula o carácter ingrávido da arquitectura. Un exercicio que baixo calquera circunstancia dogmatiza a idea do home integrado á comprensión absoluta do espazo que habita.

Campus de la Academia Bezalel ©SANAA
Campus de la Academia Bezalel ©SANAA

Marcelo Gardinetti. Arquitecto
La Plata, Argentina. Maio 2016

Marcelo Gardinetti

No voy a hablar de la penumbra, mejor voy a ver si puedo despertar.

follow me

Arquivado en: faro, Marcelo Gardinetti

Tags: , , , , , , , , , , ,